10 xu hướng tiêu dùng thủy sản toàn cầu

1. Bán lẻ hiện đại mở rộng

Làn sóng mở rộng mạnh mẽ của các chuỗi bán lẻ lớn tại Mỹ và nhiều thị trường phát triển đang tạo ra sự dịch chuyển căn bản trong cách thủy sản đến tay người tiêu dùng. Whole Foods, Walmart, Costco, Aldi, Kroger, Sam’s Club hay Publix không chỉ tăng số lượng cửa hàng mà còn đa dạng hóa mô hình, từ đại siêu thị, cửa hàng quy mô nhỏ đến trung tâm giao hàng và bán lẻ kết hợp công nghệ.

Đáng chú ý, các mô hình cửa hàng diện tích nhỏ như Whole Foods Daily Shop phản ánh xu hướng tiêu dùng thủy sản theo nhịp sống nhanh, tập trung vào các sản phẩm thiết yếu, chế biến sẵn, đóng gói nhỏ và dễ sử dụng. Thủy sản vì thế ngày càng phải thích nghi với không gian trưng bày hạn chế, yêu cầu rõ ràng về nhãn mác, nguồn gốc và hướng dẫn sử dụng.

Sự mở rộng này đồng thời làm gia tăng cạnh tranh giữa các nhà cung ứng thủy sản, buộc họ phải đáp ứng tiêu chuẩn ổn định về chất lượng, sản lượng và tính minh bạch nếu muốn hiện diện lâu dài trên kệ hàng của các chuỗi bán lẻ toàn cầu.

2. Tiện lợi và ăn liền

Thủy sản đang rời xa hình ảnh nguyên liệu cần chế biến cầu kỳ để tiến sâu vào nhóm thực phẩm tiện lợi. Các chuỗi bán lẻ lớn đều đầu tư mạnh cho khu vực đồ ăn sẵn, quầy deli, sushi bar, thực phẩm chế biến tại chỗ và các sản phẩm chế biến sẵn hoặc ăn liền.

Người tiêu dùng tại Mỹ, châu Âu và ngày càng rõ nét ở châu Á ưu tiên các sản phẩm cá, tôm, nhuyễn thể đã được sơ chế, ướp sẵn hoặc chế biến hoàn chỉnh, chỉ cần hâm nóng hoặc dùng ngay. Xu hướng này thúc đẩy nhu cầu đối với cá phi lê, tôm bóc vỏ, sản phẩm hấp chín, cá hun khói, sashimi và sushi đóng gói.

Đây là động lực lớn cho các doanh nghiệp chế biến thủy sản đầu tư sâu hơn vào công nghệ, đảm bảo an toàn thực phẩm, thời hạn bảo quản và chất lượng cảm quan đồng đều.

3. Tiêu chí bền vững

Nếu trước đây bền vững chủ yếu mang tính truyền thông, thì bước sang 2026, yếu tố này đã trở thành tiêu chí mua hàng thực chất. Người tiêu dùng, nhà bán lẻ và đơn vị dịch vụ ẩm thực đều đòi hỏi bằng chứng cụ thể về nguồn gốc, phương thức khai thác hoặc nuôi trồng.

Các chứng nhận như MSC cho khai thác biển và ASC cho nuôi trồng thủy sản ngày càng trở thành “giấy thông hành” để sản phẩm tiếp cận hệ thống phân phối lớn. Thủy sản không chứng minh được tính bền vững ngày càng khó cạnh tranh, đặc biệt tại các thị trường phát triển.

Sự thay đổi này buộc toàn chuỗi giá trị, từ người nuôi, tàu cá đến nhà máy chế biến và nhà xuất khẩu, phải nâng cấp hệ thống truy xuất, quản lý dữ liệu và minh bạch hóa thông tin.

4. Truy xuất nguồn gốc và minh bạch thông tin

Năm 2026, truy xuất nguồn gốc không còn là lợi thế cạnh tranh mà đã trở thành điều kiện bắt buộc. Người tiêu dùng muốn biết sản phẩm được nuôi hay đánh bắt ở đâu, bằng phương pháp nào, có tuân thủ quy định môi trường và lao động hay không.

Công nghệ số, từ mã QR, blockchain đến hệ thống dữ liệu chuỗi cung ứng, đang được áp dụng rộng rãi. Tại các triển lãm thủy sản lớn, nhiều nhà cung cấp không chỉ trưng bày sản phẩm mà còn trình bày toàn bộ hồ sơ truy xuất, chứng nhận và quy trình kiểm soát chất lượng.
Xu hướng này giúp củng cố niềm tin thị trường nhưng đồng thời gia tăng chi phí tuân thủ, tạo áp lực lớn với các doanh nghiệp nhỏ nếu không kịp chuyển đổi.

5. Thực phẩm lành mạnh

Trong bối cảnh người tiêu dùng toàn cầu quan tâm ngày càng nhiều đến dinh dưỡng và phòng ngừa bệnh tật, thủy sản tiếp tục được xem là nguồn protein lành mạnh. Hàm lượng omega-3, protein dễ tiêu hóa và lợi ích tim mạch giúp cá và hải sản giữ vị trí vững chắc trong khẩu phần ăn hiện đại.

