Nhìn lại toàn cảnh năm 2025, chưa bao giờ công tác chống khai thác IUU lại nhận được sự chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt và đồng bộ từ cấp cao nhất như giai đoạn vừa qua. Quán triệt sâu sắc Chỉ thị số 32-CT/TW của Ban Bí thư và các chỉ đạo của Chính phủ, cả hệ thống chính trị đã thực sự vào cuộc với tâm thế “tăng tốc”. Minh chứng rõ nét nhất cho quyết tâm sắt đá này là việc Thủ tướng Chính phủ đã thiết lập cơ chế kiểm điểm, giao ban hàng tuần để đôn đốc tiến độ.
Tại phiên họp thứ 29 của Ban Chỉ đạo Quốc gia ngày 06/01/2026, Chính phủ một lần nữa nhấn mạnh yêu cầu các bộ, ngành, địa phương phải nhìn thẳng vào những tồn tại, hạn chế, tuyệt đối không chạy theo “bệnh thành tích”.
Sự thay đổi căn bản nhất trong năm qua chính là việc cá thể hóa trách nhiệm người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương; tình trạng “trên nóng dưới lạnh” đã cơ bản được khắc phục khi các chế tài xử lý cán bộ thiếu trách nhiệm được kích hoạt mạnh mẽ. Không còn là những lời hô hào chung chung, các địa phương ven biển đã phải chịu áp lực giải trình thực sự về từng trường hợp tàu cá vi phạm. Chính sự giám sát chặt chẽ này đã tạo ra một guồng máy vận hành kỷ luật, buộc các tỉnh thành phải rà soát lại toàn bộ quy trình quản lý.

Kết quả nổi bật nhất từ quyết tâm chính trị đó chính là cuộc cách mạng về “số hóa”, biến công nghệ thành công cụ đắc lực nhất để dồn lực gỡ thẻ vàng trong năm 2025. Cụ thể hóa các chỉ đạo, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng cùng các địa phương đã hoàn thành việc rà soát tổng thể. Số liệu cập nhật mới nhất đến ngày 06/01/2026 cho thấy, tổng số tàu cá hiện có đã đăng ký và cập nhật trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về nghề cá (VNFishbase) là 79.152/79.152 tàu, đạt tỷ lệ tuyệt đối 100%.
Đặc biệt, đối với nhóm tàu “3 không” (không đăng ký, không đăng kiểm, không cấp phép) hoặc không đủ điều kiện hoạt động, các địa phương đã thực hiện kiểm soát chặt chẽ, giao trách nhiệm quản lý cụ thể về từng xã, phường với vị trí neo đậu được định vị rõ ràng. Hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử (eCDT) cũng đã đi vào hoạt động ổn định; chỉ tính riêng tuần đầu tháng 1/2026, hệ thống đã giám sát được hơn 13.000 tấn thủy sản qua cảng, đảm bảo minh bạch dòng hàng.

Bên cạnh các giải pháp kỹ thuật, năm 2025 cũng đánh dấu bước ngoặt trong tư duy thực thi pháp luật với phương châm “siết chặt kỷ cương, xử lý nghiêm minh”. Điểm đột phá mang tính chiến lược trong năm qua chính là việc áp dụng triệt để Nghị quyết số 04/2024/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao để xử lý hình sự. Những con số thống kê đã chứng minh sự nghiêm minh của pháp luật: Lũy kế từ đầu năm 2024 đến giữa tháng 11/2025, cơ quan công an đã khởi tố tới 91 vụ án hình sự vi phạm IUU với 136 bị can; đưa ra xét xử 48 vụ với 101 bị cáo. Nhờ sự quyết liệt này, trong những tuần cao điểm vừa qua, không phát sinh trường hợp tàu cá nào vi phạm vùng biển nước ngoài bị bắt giữ, gửi đi thông điệp mạnh mẽ rằng Việt Nam không có vùng cấm và không dung túng cho các hành vi trục lợi.

Bước sang năm 2026, không khí khẩn trương được đẩy lên cao trào khi ngày 13/1/2026, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký Công điện số 03/CĐ-TTg. Đây được xem là “quân lệnh” đanh thép nhất, yêu cầu cương quyết “tuyên chiến” với IUU, huy động tối đa nguồn lực cho giai đoạn nước rút.
Không dừng lại ở văn bản, Chính phủ yêu cầu hành động thực chất bằng việc thành lập ngay Đoàn kiểm tra liên ngành (gồm Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Tư pháp…) để tổ chức tổng kiểm tra tại các địa phương. Thủ tướng cũng yêu cầu phải có báo cáo gửi Thủ tướng trước ngày 25/01/2026.

Nội dung đợt tổng kiểm tra lần này tập trung vào tính trung thực của các con số. Chính phủ yêu cầu xác minh tính thực chất của kết quả hồ sơ xử phạt mà các địa phương báo cáo (hiện đạt tỷ lệ rất cao trên 90%). Quan điểm chỉ đạo rất rõ ràng: Kiên quyết không chấp nhận việc khép hồ sơ hình thức, bỏ lọt vi phạm; tuyệt đối không được báo cáo “đã xử lý 100%” khi thực tế chưa xử lý dứt điểm. Nếu phát hiện hồ sơ dối trá, người đứng đầu địa phương sẽ phải chịu trách nhiệm trực tiếp, toàn diện.
Cùng với đó, Công điện 03/CĐ-TTg cũng yêu cầu Bộ Công an khẩn trương đưa ra xét xử các vụ án môi giới, đồng thời điều tra dứt điểm các nghi vấn gian lận tại doanh nghiệp xuất khẩu (như vụ việc các lô hàng cá cờ kiếm). Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các nhà mạng phải đảm bảo dữ liệu VMS và VNFishbase “đúng, đủ, sạch, sống”, liên thông và không bị gián đoạn vì lý do kỹ thuật

Tầm nhìn năm 2026 không chỉ là gỡ thẻ vàng, mà là xây dựng nền nếp kỷ cương quốc gia. Với việc huy động cả hệ thống chính trị, từ Tổng Thanh tra Chính phủ đến Bí thư, Chủ tịch 22 tỉnh thành ven biển, Việt Nam đang thể hiện quyết tâm không để một bộ phận nhỏ cá nhân vì lợi ích riêng mà làm ảnh hưởng đến hình ảnh quốc gia. Chúng ta có quyền tin tưởng rằng, với sự “tuyên chiến” mạnh mẽ này, năm 2026 sẽ là thời điểm Việt Nam khép lại câu chuyện thẻ vàng IUU, mở ra kỷ nguyên mới cho nghề cá minh bạch và trách nhiệm.

Thiên Đức

error: Content is protected !!