fbpx

T5, 23/07/2020 02:54

Vì sao tai nạn tàu cá trên biển ngày càng gia tăng? (Phần II)

(Thủy sản Việt Nam) – Chúng tôi bắt đầu lần theo các đường dây cung cấp máy cũ, nó đã “nổ” ra nhiều vấn đề là nguyên nhân “đầu nguồn” của các vụ tai nạn xảy ra trên biển. Nếu như các cơ quan quản lý nhà nước về lĩnh vực cơ khí, đăng kiểm và chính quyền địa phương không có những biện pháp chấn chỉnh phù hợp, thì số vụ tai nạn tàu cá ngày càng tăng vọt, đang báo động đỏ.

Kỳ 1: "Điếc không sợ súng"

Kỳ 2: Ngư dân vẫn “tự bơi”

 

Qua nhiều vụ tai nạn chết người, mất tích ở giữa biển, đa số ngư dân đã "sợ" những chiếc tàu quá đát. Nhưng "lực bất tòng tâm", cả một dải đất miền Trung tìm không ra một chiếc máy tàu đánh cá có công suất lớn, mới tinh. "Biết sắm một cái máy mới cáu cạnh giá thành sẽ cao, nhưng xài loại máy này sướng lắm, 10 năm không thay một con ốc. Đi ra ngoài biển không lo sợ gì cả, truy đuổi theo đàn cá cũng khỏe re. Mấy cha thợ sửa máy nhìn tàu có máy mới là "sợ" liền, vì 10 năm không kiếm được của ông chủ tàu 500 đồng tiền sửa máy. Bao nhiêu năm nay, tui đã ra Đà Nẵng, vào Quy Nhơn, Nha Trang tìm mua máy mới, mà không có ai bán. Đành phải mua loại máy bãi" – ngư dân Sáu Quang, huyện Sơn Tịnh, Quảng Ngãi chia sẻ. Không chỉ có ông Sáu Quang, mà rất nhiều ngư dân muốn được mua máy mới, nhưng thị trường vẫn vắng bóng. Thay vào đó là một…

Thị trường máy lão hóa

 

Tôi đóng vai người đi mua bán máy cũ đưa ra Quảng Bình bán lại,  ông N, buôn bán dụng cụ ngư nghiệp, phường Vĩnh Thọ, TP Nha Trang, một tay buôn máy bãi có tiếng ở vùng Nam Trung bộ, xởi lởi: "Ừ, dân Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, bây giờ đang "hiện đại hóa" ghe (tàu) cá. Trước đây vùng này toàn xài loại máy nhỏ. Chú em mua nhiều máy quá anh không cung cấp đủ, chắc phải vào Sài Gòn đặt hàng. Bây giờ anh không trực tiếp sang Nhật gom hàng như trước đây nữa". Tôi giả bộ ngú ngớ không biết chỗ mua máy. Ông N chỉ giúp: "Trong Sài Gòn có rất nhiều bãi máy, mỗi bãi có một tuyến đi về. Nếu mà gặp bãi "hàng Nhật", loại máy đã bị ngư dân Nhật Bản thải ra, dân buôn mua về theo từng lô. Gặp bãi này, máy cũ của xứ  người ta, nhưng về mình thành máy "xịn". Chủ yếu máy của các hãng: Toyota, Mitsubishi, Yamaha,… Còn vớ phải bãi hàng từ Trung Quốc, Đài Loan nhập về là tiêu luôn. Vì những năm trước đây, dân Trung Quốc cũng đi mua máy cũ của Nhật về xài như mình. Họ xài đã nát be nát bét, còn "bòn mót" hơn cả dân biển của mình, rồi cẩu lên bán lại máy bãi. Số máy này "tìm đường" về VN, trúng loại máy này, thì giống như rước "cái chết" vào thân".

 Máy xe ô tô đã quá thời hạn sử dụng, nhưng sửa chữa thành "máy mới" của tàu đánh cá xa bờ, là hiện trạng khá phổ biến         

 

Các tay buôn máy chuyên nghiệp từ các tỉnh vào Sài Gòn mua máy "sỉ" và "lẻ", họ biết rõ mười mươi chỗ nào bán máy "bãi Nhật", chỗ nào "bãi Trung Quốc", Malaysia… Lẽ đương nhiên, hàng từ bãi Nhật giá bán luôn cao hơn nhiều so với bãi Trung Quốc . Ông N, chỉ ra những chiêu lừa nhau: "Đã vào mua máy bãi với số lượng trên 5 cái trở lên thì phải mua bao trọn lô, có khi còn kèm theo "trẻ em" nữa (mua 4 máy to + 1 máy nhỏ), người mua chỉ được xem phía bên ngoài máy, không được bung máy ra xem "bộ lòng", may thì nhờ, rủi thì ráng mà chịu. Gặp những ông thợ máy nhẫn tâm, mua máy bãi Trung Quốc, về thay thế phụ từng đủ các nước: Việt Nam, Trung Quốc, Thái Lan, Indonesia… rồi "chặt đẹp" mấy ngư dân theo giá trị máy bãi của Nhật. Tui cam đoan, loại này bỏ xuống biển chạy được 1 – 2 chuyến biển là sinh ra đủ các loại bệnh, coi chừng mất cả chì lẫn chài".

