VASEP đề xuất hoàn thiện chính sách thuế, tạo dư địa xuất khẩu thủy sản

Phát biểu tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025 của Cục Thủy sản và Kiểm ngư, ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký VASEP cho biết, với vai trò là tổ chức đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu thủy sản, Hiệp hội luôn xác định Cục Thủy sản và Kiểm ngư là cơ quan quản lý nhà nước nòng cốt, giữ vai trò dẫn dắt toàn ngành trong bối cảnh thủy sản đang chuyển mạnh sang phát triển chiều sâu.

Theo ông Nam, các chỉ tiêu ngành thủy sản đạt được trong năm 2025 không chỉ thể hiện ở con số kim ngạch xuất khẩu, mà còn phản ánh sự đóng góp tổng thể của ngành đối với kinh tế – xã hội, từ sản lượng, việc làm, thu nhập của người dân đến ổn định sinh kế và phát triển bền vững. Liên quan đến kim ngạch xuất khẩu thủy sản năm 2025, ông Nam cho biết, con số khoảng 11,3 tỷ USD là cơ bản chắc chắn, dù hiện nay VASEP vẫn đang phối hợp với Cục Hải quan rà soát, điều chỉnh số liệu trên cơ sở thực tế các tờ khai xuất nhập khẩu.

Ảnh: TSVN

Tổng Thư ký VASEP nhận định, năm 2025 là năm có nhiều biến động, không ít đơn hàng đến thời điểm cuối cùng phải điều chỉnh hoặc hủy bỏ do yếu tố thị trường, khiến một số tờ khai hải quan buộc phải rút hoặc sửa đổi. Dự kiến, kim ngạch có thể phải điều chỉnh giảm khoảng 200 triệu USD so với số liệu tạm tính, song không làm thay đổi bức tranh chung về tăng trưởng xuất khẩu của ngành.

Ông Nam lưu ý, hiện nay mặt hàng bột cá xuất khẩu, với giá trị ước gần 300 triệu USD/năm, chưa được tính đầy đủ vào kim ngạch xuất khẩu thủy sản do đang được xếp vào mã ngành chăn nuôi. Đây là sản phẩm được sản xuất hoàn toàn từ nguyên liệu của ngành thủy sản, chủ yếu từ cá tạp và phụ phẩm chế biến, phục vụ xuất khẩu, không tiêu thụ nội địa. VASEP kiến nghị Cục Thủy sản và Kiểm ngư có văn bản làm việc với cơ quan hải quan để sớm điều chỉnh mã ngành theo đúng phạm vi quản lý, qua đó phản ánh đầy đủ và chính xác đóng góp của ngành thủy sản vào kim ngạch xuất khẩu.

Bảng. Giá trị xuất khẩu thủy sản

Đơn vị: tỷ USD, Nguồn: Cục Thủy sản và Kiểm ngư

Cũng theo ông Nam, năm 2025 ghi nhận bước tiến quan trọng trong tháo gỡ các vướng mắc về chính sách thuế, vốn là rào cản lớn đối với doanh nghiệp thủy sản trong nhiều năm. Trước hết là thuế thu nhập doanh nghiệp. Trong thời gian dài, nhiều sản phẩm thủy sản chế biến không được coi là sản phẩm chế biến sâu mà chỉ bị xếp vào diện sơ chế, dẫn đến không được hưởng các chính sách ưu đãi thuế như các ngành khác. Việc Chính phủ ban hành Nghị định 320, chính thức đưa nội dung này vào quy định pháp luật, được xem là bước ngoặt quan trọng, tạo động lực cho doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng.

Bên cạnh đó, chính sách thuế giá trị gia tăng (VAT) cũng được điều chỉnh kịp thời. Luật Thuế VAT mới có hiệu lực từ ngày 1/7/2025 đã bộc lộ những bất cập đối với lĩnh vực nông nghiệp, thủy sản, đặc biệt là vấn đề hoàn thuế. Với sự chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các quy định liên quan đã được sửa đổi, bổ sung thông qua nghị định, góp phần tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.

Nhìn về tương lai, ông Nguyễn Hoài Nam cho rằng, thị trường quốc tế ngày càng đặt ra yêu cầu cao đối với sản phẩm thủy sản. Thủy sản khai thác phải hợp pháp, có đầy đủ hồ sơ truy xuất nguồn gốc; thủy sản nuôi trồng phải có mã số vùng nuôi, đáp ứng các tiêu chuẩn về môi trường và an toàn thực phẩm.

Tuy nhiên, việc cấp mã số vùng nuôi hiện vẫn chịu tác động của công tác quy hoạch và phân cấp, phân quyền tại địa phương. VASEP kiến nghị Cục Thủy sản và Kiểm ngư tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp và địa phương, đẩy nhanh tiến độ cấp mã số vùng nuôi, đồng thời thúc đẩy số hóa trong cấp giấy chứng nhận và xác nhận thủy sản khai thác.

Ông Nam bày tỏ, việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, áp dụng công nghệ số không chỉ giúp giảm chi phí cho doanh nghiệp, mà còn nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường nhập khẩu, góp phần đưa ngành thủy sản phát triển bền vững.

Khánh Nguyễn