Tập trung cao độ chuẩn bị làm việc với Đoàn Thanh tra EC lần thứ 5

Công điện được gửi tới Bộ trưởng các Bộ: Quốc phòng, Công an, Ngoại giao, Tư pháp, Nông nghiệp và Môi trường, Khoa học và Công nghệ, Tài chính, Xây dựng, Công Thương cùng Bí thư tỉnh ủy, thành ủy, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố có liên quan. Đây được xác định là nhiệm vụ cấp bách, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, tác động trực tiếp đến uy tín quốc gia, hoạt động xuất khẩu thủy sản và sinh kế của hàng triệu ngư dân.

Theo Công điện, thời gian qua, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo; các bộ, ngành, địa phương đã triển khai quyết liệt các giải pháp chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Nhiều kết quả bước đầu đã được ghi nhận, từ hoàn thiện khung pháp lý, lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) đến tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm.

Tuy nhiên, Thủ tướng cũng thẳng thắn chỉ ra những tồn tại, hạn chế như quản lý, kiểm soát tàu cá chưa đủ điều kiện còn lỏng lẻo; nhiều vụ việc vi phạm chưa được xử lý triệt để; vẫn còn tình trạng tàu cá xâm phạm vùng biển nước ngoài; một số nơi còn biểu hiện chủ quan, thiếu quyết liệt. Vì vậy, sau 4 lần kiểm tra của EC, Việt Nam vẫn chưa được gỡ “thẻ vàng”.

Người đứng đầu địa phương chịu trách nhiệm trước Chính phủ nếu không hoàn thành nhiệm vụ chống khai thác IUU. Ảnh: ST

Dự kiến đầu tháng 3/2026, Đoàn Thanh tra EC sẽ tiến hành kiểm tra lần thứ 5. Kết quả đợt làm việc này được đánh giá là yếu tố then chốt, có thể quyết định việc EC gỡ bỏ “thẻ vàng” hoặc nâng mức cảnh báo lên “thẻ đỏ”, kịch bản sẽ gây tổn thất nghiêm trọng cho xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang thị trường châu Âu.

Thủ tướng yêu cầu người đứng đầu các bộ, ngành và địa phương ven biển trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, huy động tối đa nguồn lực triển khai hiệu quả 123 nhiệm vụ đã được giao. Trọng tâm là thực hiện 5 nhóm vấn đề theo khuyến cáo của EC, gồm: hoàn thiện khung pháp lý; quản lý đội tàu; theo dõi, kiểm soát, giám sát tàu cá; truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác; và thực thi pháp luật, xử lý vi phạm.

Từ nay đến ngày 9/3/2026, các bộ, ngành, địa phương phải tiếp tục thực hiện cao điểm thanh tra, kiểm tra theo Kế hoạch tại Quyết định số 515/QĐ-BNNMT ngày 9/2/2026 về kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU tại 15 địa phương trọng điểm. Tinh thần là không để xảy ra khoảng trống quản lý, không để phát sinh vi phạm mới trong thời điểm nhạy cảm trước đợt kiểm tra.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì, phối hợp Bộ Ngoại giao và các cơ quan liên quan xây dựng chương trình, kịch bản, nội dung làm việc với Đoàn Thanh tra EC ở cả cấp kỹ thuật, chuyên gia và cấp cao. Kịch bản phải toàn diện, cụ thể, phân công rõ trách nhiệm từng cơ quan, đơn vị trong chuẩn bị hồ sơ, tài liệu minh chứng; xác định rõ người phát ngôn, người thuyết trình theo từng nội dung. Đồng thời, tổ chức họp trực tuyến với các địa phương để hướng dẫn chi tiết việc chuẩn bị, bảo đảm tuyệt đối không để xảy ra sai sót trong quá trình làm việc với EC.

Công điện nhấn mạnh trách nhiệm cụ thể của từng bộ. Bộ Công an chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ điều tra, truy tố, xét xử các vụ vi phạm hình sự liên quan đến khai thác IUU; kiểm soát chặt chẽ tàu cá, ngư dân tại nơi cư trú; sớm đưa vào áp dụng hệ thống quản lý tàu cá và ngư dân xuất, nhập bến trên nền tảng VNeID để giám sát toàn diện hoạt động khai thác.

Bộ Quốc phòng chỉ đạo lực lượng Biên phòng kiểm soát chặt tàu cá xuất, nhập bến; kiên quyết không cho tàu cá không đủ điều kiện ra khơi; bố trí cao điểm lực lượng, phương tiện tại các vùng biển giáp ranh, không để phát sinh thêm trường hợp vi phạm vùng biển nước ngoài.

Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp hoàn thiện các cơ sở dữ liệu và phần mềm nghiệp vụ như cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia, hệ thống VMS, eCDT, Elogbook, hệ thống cảnh báo mất kết nối VMS-Alert… Các hệ thống phải bảo đảm đồng bộ, liên thông, dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung, có thể kiểm chứng” và vận hành ổn định trước ngày 6/3/2026. Cán bộ chuyên môn phải sẵn sàng trực tiếp thuyết trình, giải trình với Đoàn Thanh tra.

Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố có hoạt động khai thác, thu mua, chế biến, xuất khẩu thủy sản phải chuẩn bị đầy đủ, chính xác số liệu báo cáo; bảo đảm thống nhất với số liệu đã gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường để tổng hợp báo cáo EC; tuyệt đối không để bị động, bất ngờ. Trong đó, người đứng đầu địa phương sẽ chịu trách nhiệm trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ nếu không hoàn thành nhiệm vụ chống khai thác IUU, làm ảnh hưởng đến nỗ lực chung của cả nước trong việc gỡ “thẻ vàng” hoặc để xảy ra nguy cơ bị cảnh báo “thẻ đỏ”.

Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì theo dõi, kiểm tra, đôn đốc và báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả thực hiện Công điện này.

Phan Thảo