GSMC 2026: Thuế Ấn Độ gây bất định, người mua tôm Mỹ xoay trục linh hoạt, Ecuador vươn lên

Ngày 22/1/2026, tại Hội nghị Thị trường Thủy sản toàn cầu (GSMC) do Viện Thủy sản Quốc gia Mỹ (NFI) tổ chức ở Hollywood Beach, một phiên thảo luận chuyên đề về tôm đã thu hút sự quan tâm lớn của thị trường. Phiên tọa đàm do ông Richard Barry (NFI) điều phối, với sự tham gia của các đại diện đến từ bán lẻ, dịch vụ ăn uống và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Các diễn giả nhận định, mức thuế 50% của Mỹ đối với tôm Ấn Độ đã khiến lượng hàng từ quốc gia này sang Mỹ sụt giảm mạnh. Đồng thời, những động thái kiểm soát mới của Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) đối với Indonesia càng thúc đẩy người mua đa dạng hóa nguồn cung, trong đó Ecuador là điểm đến thay thế nổi bật nhất. Dù vậy, nguồn cung tổng thể của thị trường hiện vẫn được đánh giá tương đối ổn định.

Phiên thảo luận đã phân tích ba kịch bản thuế quan và tác động tương ứng. Ở kịch bản giữ nguyên mức thuế 50%, tôm Ấn Độ tiếp tục mất thị phần tại Mỹ, buộc các nhà nhập khẩu chuyển sang Ecuador và các quốc gia khác để bù đắp thiếu hụt. Nếu thuế giảm về khoảng 15 – 20%, nhiều nhà nhập khẩu có thể tạm thời mua cầm chừng, chờ giá hạ, đồng thời tái phân bổ đơn hàng trở lại Ấn Độ. Trường hợp thuế được gỡ bỏ hoàn toàn, giá tôm nguyên liệu tại Ấn Độ nhiều khả năng sẽ tăng do nhu cầu từ các nhà chế biến nội địa gia tăng. Tuy nhiên, các diễn giả cảnh báo giá đến tay người tiêu dùng Mỹ chưa chắc đã giảm, còn phụ thuộc vào thời điểm và phản ứng của nguồn cung.

Trước những biến động đó, người mua đang ưu tiên sự linh hoạt: giữ tồn kho thấp, rút ngắn chu kỳ mua hàng và tìm nguồn từ nhiều quốc gia để phân tán rủi ro. Ấn Độ vẫn được đánh giá cao ở khả năng xoay chuyển nhanh, với chu kỳ nuôi chỉ khoảng 65 – 70 ngày, cho phép nông dân điều chỉnh cỡ tôm theo nhu cầu thị trường. Một số nhà nhập khẩu cho biết họ đã chủ động dự trữ hàng để đáp ứng các hợp đồng năm 2025, song thống nhất rằng trong thời gian tới sẽ không “bỏ trứng vào một giỏ”, mà phân bổ nguồn cung từ nhiều khu vực.

Ecuador được xem là bên hưởng lợi rõ rệt nhất từ sự dịch chuyển này. Xuất khẩu tôm Ecuador sang Mỹ năm 2025 được ước tính tăng khoảng 16% so với cùng kỳ, nhờ các nhà máy đầu tư mạnh vào dây chuyền bóc vỏ, đông lạnh nhanh IQF và đào tạo lao động để đáp ứng tiêu chuẩn bán lẻ và dịch vụ ăn uống của Mỹ. Dù Ecuador chưa thể thay thế hoàn toàn Ấn Độ ở một số cỡ tôm rất nhỏ, năng lực chế biến đang mở rộng nhanh giúp nước này lấp đầy nhiều khoảng trống trên thị trường.

Bên cạnh đó, những gián đoạn về quy định tại Indonesia cũng góp phần định hình lại dòng cung. FDA hiện áp dụng các cảnh báo nhập khẩu nghiêm ngặt, khiến một số lô tôm Indonesia gặp khó khi vào thị trường Mỹ. Giai đoạn thiếu hụt ngắn trong năm 2025 từng gây tâm lý mua gom ở mảng bán lẻ, trước khi nguồn cung dần được cải thiện khi các lô hàng được giải phóng và tôm Ecuador bổ sung kịp thời.

Ở góc độ toàn cầu, các ước tính dựa trên dữ liệu FAO cho thấy sản lượng tôm nuôi tiếp tục tăng, trong đó Ấn Độ và Ecuador chiếm tỷ trọng lớn trong nguồn cung xuất khẩu. Một xu hướng đáng chú ý khác là sự quan tâm trở lại đối với tôm sú tại một số quốc gia, do áp lực dịch bệnh trên tôm thẻ chân trắng, dù phân khúc này vẫn mang tính ngách.

Bất chấp chi phí tăng và bất định chính sách, tôm vẫn giữ sức hút lớn trong bán lẻ và dịch vụ ăn uống nhờ tính linh hoạt trong chế biến và thực đơn. Tuy nhiên, người tiêu dùng nhạy cảm với giá, khiến một số dòng sản phẩm sụt giảm nhanh hơn khi giá tăng.

Kết lại, các diễn giả thống nhất rằng đa dạng hóa nguồn cung sẽ tiếp tục là chiến lược chủ đạo trong năm 2026. Người mua cần theo sát diễn biến thuế quan và quy định của FDA, duy trì nhiều lựa chọn về xuất xứ, đồng thời tận dụng năng lực chế biến giá trị gia tăng ngày càng hoàn thiện của Ecuador để giảm thiểu rủi ro từ những biến động liên quan đến Ấn Độ.

Tuấn Minh

Theo Globalseafood