Mỹ chuẩn bị tăng thuế nhập khẩu toàn cầu

Theo Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, chính quyền Tổng thống Donald Trump đang xúc tiến kế hoạch khôi phục chương trình thuế quan bằng việc nâng mức thuế nhập khẩu đối với hàng hóa nước ngoài từ 10% lên 15%. Việc triển khai mức thuế mới này nhiều khả năng sẽ diễn ra vào một thời điểm nào đó ngay trong tuần này. Trước đó, mức thuế tạm thời 10% đã bắt đầu có hiệu lực đối với hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ từ ngày 24/2, ngay sau khi Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết bác bỏ các chính sách thuế đối ứng mà ông Trump từng áp đặt dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Ngay sau phán quyết, Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) cũng đã dừng thu các loại thuế liên quan đến các quyết định bị tòa án tuyên là vượt quá thẩm quyền này.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump đang xúc tiến kế hoạch nâng mức thuế nhập khẩu đối với hàng hóa nước ngoài. Ảnh: AFP

Ngay khi thông tin về kế hoạch tăng thuế được công bố, thị trường tài chính đã lập tức có những phản ứng đáng chú ý. Cụ thể, hợp đồng tương lai của chỉ số S&P 500 đã giảm khoảng 0,1%, đảo chiều hoàn toàn so với mức tăng 0,4% được ghi nhận trong phiên giao dịch sớm. Sự thay đổi chính sách đột ngột này đang khiến các nhà đầu tư và hệ thống doanh nghiệp trên toàn cầu phải thận trọng theo dõi.

Để duy trì chương trình thuế quan vốn là trọng tâm trong chiến lược kinh tế của chính quyền, Nhà Trắng đã chuyển sang sử dụng Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 làm cơ sở pháp lý mới. Theo quy định, điều luật này cho phép Tổng thống Mỹ áp dụng mức thuế tối đa 15% để giải quyết tình trạng thâm hụt cán cân thanh toán lớn và nghiêm trọng của quốc gia. Tuy nhiên, khuôn khổ pháp lý này chỉ mang tính chất tạm thời, biện pháp thuế quan sẽ chỉ kéo dài tối đa 150 ngày (tương đương 5 tháng) trừ khi được Quốc hội Mỹ chính thức phê chuẩn gia hạn.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết Washington đặt mục tiêu hoàn tất toàn bộ các cuộc điều tra thương mại trong vòng 5 tháng tới, trước khi thời hạn 150 ngày kết thúc. Chính quyền Mỹ sẽ tận dụng khoảng thời gian này để rà soát, điều tra các vấn đề về an ninh quốc gia và mọi hành vi thương mại không công bằng nhằm bảo đảm an ninh kinh tế. Các cuộc điều tra chủ yếu sẽ được tiến hành dựa trên Mục 301 và 232 của Đạo luật Thương mại, cho phép áp thuế đáp trả những ngành hoặc quốc gia bị cho là gây tổn hại đến lợi ích của Mỹ. Theo ông Bessent, những công cụ pháp lý này tiến hành “chậm hơn nhưng vững chắc hơn”, được kỳ vọng sẽ tạo ra một nền tảng pháp lý lâu dài và vượt qua được hàng nghìn thách thức kiện tụng.

Kế hoạch nâng thuế nhập khẩu toàn cầu lên mức 15% đang làm gia tăng những lo ngại sâu sắc về nguy cơ căng thẳng thương mại trên toàn thế giới. Việc Mỹ liên tục thay đổi mức thuế quan đang đặt chuỗi cung ứng toàn cầu vào trạng thái báo động cao độ. Các doanh nghiệp xuất khẩu giờ đây phải đối mặt với một thực tế khó khăn khi chi phí nhập khẩu tăng cao đột ngột ngay tại thị trường tiêu dùng lớn nhất thế giới.

Bên cạnh đó, những biến động về chính sách thương mại cũng phản ánh rõ nét qua sự bất ổn của thị trường tài chính quốc tế. Trong khi thị trường chứng khoán đối mặt với nhiều áp lực sụt giảm, đồng USD lại trở thành một trong số ít tài sản được hưởng lợi, chạm mức cao nhất trong vòng ba tháng qua. Đồng thời, phán quyết trước đó của Tòa án Tối cao hiện cũng mở ra nguy cơ về một cuộc chiến pháp lý vô cùng phức tạp liên quan đến việc hơn 100 công ty nộp đơn kiện đòi hoàn tiền thuế nhập khẩu trị giá hàng trăm tỷ USD.

Mỹ hiện đang đóng vai trò là thị trường tiêu dùng lớn nhất thế giới, do đó mọi quyết sách từ Washington đều có khả năng định hình lại dòng chảy thương mại toàn cầu. Đối với ngành xuất khẩu thủy sản Việt Nam, rủi ro từ việc Mỹ tăng thuế nhập khẩu là hoàn toàn hiện hữu. Dù các tài liệu hiện tại chưa công bố danh sách cụ thể từng mặt hàng hay các quốc gia tiếp theo bị điều tra, nhưng việc áp dụng mức thuế chung lên tới 15% sẽ trực tiếp tạo ra rào cản lớn về chi phí đối với mọi ngành hàng.

Nếu chính sách thuế này tiếp tục được duy trì hoặc mở rộng sau 150 ngày, các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản Việt Nam sẽ phải chịu áp lực sụt giảm biên lợi nhuận do chi phí đưa hàng hóa vào thị trường Mỹ tăng cao đột biến. Hơn nữa, sự bất ổn của chuỗi cung ứng toàn cầu có thể gây gián đoạn các khâu vận chuyển và logistics, làm giảm năng lực cạnh tranh cốt lõi của thủy sản Việt Nam. Các chuyên gia cũng đã cảnh báo rằng, sau các phán quyết pháp lý phức tạp của Mỹ, doanh nghiệp Việt Nam đang phải đứng trước bài toán dài hạn và cần đặc biệt lưu ý đến các rủi ro phát sinh trong hoạt động giao thương.

Tóm lại, diễn biến chính quyền Mỹ dự kiến nâng thuế nhập khẩu lên 15% là một bước ngoặt lớn đối với nền kinh tế toàn cầu, hứa hẹn sẽ thay đổi bức tranh thương mại quốc tế trong ngắn hạn. Khả năng ảnh hưởng tới chuỗi cung ứng và gia tăng căng thẳng thương mại là rất rõ ràng. Để bảo vệ lợi ích và duy trì sức cạnh tranh bền vững, các doanh nghiệp xuất khẩu nói chung và ngành thủy sản nói riêng cần liên tục theo dõi sát sao những diễn biến mới nhất trên thị trường tài chính quốc tế, cũng như các quyết sách tiếp theo từ chính quyền Mỹ để chủ động xây dựng chiến lược thích ứng phù hợp.

Tuệ Lâm