Xu hướng này ảnh hưởng trực tiếp đến cơ cấu sản phẩm được ưa chuộng, với sự gia tăng nhu cầu cá béo, cá nuôi theo tiêu chuẩn kiểm soát kháng sinh, hàm lượng muối thấp và ít chế biến sâu. Nhãn dinh dưỡng rõ ràng, thông tin về lợi ích sức khỏe ngày càng đóng vai trò quan trọng trong quyết định mua hàng.

6. Thủy sản thay thế và protein biển mới

Song song với thủy sản truyền thống, các sản phẩm thủy sản có nguồn gốc thực vật đang thu hút sự chú ý mạnh mẽ. Trong vòng 5 năm qua, số lượng sản phẩm thủy sản chay ra mắt trên toàn cầu đã tăng đáng kể, tập trung vào cá viên, tôm giả, cá ngừ chay và sản phẩm chế biến sẵn.

Dù chưa thay thế được thủy sản tự nhiên và nuôi trồng, nhóm sản phẩm này được xem là lựa chọn bổ sung, đặc biệt trong các phân khúc tiêu dùng trẻ, ăn chay linh hoạt hoặc chú trọng dấu chân môi trường.

Bên cạnh đó, thủy sản nuôi cấy tế bào vẫn đang ở giai đoạn thử nghiệm, nhưng đã xuất hiện trong các cuộc thảo luận dài hạn về an ninh nguồn cung.

7. Thủy sản nuôi – trụ cột nguồn cung

Tăng trưởng dân số và nhu cầu tiêu dùng ổn định khiến nuôi trồng thủy sản tiếp tục là động lực chính của thị trường. Sản lượng nuôi toàn cầu được dự báo tăng đều, đặc biệt ở các loài như tôm, cá tra, cá chép, hàu và nhuyễn thể.

Các mô hình nuôi mới chú trọng kiểm soát môi trường, giảm phát thải, tối ưu thức ăn và nâng cao phúc lợi động vật. Điều này không chỉ giúp đảm bảo nguồn cung ổn định mà còn phù hợp với yêu cầu bền vững từ thị trường tiêu dùng.

8. Triển lãm thương mại “lọc” xu hướng tiêu dùng

Các triển lãm lớn như Seafood Expo Global, Seafood Expo North America hay Food & Hotel Asia không chỉ là nơi giao thương mà còn phản ánh rõ nét xu hướng tiêu dùng. Tại đây, người mua có thể so sánh trực tiếp sản phẩm, tiêu chuẩn, mô hình sản xuất và mức độ sẵn sàng của nhà cung cấp.

Những xu hướng như đóng gói thân thiện môi trường, khẩu phần nhỏ, sản phẩm tiện lợi, hồ sơ truy xuất đầy đủ thường xuất hiện sớm tại các triển lãm trước khi lan rộng ra thị trường đại chúng.

9. Bán lẻ trực tuyến và giao hàng tận tay

Việc hơn một nửa người tiêu dùng tại Mỹ mua thực phẩm trực tuyến đã buộc các chuỗi bán lẻ đầu tư mạnh cho hạ tầng thương mại điện tử và giao hàng. Thủy sản, vốn nhạy cảm về bảo quản, đang được tích hợp ngày càng hiệu quả vào hệ thống này nhờ cải tiến chuỗi lạnh và đóng gói.

Điều này làm thay đổi cách thiết kế sản phẩm, từ kích cỡ, bao bì đến thông tin hiển thị trên nền tảng số, mở ra không gian cạnh tranh mới cho các thương hiệu thủy sản.

10. Trải nghiệm và giá trị tổng thể

Người tiêu dùng năm 2026 không chỉ mua thủy sản vì giá rẻ hay quen thuộc, mà vì trải nghiệm tổng thể, từ chất lượng, câu chuyện nguồn gốc đến cách sản phẩm phù hợp với lối sống. Các chuỗi bán lẻ lớn đang xây dựng khu vực ẩm thực, quầy chế biến tại chỗ và dịch vụ tư vấn, biến việc mua thủy sản thành một phần của trải nghiệm ẩm thực.

Xu hướng này mở ra cơ hội cho các sản phẩm có câu chuyện rõ ràng, gắn với vùng nuôi, phương thức sản xuất và giá trị văn hóa ẩm thực.
Năm 2026 cho thấy bức tranh tiêu dùng thủy sản toàn cầu đang chuyển từ tăng trưởng về lượng sang nâng cao chất lượng và giá trị. Bán lẻ hiện đại, bền vững thực chất, minh bạch thông tin và đổi mới sản phẩm là những trụ cột định hình thị trường. Đối với doanh nghiệp thủy sản, hiểu rõ và thích ứng với 10 xu hướng tiêu dùng này không chỉ là yêu cầu trước mắt, mà là điều kiện sống còn để duy trì vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu đang ngày càng khắt khe và cạnh tranh.

Tuấn Minh
Theo Seafoodbusiness