Nhật Bản: “Chuyển giới” cá tầm đực thành cá cái để sản xuất trứng caviar

Các nhà nghiên cứu Đại học Kindai (Osaka) vừa phát triển thành công kỹ thuật giúp cá tầm đực chuyển giới tính thành cá cái bằng hợp chất tự nhiên chiết xuất từ đậu nành. Mục tiêu của họ là nâng cao sản lượng trứng cá tầm, đồng thời hạ giá thành sản xuất, đưa món ăn sang trọng này đến gần hơn với thực khách đại chúng.

Xuất phát từ giống cá Bester lai giữa cá tầm Beluga và Sterlet, nổi tiếng với hương vị béo ngậy và hậu vị đậm đà, dự án ra đời nhằm giải quyết bài toán sinh sản tự nhiên của giống lai vốn vô sinh này. Trung tâm Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản Kindai có bề dày kinh nghiệm trong nhân nuôi cá ngừ vây xanh và cá tráp đỏ, đã bắt tay vào nuôi cá tầm từ thập niên 1980. Năm 2008, họ cho ra đời sản phẩm Kindai Caviar đầu tiên – biểu tượng cho khát vọng chinh phục lĩnh vực trứng cá muối.

Sau trận mưa lũ lịch sử năm 2011 khiến cơ sở nghiên cứu ở bán đảo Kii bị tàn phá, nhóm phải mất nhiều năm phục hồi. Đến cuối năm 2017, họ nhập 10.000 trứng cá tầm Siberia từ Đức để thử nghiệm kỹ thuật chuyển giới. Dưới sự dẫn dắt của phó giáo sư Toshinao Ineno và trợ lý giáo sư Ryuhei Kinami, nhóm nhận thấy cá tầm giống nhiều loài cá khác có khả năng thay đổi giới tính trong quá trình phát triển nếu chịu tác động môi trường.

Trong thí nghiệm, 150 cá tầm non được cho ăn khẩu phần chứa hormone cái trong sáu tháng sau giai đoạn ấp nhân tạo bốn tháng. Khi được 22 tháng tuổi, 45 mẫu cá được kiểm tra ngẫu nhiên, tất cả đều là cá cái với tế bào trứng phát triển bình thường. Hiện nhóm đang tiếp tục thử nghiệm các phương pháp tự nhiên hơn, như bổ sung isoflavone và bột đậu nành xử lý enzyme vào thức ăn – những hợp chất có khả năng kích hoạt quá trình chuyển giới tính mà không cần hormone tổng hợp.

Song song đó, ông Kinami cũng phát triển kỹ thuật xác định giới tính sớm bằng xét nghiệm gene PCR trên tế bào nhầy lấy từ mang cá, giúp phân loại cá đực – cá cái ngay từ giai đoạn ấu trùng. Nhờ vậy, công tác nhân giống trở nên chính xác và hiệu quả hơn.

Nhóm hiện tập trung ứng dụng kỹ thuật trên loài cá tầm Sterlet có tốc độ sinh trưởng nhanh hơn Bester, nhằm mở rộng quy mô sản xuất và rút ngắn thời gian thu hoạch trứng.

“Trong ngành nuôi cá tầm hiện nay, cá đực thường bị loại bỏ, chỉ cá cái mới được giữ lại để lấy trứng,” ông Ineno cho biết. “Chúng tôi muốn thay đổi điều đó nhằm hướng đến một mô hình bền vững hơn để cá đực vẫn có thể đóng góp vào chu trình sản xuất.”

Ông Kinami nhấn mạnh thêm: “Mục tiêu của chúng tôi là phát triển phương pháp chuyển giới tự nhiên, an toàn và hiệu quả, qua đó thúc đẩy ngành caviar của Nhật Bản trở thành biểu tượng mới của khoa học và ẩm thực.”

Dũng Nguyên 

Theo Minato