Xuất khẩu cá ngừ sang Canada: Áp lực chuẩn “xanh”

Theo số liệu từ Hải quan Việt Nam, lũy kế 11 tháng năm 2025, xuất khẩu cá ngừ sang thị trường Canada đạt xấp xỉ 38 triệu USD, tăng khoảng 10% so với cùng kỳ năm trước. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy dư địa tại thị trường Bắc Mỹ này vẫn còn rộng mở đối với thủy sản Việt Nam.

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) ghi nhận hai nhóm hàng chủ lực là thịt/loin cá ngừ đông lạnh và cá ngừ đóng hộp đang chiếm lĩnh thị phần, với tỷ trọng lần lượt là 70% và 26%. Đáng chú ý, cả hai phân khúc này đều duy trì sức hút tốt khi cùng đạt mức tăng trưởng khoảng 15% so với cùng kỳ, khẳng định vị thế cạnh tranh về chủng loại lẫn giá bán của hàng Việt.

Tuy nhiên, nếu nhìn sâu vào diễn biến từng tháng, biểu đồ xuất khẩu lại cho thấy hình thái không ổn định. Thị trường liên tục chứng kiến các đợt tăng – giảm đan xen nhanh chóng. Đặc biệt vào giai đoạn cuối năm, đà tăng có dấu hiệu chững lại do các nhà nhập khẩu thận trọng điều chỉnh tồn kho trước bối cảnh kinh tế biến động. Sự “gập ghềnh” này là lời cảnh báo về tính bền vững của các đơn hàng hiện tại.

Canada hiện là một thị trường mở với nhu cầu nhập khẩu cá ngừ liên tục tăng trong những năm gần đây. Theo Trung tâm Thương mại Thế giới (ITC), quốc gia này chi khoảng 214 triệu USD để nhập khẩu cá ngừ từ hơn 43 quốc gia. Trong đó, Việt Nam đang cùng với Thái Lan và Italy tạo thành “bộ ba” nhà cung cấp lớn nhất.

Quy mô thị trường lớn đồng nghĩa với việc người mua có nhiều lựa chọn thay thế và quyền thương lượng cao hơn. Các đối tác Canada có xu hướng tối ưu hóa tồn kho theo mùa vụ và sẵn sàng thay đổi nhà cung cấp nếu có sự chênh lệch hấp dẫn về giá cả, chất lượng hoặc dịch vụ. Do đó, doanh nghiệp Việt không chỉ cạnh tranh bằng giá rẻ mà còn phải chứng minh năng lực qua sự ổn định của chuỗi cung ứng và cam kết giao hàng đúng hạn.

Một xu hướng không thể đảo ngược đang diễn ra tại Canada là sự lên ngôi của tiêu dùng bền vững. Theo báo cáo từ Hội đồng Quản lý Biển (MSC), các sản phẩm cá ngừ dán nhãn MSC không còn là thị trường ngách mà đã trở thành chuẩn mực đại trà.

Số liệu cho thấy 99,5% lượng cá ngừ có nhãn MSC tại Canada được tiêu thụ dưới dạng đóng hộp. Riêng giai đoạn 2023–2024, đã có gần 94 triệu lon cá ngừ chuẩn MSC được bán ra. Dự kiến trong giai đoạn 2025–2026, số lượng sản phẩm đạt chuẩn này tại các hệ thống bán lẻ sẽ tiếp tục gia tăng.

Bên cạnh đó, Cơ quan Kiểm định Thực phẩm Canada (CFIA) cũng đang siết chặt các quy định về an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Việc tuân thủ các quy định này không chỉ để thông quan mà còn là điều kiện tiên quyết để hàng hóa Việt Nam bước chân vào các hệ thống phân phối lớn.

Để giữ vững và mở rộng thị phần trong năm 2026, VASEP khuyến nghị doanh nghiệp cần tập trung vào 03 trụ cột chính:

• Thứ nhất: Chuẩn hóa vùng nguyên liệu, ưu tiên sản phẩm có chứng nhận MSC.

• Thứ hai: Ứng dụng công nghệ số để minh bạch hóa thông tin và truy xuất nguồn gốc.

• Thứ ba: Đẩy mạnh các sản phẩm giá trị gia tăng, đặc biệt là đồ hộp tiện lợi.

Rõ ràng, trong cuộc chơi mới, lợi thế giá rẻ ngắn hạn sẽ dần nhường chỗ cho năng lực thích ứng và tuân thủ các “luật chơi” quốc tế về phát triển bền vững.

PV