Ngao chết hàng loạt tại Quảng Ninh do nhiễm ký sinh trùng Perkinsus sp

Trước diễn biến phức tạp, ngành nông nghiệp địa phương đang khẩn trương triển khai các giải pháp nhằm khoanh vùng, kiểm soát dịch bệnh và hạn chế thiệt hại cho người dân.

Theo thông tin từ Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Ninh, việc giám sát dịch bệnh được triển khai theo Kế hoạch số 343/KH-UBND ngày 16/12/2025 của UBND tỉnh về phòng, chống dịch bệnh ngành nông nghiệp năm 2026. Trong tháng 3/2026, Chi cục Chăn nuôi và Thú y phối hợp với Trung tâm Khuyến nông và Quản lý, bảo vệ phát triển rừng tiến hành thu mẫu giám sát một số bệnh nguy hiểm trên nhuyễn thể nuôi tại khu vực Quảng Minh 3, xã Quảng Hà.

Kết quả xét nghiệm cho thấy, 2/3 mẫu nhuyễn thể dương tính với Perkinsus olseni, thuộc nhóm Perkinsus sp – tác nhân gây bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nằm trong danh mục các bệnh phải công bố dịch theo quy định tại Thông tư 04/2016/TT-BNNPTNT về phòng, chống dịch bệnh. Khi nhiễm Perkinsus sp, nhuyễn thể có thể chết hàng loạt với tỷ lệ lên tới 95% trong điều kiện môi trường bất lợi, đồng thời suy giảm tốc độ sinh trưởng, nổi lên mặt cát, mở vỏ và chết rải rác rồi lan rộng.

Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, bệnh Perkinsus sp thường phát triển mạnh vào mùa hè và đầu mùa thu, khi nhiệt độ tăng cao và độ mặn lớn, đặc biệt trên 25‰. Tác nhân gây bệnh là ký sinh trùng đơn bào, có khả năng lan truyền nhanh trong môi trường biển hở, gây tổn thương mô và làm nhuyễn thể suy yếu, chết hàng loạt nếu không được kiểm soát kịp thời. Trước đây, bệnh này từng gây thiệt hại nặng nề trên tu hài nuôi tại khu vực Vân Đồn và Cẩm Phả vào năm 2012, cho thấy nguy cơ tái phát và lây lan là rất lớn.

Ngao nuôi tại xã Quảng Hà bị chết. Ảnh: Thông tin Quảng Ninh

Thực tế kiểm tra tại xã Quảng Hà, hiện tượng ngao chết xuất hiện tại một số khu vực thuộc thị trấn Quảng Hà cũ và xã Quảng Minh cũ, tập trung tại các bãi Phú Hải, Quảng Điền. Ước tính diện tích bị ảnh hưởng khoảng 200ha tại khu vực Quảng Minh và khoảng 300ha tại khu vực Quảng Hà, với mức độ thiệt hại khác nhau giữa các hộ nuôi.

Gia đình ông Nguyễn Đình Phúc, thôn Nam, xã Quảng Hà là một trong những hộ bị thiệt hại nặng. Gia đình thả nuôi khoảng 10 tấn giống trên diện tích 3ha tại bãi Phú Hải từ tháng 11/2024, dự kiến thu hoạch sau Tết Nguyên đán 2026. Tuy nhiên, từ giữa tháng 2, ngao bắt đầu chết nổi hàng loạt với kích cỡ khoảng 95 con/kg. Theo ông Phúc, những năm trước vẫn có hiện tượng ngao chết vào thời điểm giao mùa nhưng không đáng kể, còn năm nay thiệt hại lên tới khoảng 50%, gây tổn thất lớn về kinh tế.

Theo phản ánh của người nuôi, ngao chết chủ yếu tại các bãi có nền cát xốp, thời gian cạn bãi kéo dài, tiếp xúc nhiều với nắng nóng, trong khi khu vực cát bùn ít bị ảnh hưởng hơn. Thời điểm ngao chết trùng với giai đoạn giao mùa, nền nhiệt tăng cao, nhiều sương mù, độ ẩm lớn, môi trường thiếu oxy, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn, vi rút và ký sinh trùng phát triển.

Cơ quan chuyên môn nhận định, ngoài yếu tố dịch bệnh, một số nguyên nhân kỹ thuật đã làm gia tăng mức độ thiệt hại như mật độ thả nuôi quá dày, có nơi lên tới 600 con/m², cao gấp 2-3 lần khuyến cáo; con giống chưa được kiểm soát chặt chẽ; nền đáy bãi nuôi không được cải tạo trong thời gian dài. Những yếu tố này khiến môi trường nuôi suy giảm chất lượng, tạo điều kiện cho mầm bệnh phát triển và lây lan nhanh.

Trước tình hình trên, ngày 2/4, Chi cục Biển, Hải đảo và Thủy sản, Kiểm ngư (Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Ninh) đã tổ chức đoàn công tác làm việc trực tiếp với chính quyền xã Quảng Hà để triển khai các giải pháp ứng phó. Đoàn công tác đề nghị địa phương tiếp tục theo dõi chặt chẽ tình hình dịch bệnh, phối hợp với các đơn vị chuyên môn để xác minh nguyên nhân, khoanh vùng và xử lý kịp thời, không để lây lan trên diện rộng.

Cùng với đó, địa phương được yêu cầu chủ động bố trí kinh phí thực hiện kế hoạch phòng chống dịch bệnh trong nuôi trồng thủy sản; hướng dẫn người nuôi cải tạo môi trường bãi nuôi sau dịch, xử lý ao bãi và lựa chọn con giống đảm bảo chất lượng trước khi tái thả.

Ngành nông nghiệp Quảng Ninh khuyến cáo người nuôi thực hiện đồng bộ các biện pháp phòng bệnh như thu hoạch sớm đối với ngao đã đạt kích cỡ thương phẩm; giảm mật độ nuôi xuống dưới mức khuyến cáo; không di chuyển nhuyễn thể từ khu vực bị nhiễm bệnh sang khu vực khác; thường xuyên vệ sinh bãi nuôi, thu gom và xử lý xác ngao chết để tránh ô nhiễm cục bộ; không thả giống mới khi dịch bệnh đang diễn biến phức tạp và sử dụng con giống có nguồn gốc rõ ràng, đã qua kiểm dịch.

Bên cạnh đó, người nuôi cần theo dõi chặt chẽ diễn biến môi trường, đặc biệt trong thời điểm độ mặn và nhiệt độ tăng cao; kịp thời thông báo cho chính quyền và cán bộ thú y khi phát hiện dấu hiệu bất thường để được hướng dẫn xử lý.

Minh Khuê