6 siêu cường tôm thẻ chân trắng

Ecuador: Tốc độ tăng trưởng nhanh nhất thế giới

Ecuador tiếp tục giữ vị thế là quốc gia có ngành TTCT phát triển nhanh nhất trong số các quốc gia có ngành nuôi trồng thủy sản quy mô lớn toàn cầu. Theo số liệu FAO và báo cáo ngành, sản lượng TTCT Ecuador đạt khoảng 700.000 – 750.000 tấn trong năm 2025, duy trì mức tăng trưởng ổn định , dù tốc độ tăng có chậm lại so với các năm trước.

Điểm mạnh của Ecuador là mô hình nuôi thâm canh ven biển quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao, phần lớn là các trang trại sử dụng hệ thống tuần hoàn nước, kiểm soát môi trường chặt chẽ, tự động hóa quy trình cho ăn và theo dõi sức khỏe tôm. Những cải tiến này giúp tăng năng suất mà vẫn giảm thiểu rủi ro dịch bệnh, đồng thời nâng cao chất lượng sản phẩm xuất khẩu.

Về thị trường, Ecuador là nhà xuất khẩu TTCT số một sang Mỹ và Liên minh châu Âu, chiếm hơn 30% thị phần nhập khẩu TTCT tại EU. Nhờ chính sách hỗ trợ xuất khẩu, cơ sở hạ tầng cảng hiện đại và tiêu chuẩn chất lượng quốc tế, tôm Ecuador luôn được chuỗi bán lẻ cao cấp ưa chuộng. Các sản phẩm tôm Ecuador hiện nay bao gồm tôm đông lạnh, tôm lột vỏ, và các loại tôm chế biến giá trị gia tăng, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng ngày càng cao của thị trường Mỹ và EU.

Trung Quốc: Ông lớn sản xuất – Nhập khẩu khổng lồ

Trung Quốc là quốc gia sản xuất TTCT lớn thứ hai thế giới, nhưng đồng thời cũng là nhà nhập khẩu tôm lớn nhất toàn cầu, phục vụ nhu cầu tiêu dùng nội địa và chế biến xuất khẩu. Năm 2024, sản lượng TTCT của Trung Quốc đạt khoảng 450.000 tấn, tập trung chủ yếu tại các tỉnh ven biển phía Nam như Quảng Đông, Hải Nam và Phúc Kiến.

Mô hình nuôi tôm của Trung Quốc đa dạng, từ nuôi bán thâm canh và thâm canh quy mô vừa đến các trang trại tích hợp chế biến và logistics. Chính phủ Trung Quốc đang thúc đẩy tăng cường xuất khẩu sang ASEAN, EU và Nhật Bản, mặc dù nhu cầu nội địa có biến động do người tiêu dùng chuyển sang các loại thủy sản khác.

Ngoài sản lượng, Trung Quốc chú trọng phát triển các sản phẩm tôm giá trị gia tăng, như tôm đông lạnh chế biến sẵn, tôm lột vỏ, nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Sự kết hợp giữa sản xuất lớn, thị trường nội địa dồi dào và xu hướng xuất khẩu chất lượng cao giúp Trung Quốc duy trì vị thế chiến lược trong ngành nuôi tôm toàn cầu.

Ấn Độ: Phục hồi và đa dạng hóa xuất khẩu

Ấn Độ nổi tiếng với TTCT cỡ lớn và chất lượng ổn định. Năm 2024, sản lượng TTCT của Ấn Độ đạt khoảng 650.000 tấn, đánh dấu sự phục hồi sau giai đoạn bị tác động bởi dịch bệnh và áp lực từ thuế quan Mỹ.

Ấn Độ đang đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, đặc biệt tập trung sang EU, do Mỹ áp thuế chống bán phá giá. Mô hình nuôi tôm chủ yếu là thâm canh và bán thâm canh, kết hợp quản lý thức ăn cải tiến, ao nuôi ven biển và kiểm soát dịch bệnh, giúp nâng cao hiệu quả sử dụng nước và giảm rủi ro sinh học.

Bên cạnh sản lượng, Ấn Độ cũng đang đầu tư vào công nghệ sinh học, tôm sạch bệnh SPF và các sản phẩm tôm chế biến giá trị gia tăng, nhằm củng cố vị thế xuất khẩu quốc tế. Sự phục hồi sản lượng kết hợp với đa dạng hóa thị trường xuất khẩu tạo đà để Ấn Độ duy trì vị trí hàng đầu trong ngành nuôi tôm trong những năm tới.

