Illite: Khoáng tự nhiên cải thiện tăng trưởng và sức khỏe tôm

Dinh dưỡng mới

Trong nuôi tôm thẻ chân trắng (TTCT) cũng như nhiều loài thủy sản quan trọng khác, các phụ gia dinh dưỡng có nguồn gốc tự nhiên đang ngày càng thu hút sự quan tâm. Những chất bổ sung này được xem là giải pháp an toàn và bền vững nhằm cải thiện tăng trưởng, hỗ trợ miễn dịch và giúp vật nuôi chống chịu tốt hơn với các yếu tố stress môi trường.

Ba loại khoáng silicat gồm bentonite, zeolite và illite hiện được nghiên cứu rộng rãi nhờ khả năng hấp phụ mạnh, trao đổi ion và ổn định pH. Khi bổ sung vào thức ăn thủy sản, các đặc tính này được cho là giúp ổn định môi trường đường ruột, giảm các tác nhân kích thích trong lòng ruột và hỗ trợ quá trình hấp thu dinh dưỡng, từ đó gián tiếp cải thiện sức khỏe và hiệu quả tăng trưởng của vật nuôi.

Hiệu quả nuôi tôm thẻ chân trắng tăng khi được bổ sung khoáng silicat. Ảnh: Nissui

Trong khi bentonite và zeolite đã được khảo sát trên nhiều loài thủy sản, việc sử dụng illite tinh khiết trong khẩu phần của tôm họ Penaeidae trước đây gần như chưa được nghiên cứu. Khoảng trống này đã thúc đẩy nhóm khoa học tiến hành thí nghiệm nhằm đánh giá và so sánh tác động của ba loại khoáng trên đối với tăng trưởng, các chỉ số sinh lý máu, phản ứng miễn dịch và khả năng tiêu hóa của TTCT.

So sánh ba loại khoáng silicat

Tôm giống được lấy từ một trại sản xuất thương mại tại Hàn Quốc và chuyển về cơ sở nghiên cứu thủy sản của Đại học Quốc gia Kunsan. Trước khi bắt đầu thí nghiệm, tôm được thuần hóa trong hai tuần để chuyển dần từ thức ăn trại giống sang khẩu phần thử nghiệm.

Sau giai đoạn thích nghi, tôm có khối lượng trung bình khoảng 0,02 g được phân bổ ngẫu nhiên vào 12 bể nuôi dung tích 50 lít, mật độ 20 con mỗi bể. Thí nghiệm kéo dài 9 tuần với bốn khẩu phần thức ăn khác nhau, mỗi khẩu phần lặp lại ba lần.

Các khẩu phần được thiết kế đồng đạm và đồng năng lượng, chứa khoảng 35% protein thô và gần 9,7% lipid. Thức ăn đối chứng sử dụng bột phụ phẩm cá ngừ, bột gan mực, khô đậu tương và bột mì làm nguồn nguyên liệu chính. Ba khẩu phần còn lại được bổ sung lần lượt 5% bentonite, zeolite hoặc illite, thay thế tương ứng lượng tinh bột trong công thức. Mức bổ sung 5% được lựa chọn vì đây là liều lượng phổ biến đối với khoáng silicat, đủ để quan sát các thay đổi về tăng trưởng và tiêu hóa mà không gây pha loãng dinh dưỡng hay ảnh hưởng đến chất lượng viên thức ăn.

Illite nổi bật về tăng trưởng, tiêu hóa và sức khỏe tôm

Kết quả cho thấy tôm ăn khẩu phần bổ sung illite đạt hiệu quả sinh trưởng cao nhất. Khối lượng cuối cùng của nhóm này đạt trung bình 5,95 g, cao hơn rõ rệt so với các nghiệm thức còn lại, đồng thời có tốc độ tăng trưởng, hệ số sử dụng protein và hiệu quả chuyển hóa thức ăn tốt hơn.

Hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) cũng được cải thiện đáng kể ở nhóm illite và zeolite, lần lượt ở mức 1,10 và 1,16, so với 1,26 ở nhóm bentonite và 1,32 ở nhóm đối chứng. Khả năng tiêu hóa protein thô đạt mức cao nhất ở nhóm illite với 93,3%, vượt đáng kể so với các khẩu phần khác.

Ngoài tăng trưởng, illite còn mang lại nhiều lợi ích sinh lý. Tôm sử dụng khẩu phần này có khả năng tận dụng thức ăn tốt hơn, cải thiện trạng thái chống ôxy hóa và duy trì sức khỏe gan tụy ổn định. Các nhà nghiên cứu cho rằng khoáng này có thể hỗ trợ hệ tiêu hóa và tăng khả năng hấp thu khoáng chất, qua đó góp phần cải thiện toàn diện hiệu quả nuôi.

Ngược lại, bentonite – dù được sử dụng rộng rãi trong chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản – lại không tạo ra khác biệt rõ rệt trong điều kiện thí nghiệm. Điều này có thể do vai trò của bentonite thường thể hiện rõ hơn khi vật nuôi chịu stress hoặc tiếp xúc với độc tố, trong khi môi trường thí nghiệm có chất lượng nước ổn định và khẩu phần không chứa độc tố.

Triển vọng

Nhìn chung, các khoáng silicat như illite có thể tăng cường khả năng thích nghi sinh lý của tôm thông qua nhiều cơ chế khác nhau, từ bảo vệ gan tụy, tăng cường hệ chống ôxy hóa, kích thích miễn dịch đến hấp phụ độc tố và thậm chí có khả năng kháng khuẩn nhất định.

Tuy vậy, hiệu quả của các khoáng này còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như đặc điểm loài nuôi, tính chất khoáng, môi trường nuôi và mục tiêu sử dụng. Do đó, việc thử nghiệm theo từng loài và điều kiện nuôi cụ thể vẫn là bước cần thiết trước khi áp dụng rộng rãi trong sản xuất.

Khi bổ sung khoáng ở mức quá cao, nguy cơ “pha loãng dinh dưỡng” có thể xảy ra nếu các nguyên liệu giàu dưỡng chất bị thay thế bởi thành phần có hàm lượng tro cao. Vì vậy, việc duy trì công thức thức ăn cân bằng và sử dụng liều lượng hợp lý là yếu tố quan trọng để đảm bảo an toàn và hiệu quả.

Kết quả nghiên cứu cho thấy illite không chỉ hỗ trợ chuyển hóa protein mà còn cải thiện chức năng tiêu hóa và khả năng hấp thu khoáng của tôm. Tuy nhiên, các nghiên cứu tiếp theo vẫn cần được thực hiện ở quy mô trang trại, đồng thời phân tích dư lượng khoáng trong mô tôm và đánh giá tác động môi trường để xác nhận đầy đủ tính bền vững của phụ gia này trong nuôi tôm thương mại.

MI LAN
(Theo Globalseafood)