Ngư dân lòng hồ sông Đà rộn ràng vào mùa thu hoạch cá ngần

Ngay từ buổi sáng, hàng chục chiếc thuyền nhỏ đã rời bến, tỏa đi khắp các khu vực nước lặng trên lòng hồ sông Đà để thả lưới, đánh bắt cá ngần. Đây là đặc sản theo mùa, chỉ có nhiều trong khoảng thời gian từ tháng 3 đến tháng 6 hàng năm.

Sau một ngày lao động vất vả, từng chiếc thuyền lần lượt cập bến với những mẻ cá đầy ắp. Cá được phân loại ngay trên thuyền, đóng thùng xốp hoặc cân bán trực tiếp cho thương lái. Giá cá ngần dao động từ 150.000 đến 200.000 đồng/kg, còn cá bống khoảng 120.000 đồng/kg, mang lại nguồn thu đáng kể cho người dân vùng hồ.

Cá ngần đánh bắt trên sông Đà. Ảnh: ST

Cá ngần từ lâu đã trở thành đặc sản nổi tiếng của vùng sông Đà nhờ hương vị thanh mát và giá trị dinh dưỡng cao. Loài cá này có thân nhỏ, màu trắng trong, không xương cứng, thịt mềm và vị ngọt tự nhiên, có thể chế biến thành nhiều món ăn hấp dẫn như canh chua cá ngần, chả cá ngần, cá ngần chiên giòn hoặc nấu canh rau. Chính sự đặc trưng về mùa vụ và hương vị đã tạo nên giá trị riêng cho sản phẩm, góp phần nâng cao thu nhập cho ngư dân.

Tại vùng lòng hồ sông Đà, xã Tân Mai (Phú Thọ), ông Bùi Văn Mai – người có hàng chục năm gắn bó với nghề đánh bắt thủy sản lòng hồ cho biết, cá ngần thường sống theo đàn lớn ở tầng nước giữa và gần mặt nước, tập trung ở những khu vực nước lặng, ít dòng chảy. Việc đánh bắt chủ yếu diễn ra vào sáng sớm hoặc chiều muộn, khi cá nổi lên kiếm ăn. Ngư dân sử dụng lưới mắt nhỏ, vó hoặc chài, kết hợp quan sát dòng nước để xác định vị trí đàn cá, từ đó nâng cao hiệu quả khai thác.

Theo ông Mai, cá ngần sau khi đánh bắt phải được đưa về bờ tiêu thụ ngay trong ngày để giữ độ tươi ngon. Trong trường hợp vận chuyển xa, cá được đóng đông trong thùng xốp để bảo quản, đảm bảo chất lượng khi đến tay người tiêu dùng.

Cùng với cá ngần, cá bống cũng là loài thủy sản đặc trưng của lòng hồ sông Đà, được ngư dân khai thác quanh năm. Cá bống thường sống ven bờ, nơi có nhiều đá, rong và thủy sinh, thuận lợi cho việc trú ẩn và kiếm ăn. Thịt cá bống chắc, vị ngọt đậm, ít tanh và giàu dinh dưỡng, phù hợp chế biến nhiều món ăn như cá bống kho tiêu, chiên giòn, rim mắm hoặc nấu canh.

Cá bống sông Đà, đặc sản vùng hồ Hòa Bình. Ảnh: TTXVN

Ông Lương Văn Duy, ngư dân xã Đà Bắc (Phú Thọ) chia sẻ, thời điểm đánh bắt cá bống hiệu quả nhất là vào sáng sớm hoặc chiều tối, khi cá hoạt động mạnh. Ngư dân thường sử dụng lưới mắt nhỏ, đăng, đó hoặc chài để khai thác; một số hộ còn đặt bẫy tại các khe đá, bãi cạn nhằm tăng sản lượng. Sau khi thu hoạch, cá được phân loại và tiêu thụ ngay trong ngày hoặc sơ chế để vận chuyển đi các địa phương khác.

