Công nghệ mới mở hướng phát triển bền vững ngành cá tra

Hội nghị thu hút sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý ngành nông nghiệp, các nhà khoa học, chuyên gia đến từ các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp thủy sản cùng đông đảo cơ sở sản xuất giống, nuôi thương phẩm và kinh doanh vật tư thủy sản tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Toàn cảnh Hội nghị. 

Phát biểu khai mạc Hội nghị, GS.TS. Vũ Ngọc Út, Hiệu trưởng Trường Thủy sản – Đại học Cần Thơ nhấn mạnh tầm quan trọng của cá tra, đối tượng nuôi chủ lực của Đồng bằng sông Cửu Long và cũng là đối tượng chiến lược của quốc gia; sau nhiều thập kỷ phát triển, cá tra đã trở thành một trong những ngành hàng xuất khẩu chủ lực của thủy sản Việt Nam.

GS.TS. Vũ Ngọc Út, Hiệu trưởng Trường Thủy sản – Đại học Cần Thơ phát biểu khai mạc.

Năm 2025, sản lượng cá tra đạt khoảng 1,7 triệu tấn, kim ngạch xuất khẩu gần 2,2 tỷ USD. Hiện diện tích nuôi cá tra cả nước đạt trên 6.000 ha và có khả năng tiếp tục mở rộng trong thời gian tới. Tuy nhiên, nghề nuôi cá tra đang đứng trước nhiều khó khăn, thách thức liên quan đến vấn đề biến đổi khí hậu và thời tiết cực đoan, ô nhiễm môi trường, chất lượng con giống suy giảm và nhất là tình hình dịch bệnh ngày càng diễn biến phức tạp. Ngoài ra, việc lạm dụng kháng sinh và hóa chất trong một số khu vực nuôi đã dẫn đến tình trạng kháng thuốc ngày càng phổ biến, làm giảm hiệu quả điều trị bệnh trên cá.

Ông Nguyễn Đăng Khoa, Tổng Giám đốc Công ty UV phát biểu. 

Cùng phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Đăng Khoa, Tổng Giám đốc Công ty UV cũng cho rằng, hiên nay cá tra đã có mặt tại hơn 150 quốc gia và vùng lãnh thổ, khẳng định vị thế trên thị trường thủy sản toàn cầu. Tuy nhiên, ngành hàng này cũng đang đối mặt với nhiều thách thức lớn nhất là dịch bệnh.

Trước thực tế đó, hội nghị khoa học được tổ chức nhằm tăng cường kết nối giữa nhà khoa học, doanh nghiệp và người nuôi; đồng thời tạo diễn đàn trao đổi, chia sẻ các kết quả nghiên cứu mới và những giải pháp có khả năng ứng dụng cao vào thực tiễn sản xuất. Hội nghị tập trung vào các công nghệ tiên tiến trong phòng, chống dịch bệnh trên cá tra như vaccine, kháng thể IgY, thực khuẩn thể (Bacteriophages), peptide kháng khuẩn (AMPs), probiotic và các giải pháp sinh học thay thế kháng sinh.

Ông Nguyễn Đăng Khoa, Tổng Giám đốc Công ty UV tặng quà tri ân các diễn giả của Hội nghị. 

Hội nghị được chủ trì bởi GS.TS. Nguyễn Thanh Phương, nguyên Bí thư Đảng ủy Trường Đại học Cần Thơ với các báo cáo tham luận của các diễn giả đến từ Trường Thủy sản, và Viện Công nghệ và thực phẩm, Đại học Cần Thơ; Khoa Thủy sản, Trường Đại học Nông lâm TP.HCM; Viện Khoa học Thủy sản Việt Nam và Viện Công nghệ Châu Á (AIT), Thái Lan.

Mở đầu phiên chuyên đề thứ nhất, GS.TS. Vũ Ngọc Út, Trường Thủy sản – Đại học Cần Thơ, trình bày tham luận về vai trò của thức ăn tự nhiên trong việc nâng cao tỷ lệ sống và chất lượng cá tra giống. Theo ông, việc cải thiện chất lượng con giống là một trong những yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm rủi ro trong quá trình nuôi thương phẩm.

