Kết quả nghiên cứu vắc xin phòng 2 bệnh nguy hiểm ở cá tra

Đặc biệt gây chết cao ở giai đoạn giống

1/Bệnh gan thận mủ, hình thành các đốm trắng mủ trên gan và thận cá, do Edwardsiella ictaluri nhân gây ra. Đây là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cho cá tra. Bệnh làm cá bỏ ăn, bơi lờ đờ, giảm sức đề kháng và có thể gây chết hàng loạt, đặc biệt vào mùa mưa, ao nuôi ô nhiễm. Bệnh này xuất hiện ở các giai đoạn phát triển của cá tra, nhưng tỷ lệ nhiễm và làm cá chết cao ở giai đoạn giống.

2/Bệnh xuất huyết da, cực kỳ nguy hiểm cho cá tra, gây các triệu chứng như loét, thối vây, xuất huyết, lồi mắt, sưng bụng, dẫn đến chết hàng loạt. Tác nhân gây bệnh là Aeromonas hydrophila và A.dhakensis, hai loài vi khuẩn Gram âm, hình que, di động. Bệnh xuất hiện ở tất cả các giai đoạn phát triển của cá tra, nhưng tỷ lệ nhiễm và làm cá chết cao ở giai đoạn giống.

Bệnh gan thận mủ gây nhiều đốm trắng mủ trên gan, thận, tỳ tạng làm cá chết ở các giai đoạn nhưng tỷ lệ chết cao ở giai đoạn giống

Biện pháp phòng và trị bệnh 

Biện pháp phòng bệnh tổng hợp đã được các trang trại nuôi cá tra áp dụng đạt kết quả khá tốt. Trước tiên là có vị trí ao nuôi và nguồn nước phù hợp, thường xuyên lấy được nước trong sạch. Ao nuôi cải tạo và chuẩn bị các điều kiện nuôi đúng phương pháp. Tiếp theo là chọn cá giống tốt, thả nuôi đúng kỹ thuật; thường xuyên đảm bảo an toàn sinh học, quản lý tốt sức khỏe cá. Quá trình nuôi, chú trọng quản lý thức ăn, tránh thừa nhiều thức ăn vừa lãng phí vừa gây ô nhiễm ao nuôi. Thường xuyên quản lý tốt môi trường ao nuôi, kể cả bờ ao, ngăn cản rác thải và sinh vật gây hại cho cá bên ngoài xâm nhập. 

Phòng và trị bệnh trong quá trình nuôi. Điều cần nhấn mạnh trước tiên, trong quá trình nuôi có thể xuất hiện bệnh trên cá và trước đây thường sử dụng kháng sinh nhưng hiện nay, không khuyến cáo. Mà nên sử dụng chế phẩm vi sinh, thảo dược, thể thực khuẩn. Trong đó,  quan tâm đến axít hữu cơ là phụ gia thức ăn giúp giảm pH ruột, ức chế vi khuẩn có hại, cải thiện tiêu hóa, tăng miễn dịch và thay thế kháng sinh. Bên cạnh, monoglyceride là dạng axit béo được xử lý (thường từ dầu thực vật) có khả năng kháng khuẩn và hỗ trợ hấp thu chất béo, tăng cường sức khỏe đường ruột và hiệu suất tăng trưởng cho cá. 

Đặc biệt, sử dụng vắc xin và các chất kích thích miễn dịch, tăng cường đề kháng

Bệnh xuất huyết da gây loét, thối vây, xuất huyết, lồi mắt, sưng bụng, dẫn đến chết hàng loạt và chết nhiều ở giai đoạn giống

Nghiên cứu vắc xin cá tra ở Việt Nam 

Từ năm 2006-2008, Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản II đã phối hợp với NAVETCO thực hiện đề tài “Nghiên cứu vắc xin phòng bệnh nhiễm khuẩn cho cá tra, cá basa, cá mú, cá giò và cá hồng mỹ nuôi công nghiệp”. Giai đoạn năm 2010-2012, Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản III thực hiện đề tài cấp Nhà nước “Nghiên cứu vắc xin phòng bệnh cho cá tra bằng phương pháp Knock out gen purA (PAM) của Edwardsiella ictaluri”.

Từ năm 2012-2014, Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản II thực hiện đề tài cấp Nhà nước “Nghiên cứu di truyền học các chủng Aeromonas hydrophila gây bệnh cá tra”. Giai đoạn năm 2016-2018, Trung tâm Công nghệ sinh học thành phố Hồ Chí Minh chủ trì thực hiện đề tài cấp Nhà nước “Nghiên cứu tạo vắc xin nhược độc phòng bệnh gan thận mủ cá tra ở quy mô hàng hoá”.

Qua quá trình nghiên cứu của nhiều cơ quan, kết quả đến nay đã sản xuất vắc xin thương mại phòng bệnh cá tra ở Việt Nam. Đó là vắc xin tiêm phòng bệnh gan thận mủ cá tra và bệnh xuất huyết cá tra của Công ty Pharmaq. Hai loại vắc xin này nhằm phòng tác nhân gây bệnh là Edwardsiella ictalurid và Aeromonas hydrophila/A.dhakensis, loại vi khuẩn gây ra bệnh gan thận mủ và xuất huyết da nêu ở đầu bài.

Thống kê hiện nay, trên thế giới đã có vắc xin thương mại phòng 20 tác nhân gây bệnh cho nhiều loại cá được sử dụng ở nhiều nước. Trong đó, Việt Nam có 2 loại cho cá tra.

Sáu Nghệ