Hàng loạt đơn hàng tôm sang EU bị hủy vì chương trình giám sát chưa cập nhật

Theo phản ánh của doanh nghiệp, phụ lục danh mục, đối tượng và phạm vi giám sát thuộc Chương trình giám sát dư lượng các chất độc hại trong động vật và sản phẩm thủy hải sản nuôi năm 2026 tại khu vực Nam Bộ (công văn số 53/CCNB-NV ngày 21/1/2026 của NAFIQPM) chưa cập nhật đầy đủ các loài tôm bản địa như tôm sú, tôm thẻ bạc, tôm chì, tôm thẻ chân trắng tại nhiều vùng nuôi trọng điểm của Cà Mau.

Việc thiếu các đối tượng giám sát này khiến tôm nguyên liệu thu mua từ các địa bàn trên không đủ điều kiện cấp chứng thư xuất khẩu sang EU và các thị trường có yêu cầu tương đương. Hệ quả là nhiều đơn hàng buộc phải hủy, hàng hóa tồn kho tăng, chi phí lưu kho và lãi vay phát sinh, gây thiệt hại trực tiếp cho doanh nghiệp.

Ảnh minh họa. Nguồn: ST

Ông Ngô Minh Hiển, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu thủy sản Năm Căn cho biết, sự không đồng bộ giữa kế hoạch giám sát dư lượng và thực tế thu mua, sản xuất, xuất khẩu đang đẩy doanh nghiệp vào tình thế rất khó khăn. Do hàng hóa không đủ điều kiện cấp chứng thư, doanh nghiệp đã phải hủy 2 đơn hàng xuất khẩu sang châu Âu với khối lượng 30 tấn, trị giá hơn 773.200 USD (tương đương trên 20 tỷ đồng). Hiện công ty còn 3 đơn hàng xuất khẩu với tổng trị giá hơn 24 tỷ đồng đang tồn kho và có nguy cơ tiếp tục bị hủy nếu vướng mắc không sớm được tháo gỡ.

Không chỉ một doanh nghiệp chịu ảnh hưởng, Công ty Cổ phần CAMIMEX chia sẻ đã bị khách hàng châu Âu hủy nhiều đơn hàng kể từ ngày 21/1 đến nay. Lượng hàng tồn kho lớn khiến doanh nghiệp phải gánh thêm chi phí lãi vay, tạo áp lực tài chính, ảnh hưởng đến khả năng xoay vòng vốn và duy trì sản xuất.

Tác động không dừng ở khâu chế biến và xuất khẩu, các đại lý cung ứng nguyên liệu cũng đang chịu thiệt hại đáng kể. Thời điểm này đang là cao điểm thu hoạch tôm sú quảng canh, song doanh nghiệp không thể thu mua do hàng hóa không đủ điều kiện xuất khẩu, khiến chuỗi cung ứng nguyên liệu bị đình trệ, người nuôi và đại lý gặp khó khăn trong tiêu thụ.

Theo đánh giá của các doanh nghiệp, nếu tình trạng này kéo dài sẽ ảnh hưởng lâu dài đến năng lực cạnh tranh và uy tín của tôm Việt Nam trên thị trường quốc tế, đồng thời làm gián đoạn chuỗi sản xuất – xuất khẩu thủy sản của địa phương.

Ngày 2/4 vừa qua, cơ quan chuyên môn tỉnh Cà Mau cùng các doanh nghiệp đã tổ chức cuộc họp để trao đổi và thống nhất kiến nghị các bộ, ngành sớm có giải pháp tháo gỡ. VASEP cho rằng trong bối cảnh xuất khẩu thủy sản đang đối mặt nhiều khó khăn tại các thị trường lớn, việc bảo đảm tính liên tục của vùng nguyên liệu, cũng như thủ tục xác nhận, chứng nhận phục vụ xuất khẩu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng để doanh nghiệp tận dụng cơ hội thị trường.

Trên cơ sở đó, VASEP đề nghị NAFIQPM xem xét áp dụng cơ chế chuyển tiếp đối với vùng nuôi và đối tượng giám sát, cho phép Trung tâm NAFIQPM 5 tiếp tục thẩm định và cấp chứng thư xuất khẩu dựa trên các vùng nuôi đã được giám sát trước đây, nhằm giảm thiểu thiệt hại cho doanh nghiệp, ổn định chuỗi sản xuất và duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu tôm trong thời gian tới.

Ngọc Anh