fbpx

T5, 23/07/2020 02:54

Lão ngư… “độc nhất vô nhị”

(Thủy sản Việt Nam) – Buổi trưa ăn cơm xong, tranh thủ làm ngụm nước rồi lão ngư Lê Hận (60 tuổi, thôn Xuân Hòa, xã Quảng Xuân, Quảng Trạch, Quảng Bình) vội ngồi bệt xuống trước hiên nhà đan lưới. Mặt ông ngước lên như chìm vào cõi mông lung nào đó, nhưng đôi tay thì thoăn thoắt đưa con dệt. Rồi cứ tay đan, miệng thủ thỉ, ông kể cho tôi nghe chuyện đời mình.

 

Đánh cá bằng… tai

 

Khoảng năm ông học lớp 3 trường làng thì bị đau mắt đỏ. Căn bệnh ở vùng quê biển nghèo này coi như chuyện thường ngày. Vậy mà di chứng để lại sau lần đó là đôi mắt cậu bé Lê Hận cứ mờ dần và không còn nhìn thấy gì nữa. Đang học khá nhất lớp, cậu phải nghỉ học trong sự tiếc nuối của thầy cô, bạn bè. Không nản lòng với số phận éo le của mình, cậu bé ngày ngày vẫn lần hồi đi ra đường cái, đi theo tiếng trò chuyện của bạn bè để kết nối lại những gì xung quanh ngôi làng đang sống làm nguồn vui cho mình. Dần dần, cái tai, cái mũi của cậu bé ngày càng tinh ra. Nghe bước chân biết là chân bố, chân mẹ hay đám bạn quanh xóm, ngửi thấy trong mùi gió biết thuyền đánh cá đưa được con cá thu hay cá ngừ về… Rồi khi thành cậu con trai 15 tuổi, Lê Hận khắc khoải có được chuyến đi ra biển. “Hồi đó, học sinh chỉ học một buổi thôi. Còn một buổi thì chúng nó lấy thuyền thúng nhỏ ra khơi buông lưới ven bờ kiếm thức ăn cho gia đình. Tui nằn nì mãi mới được đám học trò cho lên thuyền ra biển…”, ông Hận bồi hồi nhớ lại cảm giác lần đầu tiên được cảm giác bằng tai, bằng mũi vị mặn mòi của biển. Từ việc lên thuyền chỉ ngồi cho vững, ông lần hồi tập đi lại, đón hướng gió bằng tai, thả lưới, gỡ cá và dạn dần với sóng gió. Nỗi đam mê cháy khát trong lòng ông như tạo sức mạnh, hầu như ngày nào ông cũng đi biển. Đám học trò nhỏ thấy ông dần dần làm được việc nên cũng khoái rủ đi. Ông đi với chúng như để học việc chứ không chịu lấy chút cá, ruốc công cán gì.


 

Nhờ có “biệt tài”, ông Lê Hận được nhiều chủ tàu cho góp vốn ra khơi  Ảnh: Huy Hùng

 

Mấy năm lặn lội ven biển với đám trẻ rồi ông cũng được người lớn để mắt. Dân làng thương cậu thanh niên có chí khí nên đồng ý cho xuống thuyền góp vốn ra khơi. Từ ven bờ ra khơi là bao chuyện lạ. Chuyến đầu tiên, ông chỉ có ngồi tựa mạn thuyền mà nôn thốc vì say sóng. Chuyến thứ hai đã đi lại được và chuyến thứ ba thì ông đã tự thả lưới, gỡ cá như một ngư phủ thực thụ. Bưng rổ cá được chia từ chuyến đi khơi đầu tiên ông cứ thần cả người: “Rứa là mình không ăn bám bố mẹ rồi. Có nguồn hy vọng sống tốt rồi…” – Ông cứ lẩm bẩm như vậy trên đường từ bãi biển về nhà. Ông thành lao động chính trên thuyền sau hơn một năm đi khơi, cũng từ đó ăn chia trên tàu bằng nhau cả. Những chuyến đi biển, ông được chủ thuyền phân công ngồi vị trí cố định làm việc bủa trì, kéo trì, gỡ cá. Ai trên thuyền cũng thừa nhận, do ông tập trung thính giác và độ nhạy nơi bàn tay lâu thành quen nên gỡ cá còn nhanh hơn cả anh em sáng mắt.

