Cá ngừ Việt Nam đứng trước yêu cầu mới tại thị trường Mỹ

Theo thông tin từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), ngày 14/9/2026, Hạ viện Mỹ đã thông qua dự luật “Thực thi chống đánh bắt cá hồng và cá ngừ bất hợp pháp” (Illegal Red Snapper and Tuna Enforcement Act) lên Tổng thống Donald Trump để ký ban hành thành luật.

Dự luật yêu cầu Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) và Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia (NIST) phối hợp phát triển bộ xét nghiệm nhanh tại hiện trường, sử dụng phân tích hóa học để xác định nguồn gốc quốc gia của thủy sản, qua đó hỗ trợ phát hiện thủy sản khai thác IUU hoặc bị khai báo sai nguồn gốc.

Mỹ vẫn là thị trường quan trọng của cá ngừ Việt Nam. Ảnh:

Dự luật không chỉ dừng ở việc nghiên cứu phương pháp xác định nguồn gốc mà đặt ra yêu cầu hướng tới một bộ xét nghiệm hiện trường, rút ngắn thời gian xử lý và có thể sử dụng để kiểm tra cả các sản phẩm thủy sản đã được chế biến.

Cá hồng và cá ngừ được lựa chọn cho các nghiên cứu thí điểm ban đầu. Trong đó, cá hồng được xem là đại diện cho nhóm loài có tính chất phân bố tương đối cố định, còn cá ngừ đại diện cho nhóm loài di cư cao. Với cá ngừ, việc đưa loài này vào chương trình thí điểm cho thấy Mỹ đang hướng tới khả năng ứng dụng công nghệ khoa học để kiểm chứng nguồn gốc một nhóm thủy sản có chuỗi cung ứng quốc tế phức tạp.

Đối với ngành cá ngừ Việt Nam, diễn biến này rất quan trọng bởi Mỹ hiện vẫn là thị trường xuất khẩu lớn nhất. Theo số liệu từ VASEP, tháng 8/2026, Việt Nam xuất khẩu gần 90 triệu USD cá ngừ, tăng 2% so với cùng kỳ năm trước. Riêng thị trường Mỹ đạt khoảng 35 triệu USD, tăng 23%; tính chung 8 tháng, kim ngạch xuất khẩu cá ngừ sang Mỹ đạt khoảng 248 triệu USD, tăng 8%.

Tác động trực tiếp của đạo luật mới đối với doanh nghiệp Việt Nam sẽ còn phụ thuộc vào quá trình xây dựng phương pháp kỹ thuật, thử nghiệm và triển khai trong thực tế. Dự luật yêu cầu báo cáo về phương pháp được phát triển và kế hoạch đưa phương pháp này vào vận hành trong thời hạn 2 năm kể từ khi đạo luật được ban hành.

Theo VASEP, trong ngắn hạn, đây là một diễn biến chính sách mà các doanh nghiệp xuất khẩu cá ngừ cần theo dõi sát. Về dài hạn, xu hướng sử dụng công nghệ để xác minh nguồn gốc cho thấy yêu cầu truy xuất thủy sản tại thị trường Mỹ có thể chuyển dần từ chứng minh bằng hồ sơ sang kết hợp giữa hồ sơ truy xuất và bằng chứng khoa học về nguồn gốc sản phẩm.

Phạm Thu