Thứ 3, 03/10/2017 09:01:26 GMT+7

Cá biển ASEAN: Tiềm năng còn bỏ ngỏ

Đánh giá bài viết

(Thủy sản Việt Nam) - Nuôi cá biển ngoài khơi tại ASEAN từng được nhiều chuyên gia trong ngành đánh giá có tiềm năng và là phương pháp tốt nhất để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ thủy sản đang tăng cao trong và ngoài khu vực. Tuy vậy, tiềm năng này dường như vẫn đang bị bỏ ngỏ bởi sự đầu tư chưa tương xứng.

Mô hình nuôi cá cobia bằng công nghệ Na Uy tại Việt Nam   Ảnh: Worldfish

Mô hình nuôi cá cobia bằng công nghệ Na Uy tại Việt Nam Ảnh: Worldfish

Động lực

Nghề nuôi cá biển ở ASEAN bắt đầu thu hút sự chú ý của nhiều chuyên gia trong ngành cách đây chỉ vài năm. Thực tế, có nhiều loài cá biển tự nhiên tại khu vực này đang bị đe dọa nghiêm trọng. Trừ Indonesia với nguồn lợi thủy sản dồi dào, các quốc gia ASEAN còn lại chẳng còn cách nào khác là phải tự sản xuất cá biển vì đã khai thác gần cạn kiệt nguồn lợi biển, Lukas Manomaitis, chuyên gia tư vấn thủy sản tại Seafood Consulting Associates ở Bangkok, Thái Lan cho biết.

ASEAN được thiên nhiên ưu ái nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển nghề nuôi cá biển nhưng thực tế sản lượng cá biển nuôi tại khu vực này đang ở mức quá thấp. Trái với Na Uy, một quốc gia chỉ có 5 triệu dân, nhưng sản lượng cá biển nuôi trên 1,5 triệu tấn/năm. Nuôi cá biển phát triển rầm rộ ở nhiều nước trên thế giới, phổ biến nhất là nuôi cá lồng ngoài khơi tại Scotland, Australia, Canada, Thổ Nhĩ Kỳ… Thế nhưng, phần lớn hoạt động nuôi cá biển ở Asean mới chỉ dừng lại ở những mô hình cá lồng ven biển; do đó, sản lượng và hiệu quả nghề nuôi biển của khu vực này vẫn ở mức hạn chế và luôn đi kèm với những vấn đề dịch bệnh, xung đột nguồn lợi. 

Nghề nuôi cá biển tại ASEAN cũng tạo sức hút lớn với nhiều tổ chức quốc tế như Hội đồng Xuất khẩu Ngũ cốc Mỹ (USSEC). Tổ chức này đứng ra hỗ trợ nhân rộng và phát triển mô hình nuôi cá lồng ngoài khơi tại ASEAN. Hiện, nhiều nước ASEAN cũng đã từng bước ứng dụng công nghệ nuôi cá biển tiên tiến trên thế giới và đưa vào nuôi nhiều đối tượng có giá trị kinh tế cao theo quy mô lớn để phục vụ thị trường thủy sản tươi sống. Tại Indonesia, chính phủ nước này vừa mới phê duyệt 3 dự án thí điểm nuôi cá ngoài khơi bằng công nghệ mới của Na Uy; nếu dự án thử nghiệm thành công, mô hình này sẽ được nhân rộng. Công ty Marine Life tại Singapore cũng mạnh dạn lắp đặt lồng nuôi cá ngoài khơi gần đảo St. John theo quy mô lớn, hướng đến mục tiêu xuất khẩu.

Thách thức

Trở ngại đầu tiên với ngành nuôi cá biển tại ASEAN là vấn đề an ninh trên biển. Tại khu vực này, thậm chí các lồng cá ven bờ vẫn thường xuyên xảy ra trình trạng bị trộm cắp. Mặt khác, chính phủ nhiều nước ngày càng tham gia quá sâu vào việc phân cấp vùng nuôi, chứng nhận sản xuất cho từng vùng và đề ra các bộ luật quản lý nhằm thắt chặt kiểm soát. Nhiều quốc ASEAN lại coi nghề nuôi thủy sản là sinh kế chính cho cộng đồng ngư dân ven biển hoặc các hộ sản xuất vừa và nhỏ nên tạo điều kiện phát triển mô hình nuôi cá lồng ven bờ. Nhưng đây lại không phải là cách nuôi cá biển hiệu quả và đi ngược lại với xu hướng phát triển nghề cá biển mà nhiều quốc gia khác trên thế giới đã tạo dựng thành công. Theo Lukas Manomaitis, lồng nuôi cá ven bờ sản xuất ra cá chết nhiều hơn cá tươi sống. Theo đó, một khi đã xác định nuôi cá biển, thì mô hình cá lồng ngoài khơi luôn là giải pháp tối ưu. Mô hình không cần sử dụng nhiều lao động ngư dân, nhưng không có nghĩa là nhiều người thất nghiệp vì trưng dụng lao động ở nhiều ngành nghề khác nhau như vận tải, dịch vụ đi kèm, vệ sinh lưới, chế biến cá…