Buổi chiều muộn, tại bến cảng Bích Hạ, phường Tân Hòa (Phú Thọ), không khí thu mua cá trở nên nhộn nhịp. Các tiểu thương đã có mặt từ sớm để chờ thuyền cập bến. Cá ngần, cá bống được cân bán trực tiếp trên thuyền, đảm bảo độ tươi ngon trước khi đưa ra thị trường.

Anh Bùi Văn Long, tiểu thương tại chợ Phương Lâm, phường Hòa Bình cho hay, cá ngần trắng trong, mềm; cá bống chắc thịt nên được các đầu mối và nhà hàng ưa chuộng, tiêu thụ nhanh. Sau khi thu mua, cá được vận chuyển ngay về chợ, cung cấp cho các nhà hàng, quán ăn trong và ngoài tỉnh, đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng.

Không chỉ mang lại nguồn thu trước mắt, nguồn lợi thủy sản lòng hồ sông Đà còn mở ra tiềm năng phát triển kinh tế lâu dài. Hồ thủy điện Hòa Bình có diện tích mặt nước rộng lớn, môi trường trong sạch, thuận lợi cho phát triển nuôi cá lồng và khai thác thủy sản tự nhiên. Nhờ điều kiện tự nhiên thuận lợi, những năm gần đây, sản phẩm cá sông Đà ngày càng khẳng định uy tín trên thị trường, từng bước hướng tới xuất khẩu.

Thời gian qua, ngành nông nghiệp tỉnh Phú Thọ đã xây dựng nhiều đề án nhằm phát triển khu vực lòng hồ sông Đà trở thành vùng sản xuất thủy sản trọng điểm, gắn với du lịch sinh thái. Nhiều sản phẩm cá lồng đạt tiêu chuẩn Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP), góp phần nâng cao giá trị thương hiệu cá sông Đà. Đồng thời, các địa phương chú trọng hướng dẫn người dân tuân thủ quy định về an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và sử dụng bao bì, nhãn hiệu đúng quy định, từng bước hoàn thiện hồ sơ phân hạng sản phẩm, hướng tới xuất khẩu sang các thị trường khó tính.

Bên cạnh phát triển kinh tế, việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản cũng được các cấp chính quyền và người dân quan tâm. Nhiều giải pháp khai thác bền vững đang được triển khai nhằm gìn giữ nguồn cá ngần, cá bống – những sản vật đặc trưng của vùng hồ.

Các cơ quan chức năng thường xuyên kiểm tra, kiểm soát hoạt động khai thác, xử lý nghiêm các trường hợp sử dụng ngư cụ tận diệt; đồng thời hướng dẫn ngư dân áp dụng phương thức đánh bắt hợp lý, đảm bảo tái tạo nguồn lợi thủy sản. Hoạt động thả giống tái tạo nguồn lợi được tổ chức định kỳ, góp phần phục hồi hệ sinh thái và duy trì sản lượng ổn định.

Ngư dân địa phương cũng chủ động điều chỉnh thời gian và ngư cụ khai thác, vừa đảm bảo sinh kế, vừa bảo vệ nguồn lợi lâu dài. Việc xây dựng chuỗi tiêu thụ gắn với truy xuất nguồn gốc, nâng cao giá trị sản phẩm cá ngần và cá bống đang được chú trọng, tạo nền tảng cho phát triển bền vững ngành thủy sản vùng lòng hồ sông Đà.

Ông Lê Quang Huân, Chủ tịch UBND xã Tân Hòa (Phú Thọ) thông tin, địa phương đang triển khai đồng bộ các biện pháp bảo tồn nguồn lợi thủy sản, tăng cường tuyên truyền để ngư dân tuân thủ quy định về mùa vụ và không sử dụng ngư cụ tận diệt. Lực lượng chức năng thường xuyên kiểm tra, xử lý vi phạm và tổ chức thả giống tái tạo nguồn lợi, góp phần phục hồi nguồn cá, tạo sinh kế ổn định cho người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

Minh Khuê