T5, 23/07/2020 02:54

Độc đáo làng phơi cá

(Tạp chí Thủy sản VN) – Nằm ngay bờ phía Nam của đèo Cả, từ lâu, thương hiệu cá khô ở Đại Lãnh đã nổi tiếng và lưu truyền trong tỉnh Khánh Hòa, ai có dịp đi qua đây cũng cố mua một ít cá khô, mực khô… về làm quà, như để biết rằng mình đã tới mũi Đại Lãnh.

Giàn phơi cá của ngư dân Đại Lãnh                                            Ảnh: Đức Lợi

 

Nghề “phơi” cũng lắm công phu

 

Bắt đầu vượt qua đèo Cổ Mã, chúng tôi đã ngửi thấy mùi cá biển mặn mòi từ phía xa xa trên những giàn phơi cá của ngư dân Đại Lãnh. Không biết tại sao mà dường như cái nắng nóng ở đây nóng hơn những nơi khác rất nhiều, lúc đầu nó làm người ta khó chịu, nhưng với những người dân nơi đây thì đó lại là mong muốn, là sinh kế của họ, nắng làm cho những mẻ cá nhanh khô hơn và cũng vơi nhanh những lo lắng của con người. Người dân ở xã Đại Lãnh làm giàn phơi ngay sát bờ biển đón nắng gió và cũng thuận tiện trong việc vận chuyển cá từ tàu thuyền vào. Gặp gỡ những người dân hàng ngày phơi mình dưới cái nắng nóng đến hơn 400C nơi đây, nghe họ kể về cảnh ngộ và những mảnh đời mới thấy hết những cơ cực của một đời ngư dân bám biển.

 

Gặp chị Phạm Thị Xuyến, 43 tuổi, đang mải mê sơ chế và đưa lên giàn những con cá chỉ vàng tươi ngon, chúng tôi được biết chị bắt đầu biết sơ chế và phơi cá từ khi còn rất trẻ. Lớn lên, chị lấy chồng và vẫn theo “nghiệp” phơi cá này. Anh Tâm, chồng chị làm nghề đi biển như hầu hết trai làng ở đây, mỗi lần về, được bao nhiêu cá là chị đem phơi hết rồi bán cá khô cho tư thương. Những năm gần đây, bạn hàng nhiều, chị phải thu mua thêm cá của những thuyền khác để phơi và bán.

 

Chị kể: Nghề phơi cá trông vậy nhưng rất cực nhọc, suốt ngày phải phơi mình dưới cái nắng nóng cháy da cháy thịt. Muốn cá đều nắng và nhanh khô, mình phải chăm sóc thường xuyên, đảo qua đảo lại cho đều, mình cá không bị ướt và không bị cháy nắng quá. Khách hàng bây giờ họ kỹ tính lắm, khô cá cũng phải ngon và giữ được màu sắc của cá tươi chứ không thì bán không được giá”.

 

Việc phơi cá cũng rất công phu và cẩn thận. Những con cá biển sau khi đưa từ thuyền lên phải được ướp qua một lớp muối cho vừa vị mặn, sau đó tùy theo loại cá mà làm. Có loại thì đem phơi cả con, chỉ mổ ruột moi ngũ tạng cá ra. Có loại thì phải để cả ngũ tạng vì trong bụng cá có một chút mỡ, để như vậy sau này người ăn nướng cá, mỡ sẽ tan ra tạo cho cá khô vị béo ngậy và tươi.

 

Cầu kỳ hơn cả là những loại cá phải mổ làm hai để phơi như cá chỉ vàng này, vừa nói chị Xuyến vừa giơ lên cho chúng tôi xem những lát cá chỉ vàng đã được mổ làm đôi, ướp gia vị có kèm theo ớt, nhìn tươi ngon rất bắt mắt. Chị bảo, khi ướp cũng phải có kỹ thuật, sao cho cá cay thơm vừa đủ, khi nướng sẽ không mất mùi vị cá mà vẫn có mùi vị của gia vị.

Tuy nhiên, theo những người phụ nữ làm nghề phơi cá thì quan trọng nhất vẫn là thời tiết. Nghĩa là nhờ ơn trời, càng nắng to thì chất lượng cá khô thương phẩm càng ngon.

 

Mặn mòi hương vị quê nhà

 

Tình cờ, chúng tôi gặp cô bé Dương Thị Cẩm, đang là sinh viên năm hai trường Đại học Sư phạm TP HCM về quê cũng ra đây giúp mẹ phơi cá. Cẩm cho biết, em biết phơi cá giúp mẹ từ khi còn bé, tuy vào thành phố học đã lâu nhưng em không sao quên được cái mùi cá mặn mòi, tanh tanh của vùng biển quê mình. Đợt nào đi học em cũng đem theo rất nhiều cá khô để ăn và cho bạn bè nữa, không hiểu cái vị cá khô ấy đã ngấm vào máu thịt của mình từ khi nào.

 

Đây là một làng nghề có phần độc đáo của vùng Đại Lãnh nổi tiếng, nhưng làng phơi cá này chưa có quy hoạch rõ ràng của địa phương, nghĩa là mạnh ai thì người đó làm. Do đó, ít nhiều những ngư dân nơi đây vẫn bị tư thương ép giá. Mặc dù chất lượng của cá khô nơi đây thì ít đâu sánh bằng. Hiện nay, những tư thương ở tận Nha Trang, TP HCM hay Đà Lạt… cũng tìm đến đây mua cá khô.

 

Các loại cá khô ở đây cũng đa dạng và nhiều chủng loại. Bởi vì khi đánh bắt được cá gì, mùa nào thức nấy người dân đều đem phơi hết. Chúng tôi dễ dàng bắt gặp trên những giàn phơi là thập cẩm đủ loại cá khác nhau, từ những con mực một nắng sáng trắng thơm ngon hay những lát cá thu trắng hồng. Rồi còn cá cơm, cá nục, cá dọc dưa… đều được ngư dân chế biến theo những cách thức khác nhau để đem phơi.

 

Ở cùng những ngư dân nơi đây gần trọn một ngày, chúng tôi mới cảm nhận hết những nhọc nhằn của họ. Những vất vả với giàn cá phơi trong nắng nóng làm cho con người như trân trọng hơn những sản phẩm mà mình làm ra, không đơn giản chỉ là kiếm đồng tiền. Đây dường như là một nghề đã ăn sâu vào máu thịt, vào tâm thức của ngư dân. Bởi không hiểu sao, chỉ có nắng gió và muối Đại Lãnh ướp cá rồi phơi khô mới ngon, chứ đem đi nơi khác mùi vị hình như nhạt nhẽo hơn.

 

Chiều xuống, những ngư dân có vẻ bớt nhọc nhằn hơn, họ hối hả giục nhau thu cá, cười nói vang cả một cùng biển. Nhìn những người dân vui vẻ thu cá trong ánh hoàng hôn biển rực rỡ mà tôi cảm thấy nao lòng…

 

>> Nghề phơi cá khô cũng phải có nhiều bí quyết mà những người có kinh nghiệm lâu năm trong nghề mới hiểu được, nếu không cá phơi xong sẽ chỉ như cái xác cá mà không còn mùi vị gì nữa. Để nắm được những bí quyết đó, người dân Đại Lãnh nơi đây đã phải trải qua bao cực nhọc, đổ mồ hôi nước mắt.

Đoàn Đại Trí

Bình luận

Chưa có bình luận

Viết bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

LIÊN HỆ
Back to top
error: Content is protected !!