 

 

“Quái kiệt mù trên biển”

 

Năm tháng qua đi, ông tích luỹ cho mình được khá nhiều kinh nghiệm. Đôi tai và cái mũi của ông biết được lúc nào là con nước ròng, con nước nào có cá chạy, hay biết được động tĩnh của biển để kêu anh em. Ông Lê Văn Đảm, bạn ngư và sau này là sui gia với gia đình ông Hận không giấu nổi sự thán phục: “Lên thuyền là ông Hận rành rẽ hết mọi công việc đánh cá trên tàu như buông neo, thả, kéo lưới, lấy neo. Đường đi lối lại trên tàu như xuống khoang máy, tới trụ tời, cột buộc dây lưới… ông thuộc hết. Anh em hô cần cái chi là ông làm tuốt mà làm tốt mới khen chớ. Thêm nữa, ông còn có biệt tài ngóng gió để đoán thời tiết trên biển…”.


 Vợ chồng lão ngư Lê Hận trong ngôi nhà ấm cúng của mình

Ông Đảm còn kể, một hôm ông sang rủ ông Hận đi biển. Hai người đi một thuyền một vàng lưới, 4 giờ sáng là ra khơi. Đến vùng biển sâu trời mờ sương chưa rõ mặt người, ông Hận hô thả lưới vì nghe tiếng cá táp nước. Thả lưới xong, ông Đảm thiu thiu ngủ. Một lát, ông Hận thức ông Đảm dậy, giọng tỉnh rụi: “Kéo đi ông, tui nghe cá táp mắc lưới nhiều lắm, mà e toàn là cá hố (một loài cá ngon xuất khẩu có giá trị cao bây giờ)…”. Quả không sai, kéo được nửa tay lưới thì con thuyền đã đầy cá. Ông Hận cứ giục kéo nhanh nhưng ông Đảm chần chừ vì sợ thuyền chở khẳm quá thì chìm, không khéo lại tai họa tới. May sao, lúc đó có thuyền đánh cá ở xã Nhân Trạch đi qua, ông Hận giục ông Đảm gọi bạn đến nhờ kéo lưới gỡ lấy cá để ông còn mang lưới về. Hay tin ông Hận trúng cá, bà con kéo ra biển mừng, ông vui lắm, cứ nhà ai ra mừng là ông biếu một con cá to tươi giãy. Hôm đó, có được trên 3 tạ cá hố con cỡ 1-1,5 kg. Chuyện đã lâu mà ông Hận còn xúc động: “Thuyền nhỏ chỉ chở được có vậy, chứ mẻ lưới đó cũng được chừng 6 – 7 tạ cá chứ không ít mô…”.

“Cũng có đôi lần suýt chết đó chớ…” – ông Hận bộc bạch. Đó là lần đang ở khơi thì có bão. Ông Hận hô anh em cố chạy vô bờ. Khi cách bờ còn mấy hải lý thì thuyền bị sóng xé toác đầu mũi. Vậy là người tát nước, kẻ lấy áo quần, chăn nhét vô chỗ toác ngăn nước phá vào. May sao khi tàu vô được gần bờ thì… chìm nên không ai bị làm sao. Lần khác, tàu bị bão ngoài khơi. Sóng bủa vây tứ bề. Ông đang đứng đầu mũi ghì dây tời thì con sóng lớn đánh con tàu chúi mũi xuống biển. Người còn mắt thì biết phương hướng để bơi và biết con sóng lớn đang đến để lặn xuống tránh nó đập. Trong bão gió, ông chỉ biết bơi theo sự xô cuốn của sóng, bị sóng đập, quăng quật cho tơi tả. Gần sáng, trời tạnh, bà con ra biển ngóng tàu thì thấy ông đã được sóng đánh giạt lên bờ… Sau lần đó, ông đi viện gần 2 tháng. Ra viện, xuống biển, ông bảo: “Tui chẳng sợ chi biển nữa. Số tui khó chết với biển…”. Riêng người dân làng biển Xuân Hoà cũng từ đó gọi “quái kiệt mù trên biển” để đặt danh cho ông.

