Ngư dân Quảng Trị đổi mới công nghệ để thích ứng biến đổi khí hậu

Nhiều thách thức

Theo Chi cục trưởng Thủy sản và Kiểm ngư Quảng Trị Trần Xuân Tiến, tỉnh có đường bờ biển dài 191 km, với hơn 8.700 tàu, thuyền và gần 24.200 lao động gắn bó trực tiếp với nghề biển. Thế nhưng, cộng đồng ngư dân địa phương đang phải chịu ảnh hưởng trực tiếp và dễ tổn thương nhất do biến đổi khí hậu. Bão, áp thấp nhiệt đới, lũ lụt và nắng nóng kéo dài gây nguy hiểm cho tàu, thuyền đánh bắt thủy sản xa bờ, làm gián đoạn hoạt động khai thác.

Ứng dụng các tiến bộ kỹ thuật trong khai thác giúp tăng sản lượng từ 10 – 15%. Ảnh: Báo VietNamNet

Bên cạnh đó, xói lở bờ biển, biến đổi nhiệt độ và dòng hải lưu đã khiến nhiều loài thủy sản di cư ra xa bờ, làm giảm sản lượng khai thác ven bờ. Điều này buộc ngư dân phải đầu tư nhiều hơn vào nhiên liệu, trang thiết bị để vươn khơi xa, dẫn đến hiệu quả kinh tế thấp.

Ngoài ra, theo ông Nguyễn Văn Thạch, xã Bắc Trạch, trước đây, ngư dân khai thác thủy sản ở vùng biển cách bờ khoảng 3 – 5 hải lý vẫn có thể kiếm được thu nhập tốt. Thế nhưng, hiện nay nguồn thủy sản vùng rạn giảm sút rõ rệt. Cùng với đó, tàu giã cào có công suất lớn từ một số địa phương khác đến khai thác gần bờ, không chỉ làm cạn kiệt nguồn lợi thủy sản, mà còn gây thiệt hại, hư hỏng ngư lưới cụ, tài sản của ngư dân.

Hướng tới nghề cá hiện đại, có trách nhiệm

Trong bối cảnh đó, việc ứng dụng khoa học công nghệ đã trở thành yêu cầu cấp thiết. Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hữu Vinh, những năm gần đây, ngư dân trên địa bàn tỉnh đã mạnh dạn áp dụng các trang thiết bị hiện đại trong khai thác thủy sản như: Máy định vị vệ tinh trên tàu cá; máy dò cá bằng sóng siêu âm như dò đứng, dò ngang và dò chụp; máy ra đa để quản lý lưới, tránh va trên biển; máy nhận dạng tự động AIS để bảo đảm an toàn cho người và tàu cá khi hoạt động trên biển; máy thông tin liên lạc tầm xa; thay thế đèn sợi đốt, đèn halogen bằng đèn điện tử LED để tăng vùng chiếu sáng và tiết kiệm nhiên liệu; lắp đặt tời thủy lực giúp giảm sức lao động của ngư dân,…

Các tiến bộ kỹ thuật này đã mang lại hiệu quả rõ rệt như giúp tăng sản lượng từ 10 – 15%, giảm chi phí nhiên liệu từ 20 – 30%, chất lượng hải sản được nâng cao, giảm tổn thất sau thu hoạch. Qua đó, góp phần hiện đại hóa đội tàu cá, dịch chuyển từ nghề cá truyền thống sang nghề cá hiện đại, có trách nhiệm.

Năm 2025, Trung tâm Khuyến nông Quảng Trị cũng đã triển khai thí điểm mô hình sử dụng đèn LED chuyên dụng cho nghề lưới vây kết hợp ánh sáng đánh bắt ở vùng biển khơi với 4 tàu cá tại xã Đông Trạch và xã Cửa Việt. Trong đó, mỗi tàu cá được hỗ trợ 25 bóng đèn LED có công suất 300W/bóng cùng hệ thống dây dẫn, cầu dao, phụ kiện đồng bộ.

Theo Trung tâm Khuyến nông Quảng Trị, các bộ đèn LED được lắp đặt có ưu điểm vượt trội như hiệu suất phát quang lên đến trên 130 lumen/W, cao hơn gấp 3 lần so với đèn siu mà ngư dân đang sử dụng, tiêu thụ điện năng thấp giúp tiết kiệm nhiên liệu chạy máy phát điện. Đèn có tuổi thọ lên tới 25.000 giờ, sử dụng chất liệu nhôm đã qua xử lý bề mặt, đạt chuẩn IP66, chịu được va đập, rung lắc và môi trường nước mặn khắc nghiệt, giúp hạn chế tối đa hư hỏng giữa biển.

Thời gian tới, ngành Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục triển khai, nhân rộng các mô hình hiệu quả như đèn LED chuyên dụng, công nghệ CPF, tời thủy lực, lái tự động,… kết hợp với chuyển đổi số trong quản lý và truy xuất nguồn gốc sản phẩm khai thác. Tham mưu các chính sách hỗ trợ, ưu đãi tín dụng giúp ngư dân có điều kiện đầu tư, nâng cấp tàu cá, từng bước hiện đại hóa đội tàu khai thác xa bờ.

Đồng thời tiếp tục đầu tư nâng cấp hạ tầng nghề cá, đặc biệt là hệ thống cảng cá, khu neo đậu; hệ thống tiếp nhận, xử lý dữ liệu giám sát tàu cá, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác quản lý, theo dõi và xác nhận nguồn gốc hải sản. Qua đó, tạo điều kiện thuận lợi cho ngư dân bám biển dài ngày, nâng cao sản lượng đánh bắt, chất lượng sản phẩm, giảm được tổn thất sau thu hoạch; bảo đảm an toàn cho tàu cá của ngư dân khi hoạt động trên biển trước những diễn biến phức tạp của thời tiết, góp phần vào công tác chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Thanh Hiếu