Một trở ngại lớn với ngành nuôi cá biển hiện nay là nguồn cung con giống. Nếu mất không quá 1 năm để sản xuất giống cá nước ngọt, thì sản xuất giống cá biển phải mất tới 2 - 3 năm. Cùng đó là khó khăn về nguồn thức ăn cho cá giống ở từng giai đoạn; đây cũng là một nút thắt lớn trong ngành cá biển mà nhiều quốc gia đang loay hoay tháo gỡ. Tuy nhiên, ASEAN có thể học hỏi Thổ Nhĩ Kỳ với chính sách quản lý linh hoạt khi chính phủ hỗ trợ phát triển công nghệ sản xuất cá giống, nhưng sau đó dần rút lui khỏi ngành này và trao lại quyền quản lý, điều hành cho các doanh nghiệp.

Thu hút đầu tư

Chi phí đầu tư phát triển các mô hình nuôi cá ngoài khơi luôn là bài toán khó với ASEAN. Những nhà đầu tư cũng đang thận trọng nghe ngóng khả năng mở rộng quy mô nuôi cá biển tại đây. Một số nhà đầu tư vẫn lo lắng vì ASEAN có quá ít mô hình nuôi cá biển quy mô lớn đang hoạt động. Thông thường, họ vẫn thích đầu tư vào một mô hình đang hoạt động ổn định để trợ giúp mở rộng sản xuất hơn là xây mới hoàn toàn.

Hiện tại, thiếu bảo hiểm nuôi trồng thủy sản cũng là một trong những mối lo ngại lớn đối với các nhà đầu tư, đặc biệt trong trường hợp xảy ra dịch bệnh. Trong khi các công ty bảo hiểm và tái bảo hiểm cũng đang tìm kiếm khách hàng trong ngành nuôi trồng thủy sản, thì những gói bảo hiểm như trên vẫn chưa được các trại nuôi cá biển tại ASEAN thực sự lưu tâm. Ngoài ra, nhà đầu tư cũng mong muốn tìm kiếm các cơ sở liên kết dọc để bao tiêu từ con giống, thức ăn, đến chế biến và thậm chí cả xuất khẩu; tuy nhiên, một số quốc gia vẫn chưa có chính sách tạo điều kiện thuận lợi để các nhà đầu tư nước ngoài tham gia vào chuỗi liên kết dọc này.

Nhưng, một khi đã xác định phát triển nghề nuôi cá biển ngoài khơi thành công, ASEAN sẽ phải hướng đến cái đích cuối cùng là xuất khẩu thay vì chú trọng phục vụ thị trường nội địa hoặc khu vực. Đó là lý do tại sao mà cả chính phủ, nhà đầu tư, các thành phần tham gia vào ngành nuôi cá biển cần khoanh vùng được thị trường tiềm năng và phân tích được thị hiếu thị trường đó để xây dựng ngành nuôi cá biển thành công, bền vững.  


> Cá măng biển hiện đang được nuôi và tiêu thụ rộng rãi tại Indonesia và Philippines nhưng giá trị kinh tế thấp, khó xuất khẩu. Ngoài cá măng, một số loại cá có giá trị kinh tế tầm trung như cá vược châu Á đang được nuôi tại Singapore, cá giò nuôi tại Việt Nam. Cá hồi, cá mú là hai loài cá biển có giá trị kinh tế cao hiện chưa được chú trọng do hạn chế về nguồn gen, con giống và thức ăn.
Tuấn Minh (Theo Intrafish)
loading...
Email
Họ tên
Nội dung

Nuôi tôm không lo nhờ có BiOWiSH

Để góp phần hạn chế tình hình dịch bệnh nuôi trồng thủy sản, nhất là đối với nuôi tôm, Công ty Cổ phần Công nghệ sinh học BiOWiSH Việt Nam đã đưa vào nuôi thử nghiệm thành công mô hình nuôi tôm khép kín công nghệ sinh học Mỹ bằng chế phẩm sinh học BiOWiSH, tại thị xã Quảng Yên (Quảng Ninh).


Top