 

Tình yêu vẫn ấm nồng

 

“Hồi thanh niên, ông nớ cũng lắm người yêu đó…” – bà Nguyễn Thị Long (vợ ông) rót nước mời khách góp chuyện. Tôi thấy mặt ông như chợt sáng lên bởi những cảm xúc thời trai trẻ ùa về. Hồi đó, chàng thanh niên Lê Hận có giọng hát hay và thêm cái giỏi ăn nói, ứng khẩu nhanh như sóng biển vỗ vào bờ. Tuổi đôi mươi, nghe bạn bè giới thiệu, ông cùng bạn sang tận xã Quảng Thanh (cách xa hơn 10 cây số) để đi “tán” vợ. Cưa cẩm rồi cũng đến hồi cô gái đồng ý. Một hôm, ông anh trai cô gái đến tìm nhà ông Hận nói toạc là không gả em cho ông Hận vì vậy sẽ khổ lây cho em. Ông Hận không nói gì, chỉ buồn rồi lặng lẽ quay bước, mặc cho vạt áo toạc ra vì cô gái cứ nắm chặt lấy không rời…

Ở nông thôn lúc đó, chuyện đi cưa gái cùng như uống nước mỗi ngày. Cô gái đầu không thành, ông buồn một chút rồi lại hăm hở đi “cưa” vợ cùng đám bạn. Cô gái thứ hai cũng đã xiêu lòng. Nhưng rồi, ông anh rể cô gái vờ sang hỏi thăm để “đánh giá” cậu em “cọc chèo” tương lai ra sao rồi kể với gia đình. Bà mẹ cô gái nghe anh con rể kể lại nên cũng không muốn gả con. Đến mấy tháng sau, bên nhà gái hay tin ông Hận bị mù nhưng cái chi cũng tài nên xiêu lòng bắn tin mời bố mẹ ông Hận sang gặp mặt. Ông Hận từ chối với lý do đã trục trặc từ đầu rồi thì thôi.

Không “quá tam ba bận”, đám này ông nhắm ngay cô Long cùng làng. Hồi đó, cô Long đang đi làm nghề chế biến thủy sản, vốn cũng xinh gái nên nhiều người tán tỉnh. Rứa mà ông Hận lại được mới lạ. Bà Long cười hiền: “Thì tui thấy ông bị khiếm tật mà lại nói hay nên thương khi mô không biết nữa…”.

Rổn rảng câu chuyện, trời đã ngả về chiều. Tôi đành chia tay vợ chồng ông Hận. Bây giờ tuổi yếu, ông Hận không còn ra khơi xa với biển. Ông vác lưới xuống thuyền nhỏ ra vùng rạn nước buông kiếm thức ăn hàng ngày. Xoác đầu đòn sào khiêng lưới lên vai, ông chầm chậm theo con đường ra bãi thuyền. Ngó quá nắng, bà Long vội chạy theo: “Trời còn nắng nôi lắm, ông cầm theo cái mê nón đội thêm kẻo nóng hung trên đầu rồi mệt…”.

 

Năm 1982, nghe bạn bè nói biển trong Bình Thuận ít dữ nên ông Hận đưa gia đình vào đó hành nghề. 10 năm tảo tần với biển Bình Thuận, ông tích cóp được một số tiền và mua bò, tính chuyện mở một trại chăn nuôi bò lớn tại xã Tân Hải, huyện Hàm Tân. Năm 1993, đột ngột ba ông mất. Mấy người con đòi ra quê sống. Bán hết nhà cửa, bò me gom góp được mấy chục triệu đồng, ông và gia đình về quê đầu tư mua tàu lớn cho con ra khơi. Bây giờ 3 cậu con trai của ông đang ra biển bằng con tàu mới của gia đình mình đầu tư.

 

 Thạch Bắc

Bình luận

Chưa có bình luận

Viết bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

LIÊN HỆ
Back to top
error: Content is protected !!