Chuẩn bị nguồn nước đạt chuẩn trước khi thả tôm

Chuẩn bị ao lắng

Đối với nuôi tôm thâm canh công nghiệp, đòi hỏi phải có ao lắng để chứa nước trước khi cấp vào ao nuôi. Thông thường nước trước khi được bơm vào ao nuôi cần được xử lý trước ở ao lắng, thao tác này giúp loại bỏ các tạp chất, sinh vật gây hại đến sự phát triển của tôm.

Xây dựng ao lắng thường bằng 20 – 25% diện tích ao nuôi để làm trong nước trước khi bơm nước vào ao nuôi. Nên xây ao nuôi có diện tích nên từ 0,5 – 1 ha, những ao có diện tích nhỏ thì nước ao dễ bị biến đổi theo điều kiện nuôi, ao có diện tích quá lớn thì gây khó cho việc chăm sóc và quản lý ao. Ao có dạng tròn hoặc vuông, độ sâu 1 – 1,5 m, trung bình 0,8 – 1,2 m, độ dốc từ cống đến đáy cuối ao 2%.

Người nuôi chú ý nên cải tạo và lấy nước cho ao lắng trước khi cải tạo ao nuôi trong 20 – 30 ngày. Cấp nước vào ao lắng qua túi lọc bằng vải dày nhằm loại bỏ rác, ấu trùng, tôm, cua, còng, ốc, côn trùng, cá tạp xâm nhập. Để lắng từ 10 – 20 ngày. Nhờ đó, các chất hữu cơ có đủ thời gian, phân hủy thành muối dinh dưỡng cho tảo phát triển, đồng thời giảm bớt mật độ của các vi khuẩn gây bệnh.

Có thể chạy quạt nước để cung cấp thêm ôxy hòa tan thúc đẩy quá trình phân hủy của vật chất hữu cơ. Thời gian lắng càng lâu càng hiệu quả, đặc biệt trong điều kiện vùng nuôi bị nhiễm bệnh chết sớm (EMS). Nếu không có ao lắng thì dùng ngay ao nuôi làm ao lắng.

Xử lý mầm bệnh trong nước

Khi nước trong ao lắng được làm sạch và tiêu diệt tối ưu các sinh vật gây hại trong nước thì tiến hành bơm nước từ ao lắng sang ao nuôi để chuẩn bị thả tôm. Ở đây, nước cũng cần được bơm qua túi lọc bằng vải kate để loại bỏ địch hại, sinh vật cạnh tranh hoặc vật chủ trung gian mang mầm bệnh như cua còng, tôm, tép,… Mực nước ao lý tưởng là 1,3 – 1,4 m, tạo không gian đủ lớn để tôm hoạt động và giúp ổn định môi trường nuôi.

Chạy quạt nước liên tục 2 – 3 ngày rồi tiến hành diệt tạp bằng bột bã trà (saponin), rễ cây thuốc cá (rotenone) hoặc các loại hóa chất chuyên dùng theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Thời điểm saponin cho hiệu quả cao nhất là từ 4 – 6 giờ sáng. Lưu ý, phải ngâm saponin trong nước khoảng 12 giờ rồi mới sử dụng và sau 3 ngày từ khi diệt tạp mới được thả tôm post. Nếu sản phẩm thuốc diệt tạp chỉ chứa saponin tự nhiên, không pha thêm hóa chất độc hại, thì cá sẽ chết sau khoảng 3 – 4 giờ. Nên tăng liều sử dụng khi độ mặn của nước ao thấp hơn 10‰. Để xử lý ốc đinh hoặc rong đáy có thể dùng sunphat đồng (CuSO4) với nồng độ xử lý là 2 – 3 ppm.