Hiện nay, nhiều chủ tàu đánh cá miền Trung và miền Tây Nam bộ đang có "mốt lên đời" tàu có công suất máy trên 300 CV/chiếc. Máy thủy công suất lớn rất hiếm có ở thị trường Việt Nam, kể cả máy bãi. Ngư dân ta đã "sáng kiến" đặt mua những chiếc máy động cơ ô tô cũ xuống biển chạy tàu đánh cá. "Loại động cơ ô tô cũng là hàng xi-cần-hen (hàng bãi) nhập từ các nước về, rồi độ chế tùm lum. Máy xe ô tô có vòng xoay nhanh, nhưng  đặt hộp số của Trung Quốc có vòng xoay chậm. Thế là nó "tréo" nhau, nên bị hư hoài à. Vỏ máy xe mỏng dễ bị bể, nhiều bộ phận nhỏ hiểm hóc, thuyền trưởng và lao động trên tàu không biết rõ, khi bị trục trặc ở giữa biển không biết đâu mà  khắc phục" – Ông N, bổ sung những chi tiết quan trọng.

 

Phép tính “quan liêu”

Theo thống kê của Tổng cục Thủy sản, cả nước có 129.000 tàu thuyền đánh cá, trong đó có 25.000 tàu đánh cá xa bờ. Chưa có một cuộc điều tra chính xác trong tổng số 129.000 tàu thuyền có bao nhiêu % tàu được gắn máy mới tinh từ ban đầu? Bao nhiêu phần % máy đã qua nhiều lần đại tu và có đảm bảo an hệ số chạy tàu không?. PGS. TS Lê Tiêu La, Viện trưởng Viện Kinh tế và Quy hoạch thủy sản kết luận: "Đến bây giờ mà nói, ngành cơ khí phục vụ tàu đánh cá của nước ta chỉ bằng con số 0". Chính vì vậy mà ngư dân của chúng ta vẫn "tự bơi" giữa một biển máy tàu thủy kém chất lượng. Đại tá Bùi Phụ Phú, Phó Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Ngãi, tỉnh có số lượng tàu thuyền bị tai nạn trên biển nhiều nhất nước, đặt vấn đề thẳng thắn: "Cơ quan quản lý nhà nước chưa có qui định "đát" máy tàu đánh cá sử dụng bao nhiêu năm là hết hạn. Máy cứ lên đà sửa chữa hoài, sửa đến lúc nào thành cục sắt mới thôi. Việc cải hoán tàu cá không ai quản lý, cấp đăng kiểm cũng chỉ mang tính hình thức, không phản ánh đúng mức độ năng lực tàu cá. Trong báo cáo của ngành thủy sản hay tính "xà cạ" tổng công suất máy, năm sau luôn cao hơn năm trước. Đây là phép tính "quan liêu", không phản ánh được chất lượng của động cơ tàu đánh cá trên biển, bởi vì chất lượng của tàu đánh xa bờ khác hoàn với chất lượng của mấy chiếc thuyền nhỏ đánh ven bờ". 

 

Vấn đề đào tạo nâng cao kỹ năng chạy tàu và sửa chữa máy móc, cũng đang có nhiều lo lắng. "Ngư dân của chúng ta thường có học vấn thấp, trình độ đi biển chủ yếu dựa theo kinh nghiệm, ứng dụng khoa khọc kỹ thuật phục vụ tàu cá còn rất yếu. Thực trạng công tác đào tạo cấp bằng thuyền trưởng, máy trưởng vừa qua cũng chỉ làm "cho vui", không có tác dụng bao nhiêu. Ngư dân với trình độ cấp 1, thậm chí có nhiều người còn mù chữ, mà mở lớp đào tạo thuyền trưởng, máy trưởng chỉ có mấy ngày. Làm "gấp" như vậy, làm sao ngư dân nắm bắt hết khoa học kỹ thuật, luật hàng hải, an toàn tàu cá… Những cái này đã "đóng góp" vào nguyên nhân xảy ra nhiều vụ tai nạn tàu cá trên biển" – PGS. TS Lê Tiêu La thẳng thắn nêu "căn bệnh" nhiều năm nay của ngành thủy sản.

Tàu thuyền xảy ra tai nạn thường xuyên, nhưng cả các công ty bán bảo hiểm phương tiện tàu cá và chủ phương tiện đang… nhìn nhau. Phía công ty bảo hiểm không muốn bán bảo hiểm cho tàu đánh cá trên biển, vì họ biết rất rõ, đa phần tàu đánh cá quá cũ, có nhiều rủi ro. "Nhà nước cần có những qui định mang tính pháp lý, để buộc các công ty bảo hiểm và chủ phương tiên tàu đánh cá phải thực hiện đầy đủ, giống như mua bảo hiểm xe ô tô ở đường bộ. Lĩnh vực bảo hiểm tàu đánh cá trên biển là một thị trường rộng lớn, đầy tiềm năng, nhưng đang bỏ ngỏ"- Đại tá Phú đề xuất biện pháp mang tính căn cơ.

Hiện đại hóa các trung tâm cứu hộ cứu nạn

 

Ông Trần Cao Mưu – Tổng thư ký Hội Nghề cá Việt Nam: "Hội Nghề cá Việt Nam đã nhiều lần đề xuất với các bộ, ngành cấp áo phao cho ngư dân. Hội đã chủ động đi xin một số công ty được một ít ao pháo cấp cho ngư dân. Thế nhưng ngư dân đang bị rào cản phong tục "cấm kỵ" khi đi biển không mang ao phao theo tàu, với lý do không may mắn. Nhà nước nên xây dựng thêm các đài thông tin ở dọc bờ biển, đủ sức phủ sóng xa và rộng ra ngoài biển khơi cho ngư dân biết được thông tin gió bão; Hiện đại hóa các trung tâm cứu hộ cứu nạn trên biển, để đủ mạnh vươn ra xa cứu hộ khi tàu đánh cá bị sự cố tai nạn cách bờ 400 – 600 hải lý".

 

Phóng sự điều tra của Hải Luận

Bình luận

Chưa có bình luận

Viết bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

LIÊN HỆ
Back to top
error: Content is protected !!