fbpx

T5, 23/07/2020 02:54

Cá Anh vũ – Từ huyền thoại đến hiện thực (Kỳ II)

(Thủy sản Việt Nam) – Cá Anh vũ – loài cá tiến vua, là nguồn thủy sản có giá trị cao, không chỉ có ý nghĩa về kinh tế mà nó còn là bảo tồn nguồn gen quý, bảo đảm đa dạng hệ sinh thái độc đáo của hệ thống sông Hồng. Tuy nhiên, việc nhân giống và mô hình nuôi hiệu quả cá Anh vũ vẫn chưa tìm được tiếng nói chung.

Kỳ I: Huyền thoại loài cá tiến vua

Kỳ 2: Khó như nuôi cá tiến vua

Chuyện những người nuôi cá tiến vua

Chúng tôi đến Trung tâm Quốc gia Giống thủy sản nước ngọt miền Bắc (Thạch Khôi, TP Hải Dương). Anh Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm hào hứng giới thiệu: Đây là một kết quả quan trọng trong công tác nghiên cứu của Trung tâm. Hiện nay, Trung tâm đã có 150 con cá Anh vũ bố mẹ, đã cho kết đôi ra hàng ngàn con cá giống. Trung tâm sẵn sàng cung cấp cho người có nhu cầu. Đây là giống cá cực kỳ quý hiếm đang nằm trong danh mục bảo tồn nguồn gen của Bộ NN&PTNT.

Khi được hỏi về quá trình nhân giống, anh Nguyễn Đức Thống – cán bộ phụ trách kỹ thuật Trung tâm cho biết: Khi Trung tâm triển khai đề án nhân giống cá Anh vũ, việc tìm chọn cá bố mẹ là khó khăn nhất. Để mua được con giống, cán bộ Trung tâm đã phải “phục” nhiều ngày trên vùng Bạch Hạc – Việt Trì. Vì cá chỉ có thể khai thác vào mùa đông và đầu xuân. Trời càng lạnh thì cơ may bắt được cá càng cao. Chẳng quản cái lạnh miền núi cắt da, cắt thịt. Mỗi lần đi cả tháng trời, cũng chỉ tìm mua được dăm ba con. Mua được cá đã khó, việc nuôi cá cũng không đơn giản.

Khi chọn được cá, các đối tượng được theo dõi theo “lý lịch” cụ thể. Bể nuôi được xây dựng, kè đá nhân tạo và nguồn nước nuôi làm sao gần giống với tự nhiên nhất. Cùng với tìm hiểu môi trường sống, các cán bộ ở đây còn nghiên cứu các loại thức ăn phù hợp với từng loại. Mỗi loại cá được đưa ra 3 công thức thức ăn, trong đó chú ý đến tập tính kiếm mồi của từng loại. Sau 4 tháng, cá được cân thử, đánh giá mức độ thích nghi, tốc độ tăng trưởng, màu sắc… để điều chỉnh môi trường sống và chọn thức ăn thích hợp nhất với mỗi loại trong môi trường nhân tạo. Thời gian này, các anh chia nhau trực 24 giờ trong ngày để theo dõi bể cá, nhất là những lúc thay đổi thời tiết, các anh ví “chăm cá như chăm con thơ”.

Tỷ lệ nở thành công của loại cá này chỉ đạt trung bình khoảng 50%. Đó là chưa kể nếu không kiểm soát được, cá bị mắc dịch thì bao nhiêu công sức coi như mất trắng. Đến nay, anh em cũng đã được đền đáp xứng đáng, con giống khỏe mạnh, sẵn sàng đáp ứng nhu cầu người nuôi

 

Thực tế chưa đáp ứng được kỳ vọng

Công nghệ sản xuất giống Anh vũ đã thành công và có khả năng đáp ứng sản xuất với số lượng lớn. Tuy nhiên cá tiêu thụ hiện nay chủ yếu khai thác từ tự nhiên. Ở nhiều địa phương trên cả nước, nghề nuôi loài cá này vẫn chưa phát triển, nuôi quy mô nhỏ, không tập trung, chưa tạo được sản phẩm hàng hoá. Hiện tại, kỹ thuật nuôi cá sẵn sàng được chuyển giao cho tất cả các cá nhân, tổ chức và các tỉnh có nhu cầu.