Hai ngày sau khi diệt tạp, tiến hành diệt khuẩn để loại trừ mầm bệnh có trong nước ao. Chlorine, TCCA, BKC, thuốc tím KMnO4, Formol, Iodine hay PVP-Iodine hiện là những chất diệt khuẩn được dùng phổ biến nhất. Trong đó, Chlorine được dùng phổ biến nhất với liều xử lý là 25 – 30 ppm (25 – 30 kg/1.000 m³). pH càng cao, hàm lượng chất hữu cơ càng nhiều thì cần phải tăng liều xử lý của Chlorine.

Cho chạy quạt và sục khí liên tục trong vòng 3 – 5 ngày để phân hủy dư lượng hóa chất diệt khuẩn trong ao. Sau đó tiến hành kiểm tra dư lượng hóa chất bằng thuốc thử.

Gây màu

Trong quá trình xử lý nước ao nuôi, gây màu nước là thao tác cuối cùng trước khi tiến hành thả tôm. Màu nước giữ vai trò rất quan trọng trong nuôi tôm. Màu nước ao đạt chuẩn sẽ cung cấp nguồn thức ăn tự nhiên cho tôm trong giai đoạn mới thả nuôi, góp phần tạo sự thoải mái cho tôm săn mồi, giảm stress, ngăn ánh nắng mặt trời chiếu xuống đáy. Người nuôi có thể áp dụng một trong những biện pháp dưới đây nhằm mục đích gây màu nước, duy trì mật độ tảo trong ao, tạo nguồn thức ăn tự nhiên cho tôm giống.

Phương pháp thứ nhất: Gây màu nước bằng cám gạo, bột cá, bột đậu nành. Tiến hành ủ hỗn hợp trên theo tỷ lệ 2:1:2. Gồm 2 kg cám gạo hoặc cám ngô + 1 kg bột cá + 2 kg bột đậu nành và trộn đều hỗn hợp trên sau đó nấu chín, ủ kín từ 2 – 3 ngày là dùng được. Liều lượng 3 – 4 kg/1.000 m3 nước, bón liên tục trong 3 ngày, cho đến khi ao lên màu đẹp, đạt độ trong 30 – 40 cm thì tiến hành thả giống.

Phương pháp thứ 2: Gây màu bằng mật rỉ đường, cám gạo, đậu nành. Người nuôi ủ hỗn hợp trên theo tỷ lệ 3:1:3. Gồm 3 kg mật rỉ đường + 1 kg cám gạo hoặc cám ngô + 3 kg bột đậu nành và trộn đều hỗn hợp sau đó ủ kín trong 12 giờ là dùng được. Liều lượng 2 – 3 kg/1.000 m3 nước, bón liên tục trong 3 ngày, cho đến khi ao lên màu đẹp, đạt độ trong 30 – 40 cm thì tiến hành thả giống.

Phương pháp thứ 3: Gây màu nước bằng vi sinh với công thức 1 L EM gốc + 1 L mật rỉ đường + 2 kg cám gạo + 10 g muối + 46 L nước sạch (ủ kín trong 5 – 7 ngày) cho ra 50 L EM thứ cấp. Sử dụng 10 L EM thứ cấp đánh cho 1.000 m³, 2 ngày đánh 1 lần, chạy quạt liên tục đến khi màu nước ao lên xanh nõn chuối hoặc bã trà, đạt độ trong 30 – 40 cm thì tiến hành thả giống.

Đây là phương pháp được sử dụng phổ biến với nhiều ưu điểm như tăng hiệu quả an toàn với môi trường và giá thành rẻ. Tăng cường vi sinh có lợi trong ao nuôi, giúp tăng sức đề kháng và khả năng chống chịu của tôm. Tăng cường khả năng tiêu hóa và hấp thụ các loại thức ăn, kích thích tăng trưởng. Tiêu diệt các vi sinh vật có hại trong ao.

Lưu ý, người nuôi cần kiểm tra và điều chỉnh các yếu tố môi trường nước ao nuôi đảm bảo trong ngưỡng thích hợp trước khi thả giống.

Thái Thuận