Việt Nam chuẩn bị đón Đoàn thanh tra về chống khai thác IUU

Cao điểm kiểm tra tại 15 địa phương trọng điểm

Theo kế hoạch, Đoàn thanh tra của Ủy ban châu Âu (EC) sẽ sang Việt Nam kiểm tra lần thứ 5 việc thực hiện các khuyến nghị về chống khai thác IUU. Đây được xem là đợt làm việc có ý nghĩa quan trọng, đánh giá toàn diện những chuyển biến của Việt Nam sau thời gian tăng tốc hoàn thiện thể chế, tăng cường thực thi pháp luật và siết chặt quản lý đội tàu.

Toàn cảnh phiên họp. Ảnh: VGP

Báo cáo tại cuộc họp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết đã ban hành kế hoạch kiểm tra, thanh tra cao điểm và phân công 7 bộ, ngành gồm: Nông nghiệp và Môi trường, Tư pháp, Công an, Quốc phòng, Khoa học và Công nghệ, Công Thương và Thanh tra Chính phủ tổ chức kiểm tra tại 15 địa phương trọng điểm từ nay đến ngày 9/3/2026. Nội dung, phương pháp kiểm tra được thiết kế tương tự quy trình mà EC dự kiến thực hiện, nhằm chủ động rà soát, khắc phục tồn tại trước khi đoàn sang làm việc.

Song song đó, Bộ đã có Công văn số 1289 gửi Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố ven biển yêu cầu tập trung thanh tra, kiểm tra công tác chống khai thác IUU tại địa phương; chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, tài liệu, số liệu phục vụ Đoàn thanh tra lần thứ 5 của EC. Các hệ thống phần mềm quản lý, giám sát hoạt động tàu cá cũng đã được đồng bộ, liên thông nhằm bảo đảm tính thống nhất của dữ liệu khi đối chiếu.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng phát biểu. Ảnh: VGP

Bộ trưởng Trần Đức Thắng nhấn mạnh, thời gian không còn nhiều, vì vậy các bộ, ngành và địa phương cần khẩn trương rà soát, đối chiếu số liệu, chuẩn bị hồ sơ chặt chẽ, nhất quán. Đặc biệt, Chủ tịch UBND 22 tỉnh, thành phố ven biển có đội tàu cá phải chủ động tự kiểm tra, xây dựng kế hoạch tổng thể, kịch bản làm việc chi tiết với đoàn thanh tra khi có yêu cầu.

Một trong những nội dung trọng tâm là rà soát, phân loại kết quả xử lý các tàu cá mất kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS), tàu vượt ranh giới cho phép; bảo đảm hồ sơ xử lý vi phạm đầy đủ, phù hợp khi cung cấp cho đoàn kiểm tra. Báo cáo của các địa phương phải thống nhất với số liệu đã gửi Bộ để tổng hợp báo cáo EC. Đồng thời, cần xử lý dứt điểm các trường hợp tàu cá có đủ thông tin củng cố hồ sơ xử phạt thuyền trưởng, chủ tàu bị bắt giữ.

Thông tin từ lực lượng chức năng cho thấy, trong tuần qua không ghi nhận tàu cá Việt Nam nào bị lực lượng nước ngoài bắt giữ, xử lý. Trung tướng Lê Quang Đạo, Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội Nhân dân Việt Nam, cho biết quá trình tuần tra, kiểm soát trên biển không phát hiện tàu cá “3 không” (không đăng ký, không đăng kiểm, không giấy phép khai thác).

Tuy nhiên, lực lượng Bộ đội Biên phòng và Cảnh sát biển đã phát hiện, xử lý 13 vụ vi phạm với 13 đối tượng, xử phạt hơn 1 tỷ đồng nộp ngân sách nhà nước. Các hành vi vi phạm chủ yếu liên quan đến mất kết nối VMS, không báo cáo vị trí về bờ quá 6 giờ, khai thác sai vùng biển quy định.

Trong tuần tới, Bộ đội Biên phòng tiếp tục phối hợp các lực lượng chức năng kiểm soát chặt tàu cá xuất, nhập bến; đặc biệt lưu ý các tàu neo đậu tại bãi ngang, đảo, cửa sông, cảng nhỏ không thực hiện thủ tục qua trạm kiểm soát. Bộ Quốc phòng cũng đề nghị địa phương phối hợp quản lý chặt tàu cá chưa đăng ký vào dữ liệu quốc gia và các tàu không đủ điều kiện hoạt động.

Tại cuộc họp, lãnh đạo một số địa phương như An Giang, Cà Mau đã báo cáo tình hình quản lý đội tàu “3 không”, kiểm soát tàu ra vào cảng, xử lý trường hợp mất kết nối VMS… cho thấy nhiều địa phương đã có chuyển biến rõ rệt trong công tác quản lý, song vẫn cần tiếp tục siết chặt để tránh phát sinh vi phạm mới trong thời điểm nhạy cảm trước đợt kiểm tra.

Quyết tâm chuyển biến thực chất, bền vững

Kết luận phiên họp, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà, Trưởng Ban Chỉ đạo Quốc gia về chống khai thác IUU  yêu cầu các bộ, ngành, địa phương căn cứ 123 nhiệm vụ mà Ban Chỉ đạo và Thủ tướng Chính phủ đã giao để rà soát, kiểm tra lại toàn bộ báo cáo giải trình các nội dung EC quan tâm.

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà kết luận phiên họp. Ảnh: VGP

Nhấn mạnh chỉ còn khoảng hai tuần trước khi Đoàn kiểm tra của EC làm việc, Phó Thủ tướng yêu cầu tiếp tục triển khai Kế hoạch theo Quyết định số 515 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về kiểm tra cao điểm thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU; phân công rõ trách nhiệm từng bộ, ngành, địa phương. Ngoài kiểm tra toàn diện, mỗi bộ, ngành phải tập trung vào lĩnh vực mình phụ trách, bảo đảm không bỏ sót nội dung.

Đối với lĩnh vực khoa học – công nghệ, cần phối hợp làm rõ tính kết nối, liên thông của các hệ thống quản lý, giám sát tàu cá, bảo đảm dữ liệu minh bạch, đồng bộ khi EC kiểm tra.

Về xử phạt hành chính, Phó Thủ tướng đề nghị báo cáo cần phân tích theo từng giai đoạn: trước năm 2019; giai đoạn 2019–2021; và từ năm 2021 đến nay. Qua đó làm rõ những hạn chế do nhận thức, điều kiện thực thi ở giai đoạn đầu và những cải thiện rõ rệt khi hệ thống pháp luật được hoàn thiện, việc thực thi được tăng cường trong các năm gần đây.

Đặc biệt, công tác chuẩn bị làm việc với Đoàn thanh tra lần thứ 5 phải được xây dựng thành kịch bản cụ thể, phân công rõ ràng giữa cấp trung ương và địa phương, giữa nội dung làm việc cấp cao và cấp kỹ thuật. “Chúng ta phải đi trước một bước”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh, yêu cầu từ nay đến 9/3/2026 tập trung hoàn thiện chương trình, kịch bản với nội dung chuẩn bị kỹ lưỡng nhất.

Minh Khuê