Chuyển đổi số tạo đột phá trong nuôi tôm thẻ chân trắng tại Thanh Hóa

Năm 2025, Trung tâm Khuyến nông Thanh Hóa triển khai mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng thâm canh ứng dụng công nghệ số, giảm phát thải gắn với tiêu thụ sản phẩm tại hai xã Hoằng Thanh và Hoằng Châu. Mô hình được thực hiện với sự tham gia của hai hộ nuôi, trong bối cảnh ngành nuôi tôm địa phương đang đối mặt với nhiều thách thức về môi trường, dịch bệnh và chi phí sản xuất gia tăng.

Tôm thẻ chân trắng là đối tượng nuôi có giá trị kinh tế cao, thời gian nuôi ngắn, phù hợp với điều kiện sinh thái ven biển Thanh Hóa. Tuy nhiên, loài thủy sản này rất nhạy cảm với biến động môi trường. Những thay đổi bất thường của thời tiết, đặc biệt là nắng nóng kéo dài xen kẽ mưa lớn, khiến các yếu tố chất lượng nước trong ao nuôi biến động mạnh, tạo điều kiện cho mầm bệnh phát sinh, làm tăng rủi ro trong sản xuất.

Mô hình nuôi của ông Nguyễn Ngọc Phong ở xã Hoằng Châu, tỉnh Thanh Hóa. Ảnh: Nam Sơn

Trước thực tế đó, mô hình được thiết kế theo hướng kiểm soát chặt chẽ môi trường nuôi thông qua ứng dụng công nghệ số. Người nuôi phải theo dõi, giám sát các chỉ tiêu chất lượng nước hằng ngày, bảo đảm các thông số luôn nằm trong ngưỡng cho phép. Chỉ cần một chỉ tiêu vượt ngưỡng, tôm có thể bị ảnh hưởng đến tốc độ sinh trưởng, giảm sức đề kháng, thậm chí phát sinh dịch bệnh và gây thiệt hại lớn.

Điểm nhấn nổi bật của mô hình là việc ứng dụng hệ thống máy cho ăn tự động điều khiển từ xa. Thiết bị này cho phép người nuôi quản lý chính xác lượng thức ăn theo từng giai đoạn sinh trưởng của tôm, khắc phục tình trạng cho ăn thủ công thiếu kiểm soát – nguyên nhân dẫn đến lãng phí thức ăn và ô nhiễm môi trường ao nuôi. Theo đánh giá bước đầu, việc sử dụng máy cho ăn tự động giúp tiết kiệm từ 20 – 30% chi phí sản xuất và giảm tới 50% chi phí nhân công so với phương thức nuôi truyền thống.

Hệ thống cho ăn được thiết kế vận hành liên tục 24/7, người nuôi có thể điều khiển từ xa thông qua ứng dụng trên điện thoại thông minh mà không cần trực tiếp có mặt tại ao. Vật liệu cấu thành máy phù hợp với môi trường nuôi thủy sản, có khả năng chống chịu hóa chất và tia cực tím, bảo đảm độ bền và an toàn trong quá trình sử dụng. Cơ chế phun thức ăn với bán kính rộng giúp thức ăn phân bố đều trong ao, hạn chế dư thừa tại một điểm, góp phần cải thiện chất lượng nước.

Song song với đó, mô hình còn sử dụng thiết bị đo môi trường đa chỉ tiêu, có khả năng kiểm tra đồng thời các thông số quan trọng như pH, độ kiềm, amoniac tổng (TAN) và nitrit (NO₂). Thiết bị ứng dụng công nghệ so màu kết hợp với ứng dụng điện thoại để đọc kết quả nhanh chóng, chính xác, giảm sai số so với phương pháp quan sát bằng mắt thường. Toàn bộ dữ liệu được số hóa, lưu trữ tự động, cho phép người nuôi dễ dàng theo dõi diễn biến môi trường theo ngày, tuần, tháng và xuất dữ liệu phục vụ quản lý, đánh giá hiệu quả sản xuất.

Nhiều hộ dân đầu tư nuôi tôm theo hướng công nghệ cao tại Thanh Hóa. Ảnh: Phạm Thọ 

Qua thời gian triển khai, mô hình cho thấy hiệu quả rõ rệt. Ở giai đoạn đầu, một số hộ thực hiện ương tôm trong nhà bạt, nhờ đó kiểm soát tốt các yếu tố môi trường, tạo điều kiện thuận lợi cho tôm sinh trưởng. Dù giai đoạn tháng nuôi thứ ba chịu tác động của thời tiết bất lợi, song nhờ theo dõi chặt chẽ và điều chỉnh kịp thời các thông số kỹ thuật, tôm vẫn phát triển ổn định.

Kết quả, năng suất đạt khoảng 35 tấn/ha, vượt xa mục tiêu đề ra trên 20 tấn/ha; tỷ lệ sống đạt 87%, các chỉ tiêu kỹ thuật đều đạt và vượt yêu cầu. Mô hình không chỉ khẳng định hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ số trong nuôi tôm thâm canh mà còn mở ra hướng đi mới cho ngành nuôi trồng thủy sản Thanh Hóa theo hướng hiện đại, bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Minh Khuê