Giá nhiên liệu leo thang, ngư dân chật vật bám biển

Hiện nay, chi phí nhiên liệu tăng mạnh đã làm đảo lộn kế hoạch sản xuất của ngư dân, buộc họ phải tính toán lại từng chuyến ra khơi, thậm chí tạm dừng hoạt động để tránh thua lỗ.

Tại Ninh Bình, sau sáp nhập, địa phương này có gần 90 km bờ biển với khoảng 1.400 tàu cá. Tuy nhiên, trước đà tăng của giá dầu, hoạt động khai thác đang rơi vào tình trạng cầm chừng. Theo phản ánh của ngư dân, nhiên liệu hiện chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng chi phí mỗi chuyến biển, đặc biệt với các chuyến đi kéo dài từ 7–10 ngày.

Nhiều chủ tàu cho biết, tiền dầu có thể chiếm phần lớn doanh thu, thậm chí vượt cả giá trị hải sản đánh bắt được. Không ít chuyến biển gần đây gần như không có lãi, khiến họ phải cân nhắc dừng hoạt động để tránh thua lỗ kéo dài. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến chủ tàu mà còn tác động trực tiếp đến hàng nghìn lao động làm việc trên biển.

Không dừng lại ở chi phí tăng, nguồn cung nhiên liệu tại một số thời điểm còn xảy ra tình trạng gián đoạn, khiến việc chuẩn bị cho mỗi chuyến ra khơi gặp khó khăn. Một số tàu phải điều chỉnh lịch trình, thậm chí hủy chuyến nếu không đảm bảo đủ nhiên liệu, làm gián đoạn chuỗi sản xuất khai thác thủy sản.

Trong khi đó, giá hải sản lại không tăng tương ứng, thậm chí có mặt hàng giảm do sức mua yếu và chi phí vận chuyển tăng. Việc các thị trường nhập khẩu siết chặt tiêu chuẩn, trong đó có quy định từ Mỹ liên quan đến bảo vệ động vật có vú biển, cũng khiến xuất khẩu gặp khó, kéo theo giá thu mua trong nước giảm. Sức ép “kép” từ đầu vào tăng và đầu ra giảm đang bào mòn lợi nhuận của ngư dân.

Ảnh: Ngư dân Thanh Hóa ra khơi mùa cá trích. Ảnh: Đặng Trung

Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại nhiều địa phương ven biển khác. Ở Thanh Hóa, dù chi phí nhiên liệu tăng mạnh, ngư dân vẫn cố gắng bám biển, tận dụng mùa cá trích để duy trì thu nhập. Từ rạng sáng, các thuyền nhỏ vẫn rời bến, hướng ra vùng lộng gần bờ, tranh thủ những mẻ cá đầu ngày.

Theo ngư dân địa phương, chi phí nhiên liệu cho mỗi chuyến đi đã tăng khoảng 1,5 lần so với trước đó. Tuy nhiên, với những thuyền nhỏ đánh bắt gần bờ, quãng đường di chuyển ngắn giúp giảm bớt áp lực chi phí. Nhờ vậy, họ vẫn có thể duy trì hoạt động, dù lợi nhuận không cao.

Một chuyến đi biển thường bắt đầu từ 1–2 giờ sáng, thuyền ra cách bờ khoảng 10–15 hải lý, thả lưới và quay về vào buổi sáng. Với sản lượng khoảng 1 tạ cá trích, sau khi trừ chi phí, mỗi thuyền lãi từ 1–1,5 triệu đồng, đủ trang trải sinh hoạt hằng ngày. Khoản thu này tuy không lớn nhưng được xem là “phao cứu sinh” giúp ngư dân vượt qua giai đoạn khó khăn.

Không khí nhộn nhịp trên các bãi biển khi thuyền cập bến vẫn được duy trì, với cảnh kéo lưới, gỡ cá, phân loại và thu mua diễn ra khẩn trương. Tuy nhiên, phía sau nhịp sống quen thuộc ấy là nỗi lo thường trực về chi phí đầu vào ngày càng tăng, trong khi thu nhập không ổn định.

Ở khu vực phía Nam, lực lượng chức năng cũng đang nỗ lực kiểm soát thị trường nhiên liệu nhằm hạn chế tác động tiêu cực đến ngư dân. Tại Cảng Trường Long Hòa (tỉnh Vĩnh Long), Bộ đội Biên phòng đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, từ tuyên truyền đến tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh xăng dầu.

Thông qua các đợt tuyên truyền trực tiếp, lực lượng chức năng đã phổ biến quy định pháp luật về vận chuyển, kinh doanh xăng dầu đến ngư dân, chủ tàu và các cơ sở kinh doanh. Nội dung tập trung vào việc ngăn chặn các hành vi vi phạm như buôn lậu, gian lận thương mại, tự ý nâng giá hoặc không niêm yết giá theo quy định.

Song song với đó, công tác kiểm tra, giám sát cũng được siết chặt thông qua hoạt động tuần tra trên biển và kiểm soát tại cửa khẩu cảng. Các cơ sở kinh doanh xăng dầu được yêu cầu niêm yết và bán đúng giá, không để xảy ra tình trạng găm hàng, trục lợi. Nhờ đó, thị trường nhiên liệu tại khu vực này cơ bản được kiểm soát, góp phần giảm bớt áp lực chi phí cho ngư dân.

Theo đánh giá của các chuyên gia, nếu giá nhiên liệu tiếp tục duy trì ở mức cao trong thời gian dài, nguy cơ nhiều tàu cá phải “nằm bờ” là khó tránh khỏi. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sinh kế của ngư dân mà còn tác động đến chuỗi cung ứng thủy sản, từ khai thác, chế biến đến tiêu thụ.

Trong bối cảnh đó, nhu cầu về các giải pháp hỗ trợ đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Ngư dân mong muốn nhà nước có chính sách bình ổn giá xăng dầu, hỗ trợ một phần chi phí nhiên liệu hoặc tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn ưu đãi để duy trì hoạt động. Đồng thời, các địa phương cần tiếp tục đảm bảo nguồn cung nhiên liệu ổn định, tránh gián đoạn sản xuất.

Về lâu dài, một số ý kiến cho rằng, cần đẩy mạnh các giải pháp giảm phụ thuộc vào nhiên liệu truyền thống, nâng cao hiệu quả khai thác và phát triển nghề cá theo hướng bền vững. Việc ứng dụng công nghệ, cải tiến phương tiện, tổ chức lại sản xuất theo mô hình tổ đội, liên kết chuỗi… được xem là hướng đi cần thiết.

Thùy Khánh