Trang chủ
Chia sẻ
Bình luận
Theo số liệu tổng hợp của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tháng đầu năm 2026 ghi nhận nhịp độ đơn hàng khá tích cực, phản ánh nỗ lực duy trì sản xuất – xuất khẩu của doanh nghiệp trong bối cảnh thương mại thủy sản toàn cầu tiếp tục chịu sức ép từ các rào cản kỹ thuật, yếu tố thuế quan và chính sách bảo hộ tại một số thị trường lớn. Mức tăng 13% được đánh giá là tín hiệu tích cực, song cơ cấu thị trường và sản phẩm cho thấy, sự phân hóa rõ nét giữa các khu vực.
Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ các thị trường châu Á, trong đó Trung Quốc – Hongkong tiếp tục giữ vị trí thị trường lớn nhất của thủy sản Việt Nam trong tháng 1/2026, với kim ngạch gần 250 triệu USD, tăng tới 28,7% so với cùng kỳ năm trước. Nhu cầu nhập khẩu tăng mạnh phục vụ Tết Nguyên đán là yếu tố chính thúc đẩy tăng trưởng, đặc biệt ở phân khúc tôm cao cấp.
Nguồn: VASEP. Tổng hợp: AM
Đáng chú ý, tôm hùm trở thành một trong những mặt hàng đóng góp lớn cho mức tăng trưởng này khi nhu cầu tiêu thụ phân khúc thủy sản cao cấp tại Trung Quốc gia tăng mạnh trong dịp lễ. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã chủ động đẩy nhanh tiến độ giao hàng trong tháng 1 để tận dụng “cửa sổ nhu cầu” trước kỳ nghỉ, qua đó tạo cú hích đáng kể cho kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này.
Nhật Bản tiếp tục là thị trường ổn định với kim ngạch gần 146 triệu USD, tăng 21,3% so với cùng kỳ. Nhu cầu duy trì tốt đối với các sản phẩm tôm chế biến, cá tra phi lê đông lạnh, mực và bạch tuộc giúp xuất khẩu sang thị trường này giữ được đà tăng bền vững. Thị trường ASEAN cũng ghi nhận mức tăng mạnh 32,2%, đạt khoảng 69 triệu USD, phản ánh xu hướng gia tăng thương mại nội khối và nhu cầu tiêu thụ cao tại các thị trường như Thái Lan, Philippines và Singapore.
Hàn Quốc đạt hơn 67 triệu USD, tăng 9,1%, chủ yếu nhờ tiêu thụ tốt các mặt hàng mực, bạch tuộc và cá tra. Ở chiều ngược lại, xuất khẩu sang EU chỉ đạt gần 72 triệu USD, giảm 6,3% so với cùng kỳ, do nhu cầu còn yếu và tồn kho lớn từ cuối năm 2025, đặc biệt ở nhóm nhuyễn thể và cua ghẹ. Thị trường Trung Đông cũng giảm 9,4%, xuống khoảng 21 triệu USD, sau giai đoạn nhập khẩu mạnh vào cuối năm trước.
Đáng chú ý, thị trường Mỹ trong tháng 1/2026 chỉ đạt hơn 96 triệu USD, giảm 9,9% so với cùng kỳ. Sự sụt giảm tập trung rõ ở nhóm cá ngừ, chịu tác động trực tiếp từ quy định MMPA và những vướng mắc trong quá trình thực thi Thông tư 74/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường liên quan đến cấp chứng nhận COA (Certificate of Admissibility). Việc xác nhận hồ sơ bị đình trệ đã khiến hoạt động xuất khẩu cá ngừ và một số hải sản khác sang Mỹ bị gián đoạn ngay từ đầu năm.
Đối với mặt hàng tôm, nhiều doanh nghiệp đã chủ động giao hàng sớm trong tháng 1 nhằm giảm rủi ro trước thời điểm Mỹ công bố kết quả thuế chống bán phá giá (CBPG) vào ngày 17/2. Nhờ đó, kim ngạch tôm xuất khẩu sang Mỹ chưa giảm sâu trong tháng đầu năm, nhưng điều này đồng nghĩa với việc áp lực về đơn hàng và chi phí có thể dồn sang các tháng tiếp theo.
Nguồn: VASEP. Tổng hợp: AM
Về cơ cấu sản phẩm, tôm tiếp tục giữ vai trò chủ lực với kim ngạch 331 triệu USD, tăng 6,4%, chiếm gần 38% tổng giá trị xuất khẩu thủy sản. Tăng trưởng chủ yếu đến từ thị trường Trung Quốc và Nhật Bản, trong khi thị trường Mỹ có xu hướng chững lại do yếu tố thuế CBPG. Cá tra là điểm sáng nổi bật khi đạt hơn 177 triệu USD, tăng mạnh 33,2%, trở thành nhóm sản phẩm có mức tăng cao nhất trong tháng nhờ nhu cầu tốt từ Trung Quốc, ASEAN và Nhật Bản.
Xuất khẩu mực, bạch tuộc đạt gần 69 triệu USD, tăng 30,9%, chủ yếu nhờ tiêu thụ tốt tại Nhật Bản và Hàn Quốc. Ngược lại, cá ngừ chỉ đạt khoảng 57 triệu USD, giảm 14%, do tác động trực tiếp từ các vướng mắc liên quan đến MMPA và COA tại thị trường Mỹ. Nhóm cua ghẹ và giáp xác khác giảm 10,6%, còn khoảng 31 triệu USD; nhuyễn thể có vỏ giảm 11,7%, xuống khoảng 20 triệu USD, do tiêu thụ chậm tại EU.
Về xu hướng thời gian tới, VASEP nhận định, xuất khẩu thủy sản trong tháng 2 nhiều khả năng sẽ giảm so với tháng 1 và giảm nhẹ so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân đến từ nhiều yếu tố cộng hưởng, trong đó kỳ nghỉ Tết Nguyên đán làm gián đoạn sản xuất và giao hàng; tác động rõ hơn từ kết quả thuế CBPG tôm tại Mỹ sau ngày 17/2; các vướng mắc trong thực thi quy định MMPA và cấp COA tiếp tục ảnh hưởng đến xuất khẩu cá ngừ và các loài hải sản khác; cùng với việc nhu cầu nhập khẩu của Trung Quốc giảm sau giai đoạn tích trữ mạnh trong tháng 1.
Bức tranh xuất khẩu thủy sản tháng đầu năm nay cho thấy, động lực tăng trưởng hiện phụ thuộc lớn vào thị trường châu Á, trong khi các rào cản chính sách tại Mỹ đang dần bộc lộ rõ tác động. Theo đánh giá của VASEP, đây sẽ là yếu tố quan trọng chi phối diễn biến xuất khẩu thủy sản trong các tháng tiếp theo, đặt ra yêu cầu cấp thiết về đa dạng hóa thị trường, ổn định chuỗi cung ứng và tháo gỡ kịp thời các vướng mắc chính sách để duy trì đà tăng trưởng bền vững cho toàn ngành trong năm 2026.
Thùy Khánh
