Chi phí tăng cao, người nuôi thủy sản đối mặt nhiều thách thức

Những ngày đầu tháng 3, dọc các tuyến kênh nội đồng vùng Miệt Thứ, không khí chuẩn bị cho vụ nuôi tôm đầu năm trở nên nhộn nhịp. Ao nuôi được phơi đáy, bờ bao gia cố, máy quạt nước vận hành liên tục để xử lý môi trường trước khi thả giống. Tuy nhiên, phía sau sự tất bật ấy là nỗi lo thường trực của người nuôi khi nhiều loại chi phí đầu vào vẫn duy trì ở mức cao.

Tại xã Vĩnh Phong, tỉnh An Giang, ông Huỳnh Văn Thắng – người có gần 20 năm nuôi tôm thâm canh cho biết, chi phí cho mỗi vụ nuôi hiện tăng đáng kể so với trước. Với diện tích khoảng 90 công đất, tổng chi phí cho một vụ nuôi năm trước khoảng 160 triệu đồng, bao gồm cải tạo ao, con giống, thức ăn và các loại chế phẩm xử lý môi trường. Năm nay, tổng chi phí tăng thêm gần 20 triệu đồng.

Theo ông Thắng, thức ăn chiếm gần một nửa tổng chi phí sản xuất. Trong khi đó, giá nhiều loại thức ăn đã tăng từ 20.000 – 30.000 đồng mỗi bao so với cùng kỳ năm trước. Chẳng hạn, loại thức ăn 20kg trước đây có giá khoảng 520.000 đồng/bao, nay tăng lên khoảng 550.000 đồng.

Ảnh minh họa. Nguồn: ST

Bên cạnh thức ăn, giá tôm giống cũng tăng đáng kể. Trước đây tôm giống phổ biến khoảng 25 đồng/con, nay tăng lên 35 đồng/con. Một số giống tôm chất lượng cao cũng tăng thêm hàng chục đồng mỗi con. Với mật độ thả nuôi lớn, chi phí giống tăng khiến mỗi ao nuôi phát sinh thêm vài triệu đồng.

Ghi nhận tại các xã Vĩnh Phong, Vĩnh Thuận, An Minh và An Biên, giá thức ăn tôm hiện phổ biến từ 560.000 đến 900.000 đồng mỗi bao, tùy loại và thương hiệu. Trong trường hợp người nuôi mua trả chậm đến cuối vụ, nhiều đại lý cộng thêm khoảng 10 – 15% so với giá thanh toán bằng tiền mặt.

Bà Nguyễn Thu Hồng, chủ một đại lý vật tư nông nghiệp tại xã Vĩnh Phong chia sẻ, giá thức ăn và tôm giống tăng chủ yếu do chi phí nguyên liệu nhập khẩu tăng, chịu tác động của biến động tỷ giá, chi phí vận chuyển và giá nhiên liệu. Ngoài ra, hình thức bán trả chậm cũng khiến đại lý phải cộng thêm chi phí vốn và rủi ro công nợ.

Ngoài áp lực chi phí vật tư, người nuôi tôm còn phải đối mặt với nhiều yếu tố rủi ro như thời tiết thất thường, môi trường nước biến động và nguy cơ dịch bệnh. Chị Đoàn Thị Mộng Ngân, một hộ nuôi tôm chuyên canh với diện tích khoảng 5 ha tại xã Vĩnh Bình cho hay, chi phí nuôi tôm những năm gần đây liên tục tăng trong khi rủi ro sản xuất ngày càng lớn. Để hạn chế dịch bệnh và ổn định môi trường nuôi, nhiều hộ phải đầu tư thêm ao lắng, hệ thống xử lý nước đầu vào, đồng thời tăng cường sử dụng chế phẩm sinh học. Những khoản đầu tư này giúp giảm rủi ro nhưng cũng khiến chi phí sản xuất tăng đáng kể.

Giữa bối cảnh nguồn vốn hạn chế, không ít hộ nuôi phải mua thức ăn theo hình thức trả chậm, khiến chi phí tài chính tiếp tục “đội” lên. Theo chị Ngân, khi vật tư tăng giá mà nguồn vốn không đủ, nhiều hộ buộc phải mua chịu đến cuối vụ mới thanh toán, làm chi phí nuôi tăng thêm.

