Thặng dư thương mại nông lâm thủy sản tăng gần 50% trong 2 tháng đầu năm

Theo số liệu tổng hợp, giá trị xuất khẩu NLTS tháng 2/2026 ước đạt 4,713 tỷ USD, tăng 1,9% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 2 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu đạt 11,296 tỷ USD, tăng 17,1%. Trong khi đó, nhập khẩu NLTS tháng 2 đạt khoảng 3,615 tỷ USD, giảm 6,9%; lũy kế 2 tháng đạt 7,813 tỷ USD, tăng 6,9%.

Nhờ xuất khẩu tăng trưởng tốt và nhập khẩu được kiểm soát, cán cân thương mại NLTS tiếp tục duy trì xuất siêu cao. Cụ thể, thặng dư thương mại tháng 2/2026 đạt 1,098 tỷ USD, tăng tới 47,9% so với cùng kỳ năm 2025; lũy kế 2 tháng đạt 3,484 tỷ USD, tăng 48,7%.

Xuất khẩu thủy sản những tháng đầu năm tăng trưởng khả quan. Ảnh: ST

Đóng góp quan trọng vào mức xuất siêu cao là sự phục hồi tích cực của các thị trường xuất khẩu chủ lực. Trong 2 tháng đầu năm 2026, Trung Quốc và Mỹ tiếp tục là hai thị trường lớn nhất của NLTS Việt Nam, chiếm lần lượt khoảng 23% và 19% tổng kim ngạch xuất khẩu.

Đáng chú ý, xuất khẩu sang Trung Quốc tăng mạnh tới 55,9% so với cùng kỳ năm trước, phản ánh nhu cầu tiêu thụ phục hồi và hoạt động thông quan ngày càng thuận lợi. Các thị trường khác như EU tăng 11,8%, ASEAN tăng 14,3%, Nhật Bản tăng 9,8%. Riêng thị trường Hàn Quốc ghi nhận mức giảm 7,4%.

Cơ cấu thị trường cũng có sự dịch chuyển rõ nét, khi tỷ trọng xuất khẩu sang Trung Quốc tăng lên, trong khi tỷ trọng tại các thị trường truyền thống như Mỹ, EU, Nhật Bản và Hàn Quốc có xu hướng giảm nhẹ. Điều này cho thấy xu hướng dịch chuyển linh hoạt của doanh nghiệp trong bối cảnh thương mại toàn cầu còn nhiều biến động.

Trong cơ cấu xuất khẩu NLTS, thủy sản tiếp tục là một trong những ngành hàng chủ lực với mức tăng trưởng khá. Hai tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt khoảng 1,761 tỷ USD, tăng 23,3% so với cùng kỳ năm 2025 .

Cơ cấu sản phẩm xuất khẩu tiếp tục tập trung vào các mặt hàng chủ lực như tôm (chiếm 36%), cá da trơn (18%), cùng với cá ngừ, mực – bạch tuộc và các sản phẩm thủy sản chế biến khác. Về thị trường, Trung Quốc, Nhật Bản, Mỹ và Hàn Quốc vẫn là những điểm đến quan trọng của thủy sản Việt Nam.

Đáng chú ý, nhu cầu tại thị trường Trung Quốc đang có xu hướng phục hồi rõ rệt nhờ tiêu dùng nội địa tăng, thương mại điện tử phát triển và hệ thống logistics lạnh xuyên biên giới được cải thiện. Đây được xem là động lực quan trọng giúp xuất khẩu thủy sản duy trì đà tăng trưởng trong những tháng đầu năm.

Bên cạnh đó, một số yếu tố thuận lợi về chính sách cũng góp phần hỗ trợ xuất khẩu. Điển hình, đối với mặt hàng tôm vào Mỹ, kết quả rà soát thuế chống bán phá giá (POR19) đã đưa mức thuế suất về khoảng 4,58%, thấp hơn nhiều so với mức sơ bộ trước đó, giúp cải thiện khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

Dù đạt kết quả tích cực, xuất khẩu thủy sản vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn và thách thức. Trước hết, chi phí sản xuất và logistics tiếp tục ở mức cao. Diễn biến bất ổn địa chính trị tại Trung Đông khiến chi phí vận tải, bảo hiểm tăng mạnh, thời gian giao hàng kéo dài, làm giảm sức cạnh tranh của thủy sản Việt Nam.

Ngoài ra, các rào cản kỹ thuật tại thị trường nhập khẩu ngày càng gia tăng. Từ đầu năm 2026, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu hải sản khai thác sang Mỹ gặp khó do yêu cầu về Giấy chứng nhận COA, khiến một số lô hàng bị chậm thông quan hoặc tạm ngưng xuất khẩu. Bên cạnh đó, xu hướng siết chặt tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc và yêu cầu phát triển bền vững tại các thị trường lớn như EU, Mỹ, Nhật Bản cũng đặt ra áp lực lớn đối với ngành thủy sản.

Theo nhận định của các cơ quan chuyên môn, xuất khẩu thủy sản trong thời gian tới nhiều khả năng vẫn duy trì tăng trưởng, nhưng sẽ phân hóa rõ rệt giữa các thị trường. Trong ngắn hạn, thị trường Mỹ được dự báo còn tiềm ẩn nhiều rủi ro do chính sách thương mại khó đoán định. Ngược lại, dư địa tăng trưởng được đánh giá tích cực hơn tại Trung Quốc, EU và ASEAN, những khu vực có nhu cầu tiêu dùng đang phục hồi.

Các hoạt động xúc tiến thương mại quốc tế trong thời gian tới được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp mở rộng đơn hàng, củng cố thị trường và tận dụng tốt các cơ hội phục hồi. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng bền vững, đặc biệt với ngành thủy sản, cần tiếp tục nâng cao chất lượng sản phẩm, kiểm soát chi phí và chủ động thích ứng với các rào cản thương mại.

Hồng Hà