VEFTA mở thêm cơ hội xuất khẩu cho thủy sản Việt Nam

EFTA gồm bốn nước thành viên là Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein. Hiệp định VEFTA bao gồm các cam kết về thương mại hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, hải quan, vệ sinh và kiểm dịch động thực vật, cùng các nội dung về thương mại và phát triển bền vững. Sau khi hoàn tất thủ tục phê chuẩn, Hiệp định dự kiến hướng tới thực thi từ đầu năm 2027 và được kỳ vọng tạo thêm dư địa tăng trưởng, giúp doanh nghiệp đa dạng hóa thị trường và nâng cao giá trị xuất khẩu.

Theo số liệu của Hải quan Việt Nam, trong 9 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu thủy sản sang Thụy Sĩ đạt hơn 25 triệu USD, giảm 10% so với cùng kỳ; xuất khẩu sang Na Uy đạt 12 triệu USD, giảm 5%. Kết quả này cho thấy dư địa phát triển thị trường còn đáng kể, nhất là với tôm sinh thái, cá tra, cá ngừ chế biến và các sản phẩm thủy sản giá trị gia tăng.

Xuất khẩu thủy sản thêm cơ hội đa dạng hóa thị trường. Ảnh: Vũ Sinh/TTXVN

VEFTA mở ra cơ hội tiếp cận sâu hơn các thị trường có thu nhập cao, nơi người tiêu dùng chú trọng chất lượng, nguồn gốc minh bạch và sản phẩm bền vững. Trong bối cảnh xuất khẩu sang Mỹ và EU gặp sức ép từ các rào cản thương mại, yêu cầu thị trường và biến động nhu cầu, VEFTA có ý nghĩa quan trọng trong việc mở rộng không gian xuất khẩu, giảm sự phụ thuộc vào một số thị trường lớn và phân tán rủi ro.

Bên cạnh ưu đãi thương mại, VEFTA còn tạo điều kiện thúc đẩy hợp tác với Na Uy và Iceland về nguồn nguyên liệu, công nghệ khai thác, bảo quản lạnh, truy xuất nguồn gốc và chế biến sâu. Việc đa dạng hóa nguồn nguyên liệu, nâng cao hiệu quả chế biến và tận dụng phụ phẩm có thể giúp doanh nghiệp gia tăng giá trị sản phẩm, cải thiện năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), để tận dụng ưu đãi thuế quan khi Hiệp định có hiệu lực, doanh nghiệp cần đáp ứng quy tắc xuất xứ, các yêu cầu về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn bền vững của từng thị trường.

Bà Lê Hằng, Phó Tổng Thư ký VASEP, chia sẻ, cơ hội từ VEFTA không chỉ nằm ở việc cắt giảm thuế quan mà còn ở khả năng nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị thủy sản toàn cầu.

Để khai thác hiệu quả thị trường EFTA, theo Hiệp hội VASEP, doanh nghiệp cần chú trọng quản trị chuỗi cung ứng, duy trì chất lượng đồng đều, bảo đảm nguồn cung ổn định và xây dựng chiến lược sản phẩm phù hợp với từng phân khúc. Đối với hoạt động nhập khẩu nguyên liệu để chế biến, xuất khẩu, doanh nghiệp cũng cần nghiên cứu kỹ quy tắc xuất xứ và điều kiện hưởng ưu đãi tại thị trường đích.

VASEP nhấn mạnh, trong bối cảnh biến động hiện nay, VEFTA được kỳ vọng góp phần đa dạng hóa thị trường, mở rộng nguồn nguyên liệu và thúc đẩy chuyển dịch ngành thủy sản Việt Nam theo hướng chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững.

Bảo Hân