Trong khi đó, giá tôm thương phẩm hiện vẫn chưa thực sự hấp dẫn so với mặt bằng chi phí. Tôm thẻ chân trắng cỡ 100 con/kg đang được thu mua khoảng 90.000 đồng/kg, còn tôm sú cỡ 40 con/kg dao động quanh mức 180.000 đồng/kg. Theo nhiều hộ nuôi, với mức chi phí hiện nay, tôm thẻ phải đạt trên 100.000 đồng/kg và tôm sú khoảng 200.000 đồng/kg thì người nuôi mới có lợi nhuận khá.

“Chỉ mong thị trường xuất khẩu khởi sắc để giá tôm nhích lên, bà con mới yên tâm bám nghề”, chị Ngân bày tỏ.

Không chỉ ngành tôm, người nuôi cá tra tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long cũng đang gặp nhiều khó khăn dù giá cá tra thương phẩm gần đây tăng mạnh.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), giá cá tra nguyên liệu loại 0,8 – 1 kg/con hiện dao động khoảng 33.000 – 35.000 đồng/kg, tăng 5.000 – 7.000 đồng/kg so với cuối năm trước. Với chi phí sản xuất bình quân khoảng 24.000 – 26.000 đồng/kg, mức giá này giúp người nuôi có thể đạt lợi nhuận từ 8.000 – 10.000 đồng/kg. Tuy nhiên, mức lợi nhuận này vẫn chưa đủ sức hút để nhiều hộ nuôi tái thả giống sau thời gian “treo ao”. Nguyên nhân chủ yếu là chi phí sản xuất, đặc biệt là thức ăn, con giống và thuốc thủy sản, vẫn ở mức cao.

Nguồn: ST

Một hợp tác xã nuôi cá tra tại Cần Thơ cho hay, toàn bộ 28 thành viên đã tạm ngưng nuôi cá tra trong nhiều tháng qua do chi phí tăng và rủi ro thị trường. Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp thu mua vẫn còn nợ tiền cá của người nuôi, khiến nhiều hộ gặp khó khăn về dòng vốn.

Các doanh nghiệp trong ngành nhận định, giá cá tra tăng mạnh gần đây chủ yếu do nguồn cung giảm sau giai đoạn dài giá thấp khiến nhiều hộ thu hẹp sản xuất. Khi nhu cầu chế biến và xuất khẩu phục hồi, nguồn cung cá thương phẩm không đủ đáp ứng đã đẩy giá lên cao. Tuy vậy, thị trường vẫn tiềm ẩn nhiều biến động khiến cả người nuôi lẫn doanh nghiệp thận trọng.

Nhiều doanh nghiệp chế biến hiện chỉ duy trì sản lượng nuôi vừa phải để phục vụ thị trường nội địa hoặc các đơn hàng ngắn hạn, thay vì đầu tư mở rộng quy mô. Các cơ quan quản lý cũng khuyến cáo người nuôi, không nên ồ ạt mở rộng diện tích khi giá cá tăng cao, bởi việc phát triển nóng có thể dẫn đến dư cung trong các chu kỳ tiếp theo, gây rủi ro cho cả người nuôi và doanh nghiệp chế biến.

Trong bối cảnh chi phí sản xuất vẫn duy trì ở mức cao, nhiều người nuôi thủy sản buộc phải thận trọng hơn trong mỗi quyết định đầu tư. Không ít hộ lựa chọn thả nuôi cầm chừng, giảm mật độ hoặc chờ tín hiệu tích cực hơn từ thị trường. Dù vậy, với vai trò là một trong những ngành sản xuất quan trọng của nông nghiệp Việt Nam, thủy sản vẫn được kỳ vọng tiếp tục phục hồi khi nhu cầu xuất khẩu tăng trở lại. Tuy nhiên, để người nuôi yên tâm bám nghề, bài toán kiểm soát chi phí đầu vào, ổn định thị trường và tăng cường liên kết sản xuất vẫn cần được giải quyết đồng bộ trong thời gian tới.

Minh Khuê