Việt Nam: Tăng trưởng mạnh mẽ với hướng bền vững

Việt Nam được đánh giá là quốc gia có tiềm năng tăng trưởng mạnh nhất trong ngành TTCT toàn cầu, với sản lượng ước đạt khoảng 650.000 – 700.000 tấn trong năm 2025. Ngành tôm Việt Nam tập trung vào sản phẩm bền vững, chất lượng cao và giá trị gia tăng, nhằm cạnh tranh trực tiếp với Ecuador và Ấn Độ tại EU và Mỹ.

Các mô hình nuôi phổ biến tại Việt Nam bao gồm tuần hoàn và thâm canh cải tiến, kết hợp kiểm soát môi trường nước và dịch bệnh, giảm thiểu tác động môi trường. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam cũng áp dụng chuỗi truy xuất nguồn gốc và chứng nhận ASC/GlobalGAP, tăng sức cạnh tranh cho các sản phẩm xuất khẩu.

Việt Nam xuất khẩu chủ yếu sang Mỹ, EU và Nhật Bản, đồng thời đẩy mạnh tôm chế biến sẵn, tôm đông lạnh lột vỏ và tôm chế biến ăn liền. Sự kết hợp giữa sản lượng tăng trưởng, chất lượng cao và định hướng bền vững giúp Việt Nam nổi bật trên bản đồ nuôi tôm thế giới.

Indonesia: Xuất khẩu giá trị gia tăng dẫn đầu

Indonesia là quốc gia dẫn đầu về xuất khẩu tôm chế biến giá trị gia tăng, đặc biệt là các sản phẩm tôm lột vỏ, tôm nấu chín và tôm đông lạnh chế biến sẵn. Năm 2024, sản lượng TTCT Indonesia đạt khoảng 450.000 tấn, với kế hoạch nâng sản lượng và xuất khẩu trong những năm tới.

Mô hình nuôi tôm chủ yếu là thâm canh ven biển với trang trại quy mô vừa, kết hợp công nghệ quản lý môi trường nước và kiểm soát dịch bệnh. Chính quyền Indonesia thúc đẩy chương trình đào tạo nông dân, cải tiến thức ăn và nuôi bền vững, nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm xuất khẩu.

Indonesia tập trung vào thị trường xuất khẩu châu Á, Mỹ và EU, lợi thế cạnh tranh là khả năng cung cấp tôm giá trị gia tăng với chi phí hợp lý, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm quốc tế. Sự kết hợp giữa sản lượng ổn định và sản phẩm chế biến đa dạng giúp Indonesia giữ vị trí quan trọng trên thị trường tôm toàn cầu.

Thái Lan: Truyền thống lâu đời và xuất khẩu bền vững

Sản lượng TTCT của Thái Lan ước đạt 270.000 – 390.000 tấn trong năm 2025. Dù trước đây từng dẫn đầu xuất khẩu tôm toàn cầu, sản lượng có giảm nhẹ do dịch bệnh và cạnh tranh quốc tế, nhưng Thái Lan vẫn duy trì vị thế quan trọng trong ngành nuôi tôm khu vực Đông Nam Á.

Ngành tôm Thái Lan nổi bật với mô hình nuôi thâm canh và bán thâm canh ven biển, kết hợp kiểm soát dịch bệnh, quản lý chất lượng nước và hệ thống cho ăn cải tiến. Nước này cũng chú trọng phát triển sản phẩm tôm giá trị gia tăng, như tôm đông lạnh, tôm lột vỏ và tôm chế biến sẵn, phục vụ thị trường xuất khẩu EU, Mỹ và Nhật Bản.

Điểm mạnh của Thái Lan không chỉ nằm ở sản lượng mà còn ở truyền thống lâu đời trong ngành và chuỗi xuất khẩu bền vững, với chứng nhận quốc tế như HACCP và ASC, giúp sản phẩm tôm Thái Lan được các nhà nhập khẩu lớn tin tưởng. So với Mexico, Thái Lan sản lượng lớn hơn, trong khi Mexico có lợi thế gần thị trường Mỹ và chi phí sản xuất thấp hơn, tạo nên sự phân hóa chiến lược trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương và Mỹ Latinh.

Tuấn Minh