Vượt rào cản, xuất khẩu thủy sản xác lập kỷ lục mới

Theo số liệu từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), năm 2025 khép lại với mức tăng trưởng 13% so với năm trước, bất chấp bối cảnh ngành phải chịu áp lực kép từ thuế đối ứng và nguy cơ áp thuế chống bán phá giá. Trong bức tranh tổng thể, con tôm tiếp tục giữ vững vai trò trụ cột khi đóng góp 4,65 tỷ USD, chiếm gần 41% tổng kim ngạch toàn ngành và tăng trưởng 20% so với năm 2024. Đáng chú ý, phân khúc tôm hùm ghi nhận sự bứt phá mạnh về giá trị thương mại, đạt 817 triệu USD, tăng gấp đôi so với cùng kỳ. Song hành cùng đà tăng trưởng, ngành cá tra duy trì sự ổn định với kim ngạch 2,19 tỷ USD, tăng 8,1%. Nhóm cá biển khác cũng đóng góp tích cực với 2,16 tỷ USD nhờ chiến lược đa dạng hóa thị trường tiêu thụ.

Con tôm tiếp tục giữ vững vai trò trụ cột của xuất khẩu thủy sản. Ảnh: Minh Phú

Ở chiều ngược lại, xuất khẩu cá ngừ chịu tác động tiêu cực từ tình trạng thiếu hụt nguyên liệu kéo dài và các quy định khắt khe về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Những yếu tố này khiến kim ngạch xuất khẩu cá ngừ sụt giảm, lũy kế cả năm chỉ đạt 913 triệu USD. Tuy nhiên, thị trường ghi nhận điểm sáng từ nhóm nhuyễn thể khác trong tháng cuối năm với mức tăng trưởng đột biến 296%, dù giá trị tuyệt đối còn khiêm tốn. Sự biến động trái chiều giữa các nhóm hàng cho thấy sự chuyển dịch trong cơ cấu sản phẩm xuất khẩu nhằm thích nghi với nhu cầu thực tế.

Bà Lê Hằng, Phó Tổng thư ký VASEP nhận định, động lực tăng trưởng của năm qua phần lớn đến từ sự bất ổn trên thị trường toàn cầu, thúc đẩy nhu cầu dự trữ thực phẩm tại nhiều quốc gia. Bên cạnh đó, các hiệp định thương mại tự do (FTA) đã phát huy vai trò đòn bẩy, giúp doanh nghiệp bù đắp sự sụt giảm tại các thị trường truyền thống. Cụ thể, trước các rào cản kỹ thuật và chính sách thuế phức tạp từ Hoa Kỳ (khiến kim ngạch sang thị trường này chỉ tăng nhẹ 3%), doanh nghiệp Việt Nam đã đẩy mạnh khai thác thị trường khối CPTPP và Trung Quốc. Kết quả, xuất khẩu sang khối CPTPP đạt 3,07 tỷ USD, tăng 22%, trong khi thị trường Trung Quốc (bao gồm Hong Kong) bứt phá với 2,45 tỷ USD, tăng 29%, tập trung mạnh vào các mặt hàng tươi sống như tôm hùm, cua và sò.

Nhận định về triển vọng thời gian tới, ông Đỗ Ngọc Tài, Chủ tịch VASEP cho rằng, năm 2026 vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố bất định. Các chính sách thương mại và rào cản kỹ thuật từ Hoa Kỳ có thể buộc chuỗi cung ứng toàn cầu phải tái cấu trúc, tạo ra áp lực cạnh tranh gay gắt tại các thị trường thay thế như EU, Trung Quốc và ASEAN. Ngoài ra, việc gỡ bỏ thẻ vàng IUU vẫn là nhiệm vụ cấp bách để khơi thông dòng chảy xuất khẩu sang các thị trường cao cấp phương Tây. Sự chuyển dịch cơ cấu thị trường và sản phẩm là chiến lược dài hạn, đòi hỏi lộ trình thích ứng phù hợp để đảm bảo duy trì đà tăng trưởng bền vững cho toàn ngành thủy sản.

PV