Liên quan đến giải pháp dinh dưỡng, PGS.TS. Nguyễn Như Trí, Trường Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh, giới thiệu các giải pháp tăng cường chức năng gan và hệ miễn dịch cho cá tra, góp phần nâng cao sức đề kháng và giảm nguy cơ mắc bệnh.

Trong khi đó, ThS. Võ Hồng Phượng, Viện Khoa học Thủy sản Việt Nam, cập nhật tình hình dịch tễ trên cá tra hiện nay, đồng thời chia sẻ kết quả ứng dụng probiotic trong kiểm soát dịch bệnh và cải thiện môi trường nuôi.

Một trong những nội dung thu hút sự quan tâm của đại biểu là nghiên cứu ứng dụng công nghệ thực khuẩn thể trong phòng trị bệnh trên cá tra. PGS.TS. Trương Thị Bích Vân, Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm – Đại học Cần Thơ cho biết, công nghệ này cho thấy tiềm năng trong kiểm soát bệnh gan thận mủ và bệnh xuất huyết, góp phần giảm sử dụng kháng sinh trong nuôi trồng thủy sản.

Đại diện doanh nghiệp, ThS. Lê Đức Hải, Giám đốc Nghiên cứu và Phát triển Công ty Cổ phần UV-Vietnam giới thiệu các giải pháp công nghệ sinh học ứng dụng trong kiểm soát dịch bệnh, hướng tới xây dựng mô hình nuôi an toàn sinh học và thân thiện với môi trường.

Tại phiên chuyên đề thứ hai, các chuyên gia tiếp tục tập trung vào giải pháp phòng bệnh bằng vaccine. GS.TS. Đặng Thị Hoàng Oanh, Trường Thủy sản – Đại học Cần Thơ cập nhật những nghiên cứu mới liên quan đến bệnh gan thận mủ và khả năng ứng dụng vaccine trong phòng ngừa bệnh này trên cá tra.

Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, PGS.TS. Đồng Thanh Hà, Học viện Công nghệ châu Á (AIT), Thái Lan, giới thiệu các mô hình ứng dụng vaccine trong kiểm soát bệnh nhiễm khuẩn trên cá tra, đồng thời đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả phòng bệnh trong điều kiện sản xuất quy mô lớn.

Ngoài ra, các tham luận về bệnh vàng da, các biến đổi sinh lý liên quan đến huyết học và quy trình kỹ thuật xử lý bệnh trên cá tra cũng được các nhà khoa học và doanh nghiệp trình bày, tạo cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện các quy trình nuôi an toàn, hiệu quả.

Cụ thể, có các bài tham luận của PGS. TS Bùi Thị Bích Hằng, Trường Thủy sản – Đại học Cần Thơ trình bày về chủ đề “Những thay đổi về miễn dịch và huyết học bệnh vàng da trên cá tra”; Ths. Bùi Thu An – Chuyên gia Phúc lợi động vật trình bày về “Phúc lợi động vật trong nuôi cá tra”; ông Lê Trọng Nhân – Giám đốc Kỹ thuật công ty UV Việt Nam trình bày “Quy trình kỹ thuật phòng và xử lý bệnh trên cá tra”.

Sản phẩm của Công ty UV Việt Nam giới thiệu tại Hội nghị. 

Theo Ban Tổ chức, thông qua các kết quả nghiên cứu, thảo luận và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, hội nghị kỳ vọng góp phần thúc đẩy ứng dụng mạnh mẽ các tiến bộ khoa học công nghệ vào sản xuất cá tra; tăng cường liên kết giữa nhà khoa học, doanh nghiệp và người nuôi; từ đó nâng cao năng suất, chất lượng, giảm chi phí sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành hàng cá tra Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Trong bối cảnh ngành thủy sản đang hướng tới phát triển xanh và bền vững, các giải pháp công nghệ mới được giới thiệu tại hội nghị được kỳ vọng sẽ góp phần giải quyết những nút thắt về dịch bệnh, môi trường và chất lượng sản phẩm, tạo động lực cho ngành cá tra tiếp tục duy trì vị thế là một trong những ngành hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam.

Thùy Khánh