Hợp tác công tư thúc đẩy nghề lưới kéo bền vững

FIP Vũng Tàu được khởi xướng từ năm 2015 bởi Chi hội Chế biến Bột cá và Dầu cá Bà Rịa – Vũng Tàu (nay trực thuộc Hội Thủy sản TP Hồ Chí Minh), xuất phát từ yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế đối với nguyên liệu thủy sản dùng trong sản xuất thức ăn chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản.

Mục tiêu của dự án là cải thiện nghề khai thác lưới kéo theo hướng bền vững và có trách nhiệm, tuân thủ các quy định chống khai thác IUU, Bộ Quy tắc nghề cá có trách nhiệm của FAO, bảo vệ các loài thủy sản quý hiếm và thực hành lao động nghề cá có trách nhiệm. Đây được xem là điều kiện tiên quyết để các doanh nghiệp bột cá, dầu cá Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng thủy sản toàn cầu.

Năm 2025, FIP Vũng Tàu kiểm soát được 25.000 tấn cá nguyên liệu theo tiêu chuẩn bền vững. Ảnh: Lưu Hương/VGP

Dự án chính thức đi vào triển khai từ năm 2020 và dự kiến kéo dài đến hết đến năm 2035, tập trung vào các tàu lưới kéo Việt Nam tham gia khai thác tại vùng biển phía Nam Việt Nam.

Điểm nổi bật của FIP Vũng Tàu là cơ chế hợp tác công tư rõ nét, trong đó Nhà nước, tổ chức xã hội – nghề nghiệp, doanh nghiệp và ngư dân cùng tham gia, chia sẻ trách nhiệm và nguồn lực.

Trong chu trình thực hiện từ 2025 – 2035, tổng kinh phí thực hiện dự án dự kiến khoảng 610.000 USD. Trong đó, khu vực doanh nghiệp đóng góp chủ đạo với 470.000 USD; kinh phí huy động từ chương trình nhà nước 102.000 USD, chủ yếu cho các hoạt động thực hiện IUU và các biện pháp quản lý tại cảng; phần còn lại do các tàu cá tham gia chương trình đóng góp để nâng cấp thiết bị, đáp ứng yêu cầu về giám sát hành trình và an toàn trên tàu cá.

Trong Dự án này, Cục Thủy sản và Kiểm ngư giữ vai trò điều phối chung, định hướng chính sách và lồng ghép dự án với các chương trình quản lý nhà nước. Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng hệ thống cảng cá trực tiếp triển khai các biện pháp quản lý IUU, truy xuất nguồn gốc. Hội Thủy sản TP Hồ Chí Minh đóng vai trò “cầu nối”, huy động doanh nghiệp và ngư dân, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, tập huấn thực hành nghề cá có trách nhiệm. Các doanh nghiệp FIP chịu trách nhiệm kiểm soát chuỗi nguyên liệu, còn ngư dân là chủ thể trực tiếp thực hiện các quy định trên biển. Còn các tàu cá tham gia vào chương trình tuân thủ thực hành IUU, ghi chép nhật ký khai thác và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, tuân thủ các Bộ quy tắc nghề cá có trách nhiệm mà FIP Vũng Tàu xây dựng và ban hành.

FIP Vũng Tàu hướng tới mục tiêu kiểm soát 120.000 tấn cá nguyên liệu/năm theo chuẩn bền vững. Riêng trong năm 2025, dự án đã kiểm soát chặt chẽ khoảng 25.000 tấn.

Đặc biệt, một số doanh nghiệp tham gia FIP đã đạt được các chứng nhận quốc tế quan trọng. Công ty TNHH Phúc Lộc Vũng Tàu được MarinTrust chứng nhận chương trình cải tiến về nguồn cung ứng và sản xuất nguyên liệu biển có trách nhiệm (MarinTrust IP). Nutreco International (Việt Nam) và Tổng Công ty Chăn nuôi C.P Việt Nam đạt chứng nhận ASC cho thức ăn thủy sản, với nguồn nguyên liệu bền vững từ FIP Vũng Tàu.

Năm 2026, FIP Vũng Tàu được kỳ vọng chuyển sang giai đoạn phát triển chiều sâu, khi sản phẩm bột cá theo chương trình được quốc tế công nhận là “sản phẩm nhãn xanh”. Dự án dự kiến mở rộng số lượng doanh nghiệp bột cá, dầu cá đạt chứng nhận MarinTrust; mở rộng vùng liên kết quản lý sang các tỉnh lân cận ở phía Nam; thu hút thêm doanh nghiệp chế biến thức ăn thủy sản tham gia; đồng thời tăng số lượng tàu cá được giám sát, kiểm soát chặt chẽ theo chuẩn FIP.

Dự án Cải thiện nghề lưới kéo Bà Rịa – Vũng Tàu do Chi hội chế biến Bột cá và Dầu cá tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu, nay là thành phố Hồ Chí Minh chủ trì, khởi xướng từ năm 2015 với sự đồng hành và đóng góp ngân sách từ 9 doanh nghiệp bao gồm: Công ty TNHH Nutreco International (Việt Nam), Tổng công ty Chăn nuôi C.P Việt Nam, Công ty TNHH Phúc Lộc Vũng Tàu, Công ty TNHH Thủy sản Long Sơn, Công ty TNHH Bột cá Phong Thịnh, Doanh nghiệp tư nhân Tân Tiến, Doanh nghiệp tư nhân Đông Hải và Công ty TNHH Thủy sản Tân Long, Công ty CP chế biến bột cá Kim Long.

Bảo Hân