Cơ hội rộng mở trong xuất khẩu thủy sản sang thị trường Trung Quốc

Số liệu từ Bản tin Phân tích thị trường xuất nhập khẩu nông sản (Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường – Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho thấy, trong tháng 1/2026, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang Trung Quốc đạt khoảng 244,6 triệu USD, tăng 21% so với tháng trước và tăng tới 35,5% so với cùng kỳ năm 2025. Trung Quốc hiện chiếm khoảng 24,2% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam, tăng nhẹ so với cùng kỳ năm trước và tiếp tục giữ vị trí là một trong những thị trường lớn nhất.

Tôm vẫn là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của thủy sản Việt Nam tại thị trường Trung Quốc. Ảnh: Vũ Sinh/TTXVN

Xét về cơ cấu sản phẩm, tôm vẫn là mặt hàng chủ lực với kim ngạch hơn 121 triệu USD, chiếm gần một nửa tổng xuất khẩu. Cá da trơn, chủ yếu là cá tra, ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng nhất khi tăng hơn 127% so với cùng kỳ, đạt gần 54 triệu USD. Trong khi đó, nhóm cua, ghẹ và một số thủy sản cao cấp có xu hướng biến động, phản ánh sự thay đổi nhu cầu tiêu dùng tại thị trường này.

Một trong những yếu tố thúc đẩy xuất khẩu thủy sản Việt Nam là sự thay đổi trong cấu trúc thương mại của Trung Quốc. Năm 2025 đánh dấu lần đầu tiên quốc gia này chuyển từ trạng thái xuất siêu sang nhập siêu thủy sản, với kim ngạch nhập khẩu đạt 20,3 tỷ USD, vượt xuất khẩu khoảng 800 triệu USD.

Đáng chú ý, nhu cầu nhập khẩu tập trung vào các sản phẩm có giá trị cao như tôm, cua, tôm hùm, cá hồi và các loại cá thịt trắng. Riêng nhóm giáp xác đã chiếm gần một nửa tổng kim ngạch nhập khẩu.

Xu hướng này cho thấy Trung Quốc đang dịch chuyển từ vai trò trung tâm chế biến sang thị trường tiêu dùng lớn trong chuỗi cung ứng thủy sản toàn cầu, mở ra dư địa đáng kể cho các nhà xuất khẩu. Bên cạnh đó, nền kinh tế Trung Quốc đặt mục tiêu tăng trưởng 4,5 – 5% trong năm 2026, cùng với các chính sách kích cầu nội địa, được kỳ vọng sẽ tiếp tục thúc đẩy nhu cầu tiêu dùng thực phẩm, trong đó có thủy sản.

Dù triển vọng tích cực, thị trường Trung Quốc được đánh giá không còn dễ tính như trước. Các quy định về kiểm dịch, truy xuất nguồn gốc và đăng ký doanh nghiệp ngày càng được siết chặt. Ngoài ra, cạnh tranh tại thị trường này đang gia tăng mạnh khi Trung Quốc mở rộng nhập khẩu từ nhiều khu vực như Đông Nam Á, Nam Mỹ và châu Phi. Bên cạnh đó, những biến động trong chuỗi cung ứng toàn cầu hay thay đổi trong các ngành công nghiệp liên quan có thể tác động gián tiếp đến nhu cầu tiêu thụ thủy sản.

Theo nhận định của các chuyên gia, xuất khẩu thủy sản sang Trung Quốc sẽ tiếp tục tăng trưởng trong năm 2026, nhưng theo hướng bền vững và chọn lọc hơn. Thay vì tập trung vào sản lượng, doanh nghiệp cần chú trọng nâng cao chất lượng, đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật và đầu tư vào chế biến sâu để gia tăng giá trị.

Hồng Hà