Theo Thạc sĩ Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm Quốc gia Giống thủy sản nước ngọt miền Bắc: Số giống cá Anh vũ của Trung tâm có thể đáp ứng đầy đủ nhu cầu các cá nhân, tổ chức, địa phương trong cả nước. Tuy nhiên hiện nay, nhu cầu tìm hiểu và nuôi cá Anh vũ còn thấp, một số cũng đã đến Trung tâm nhờ tư vấn nhưng cũng không thực sự mặn mà. Phần vì cá Anh vũ thuộc loại khó sống trong môi trường nhân tạo, phần vì chi phí đầu vào lớn khiến cho người dân chưa dám mạo hiểm đầu tư. Cho đến nay cá Anh vũ cũng chỉ thành công ở mức độ… đề tài.

Trứng cá Anh vũ chuẩn bị đưa vào ương nuôi

Anh Ma Ngọc Tân, một trong những người nuôi cá tại xã Địch Quả, huyện Thanh Sơn cho biết: do tập tính ăn rong rêu tảo là chính, nên quá trình sinh trưởng của cá Anh vũ khá chậm. Cá được nuôi trong môi trường nước chảy với trọng lượng ban đầu 5g/con. Sau 6 tháng, tại môi trường nước tĩnh, cá đạt trọng lượng 25g/con. Tại môi trường nước chảy, cá đạt 28g/con. Việc đạt được trọng lượng 1kg/con cần thời gian ít nhất là 2 đến 3 năm. Cá ít ăn, còi cọc, thời gian đầu tư dài nên nhiều hộ gia đình chưa mạnh rạn đầu tư.

Trao đổi về nguyên nhân dẫn đến việc nuôi cá Anh vũ thương phẩm chưa được kỳ vọng, Thạc sĩ Nguyễn Anh Tuấn cho biết: việc nhân giống thành công cá Anh vũ đã mở ra tiền đề lớn cho một đối tượng thủy sản đặc hữu có giá trị kinh tế cao. Tuy nhiên, vấn đề thiết thực hơn có lẽ sau khi nhân giống thành công cần có một mô hình nuôi hiệu quả, cả về tốc độ sinh trưởng cũng như phòng trừ dịch bệnh đảm bảo người nuôi có lãi. Hiện tại, Trung tâm cũng đã tiến hành xây dựng mô hình nuôi nhưng lại thiếu kinh phí lên tiến độ thực hiện cũng rất chậm.

Cá Anh vũ là một đặc sản quý hiếm, có thể mở ra nguồn lợi thủy sản rất tiềm năng, có giá trị cao, góp phần bảo vệ nguồn gen quý và có thể trở thành sản phẩm xuất khẩu. Nhưng để làm được điều đó, thiết nghĩ, cần một cơ chế chính sách phù hợp và sự kết hợp chặt trẽ hơn giữa các “nhà” để có thể phát huy hết nguồn lợi thủy sản nước ngọt đầy tiềm năng. Và những “ngũ quý hà thủy” sẽ không chỉ là trong truyền thuyết.

>> Theo số liệu nghiên cứu của Chi cục Thủy sản Phú Thọ thì 4 loài cá là Lăng chấm, cá Chiên, cá Bống và cá Anh vũ đều đang có nguy cơ bị tuyệt chủng, xếp ở mức nguy cấp bậc 2. Sản lượng khai thác các loài cá này giảm xuống chỉ bằng 10-15% vào những năm 70, 80 thế kỷ trước, thậm chí sản lượng cá Bống chỉ xấp xỉ bằng 1%, còn cá Anh vũ hiện nay rất khó tìm. Cá Anh vũ đang được lưu giữ tại Trung tâm Quốc gia Giống thủy sản nước ngọt miền Bắc thuộc dự án cấp nhà nước “Bảo tồn, tái tạo và phát triển các nguồn gen quý hiếm”.

Trần Phương

Bình luận

Chưa có bình luận

Viết bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

LIÊN HỆ
Back to top
error: Content is protected !!