Khi vị mặn Sa Huỳnh “được giá”: Niềm vui trở lại trên ruộng muối trăm năm

Vừa tất bật đầm chặt nền ruộng để chuẩn bị cho vụ sản xuất mới, ông Nguyễn Hai, ở tổ dân phố Long Thạnh 1 cho biết, những năm gần đây giá muối duy trì ở mức khá, song chưa khi nào đạt đỉnh như hiện nay. “Năm trước, giá muối chỉ khoảng 1,5 triệu đồng/tấn, nhưng từ sau Tết Nguyên đán đến nay đã tăng gấp đôi, lên 3 triệu đồng/tấn. Thấy giá cao, bà con tranh thủ cải tạo ruộng, làm sớm vụ muối với hy vọng giữ được mức giá tốt để có lãi”, ông Hai chia sẻ.

Theo ghi nhận, giá muối tăng mạnh đã kích thích diêm dân quay lại sản xuất với tâm thế tích cực hơn. Tuy nhiên, đặc thù của nghề làm muối vẫn là “trông trời, trông đất”. Chi phí đầu tư không lớn, chủ yếu dựa vào công lao động, nhưng hiệu quả phụ thuộc gần như hoàn toàn vào điều kiện thời tiết. Những đợt mưa trái mùa có thể khiến toàn bộ công sức “đổ sông đổ biển”.

Diêm dân phấn khởi khi mùa muối năm nay “ngọt” hơn nhờ giá tăng kỷ lục

Dù đã có sự cải tiến trong kỹ thuật, như áp dụng phương pháp trải bạt nhằm nâng cao năng suất và chất lượng, song giải pháp này vẫn chưa đủ để giúp diêm dân ứng phó hiệu quả với biến đổi thời tiết ngày càng phức tạp.

Ở góc độ hộ sản xuất, việc chủ động trữ muối đang trở thành yếu tố quyết định đến lợi nhuận. Bà Lê Thị Hạnh, ở tổ dân phố Tân Diêm cho biết, nhờ có sân trữ, gia đình không phải bán muối ngay sau thu hoạch. “Hơn 6 tấn muối vừa bán được trên 18 triệu đồng. Năm nay giá cao kỷ lục nên có lãi khá. Tôi dự tính sẽ đầu tư nâng nền để trữ được nhiều muối hơn trong vụ tới”, bà Hạnh phấn khởi nói.

Quy trình sản xuất muối kéo dài hơn một tháng, trải qua nhiều công đoạn từ xử lý nền đất, dẫn nước biển, lắng lọc, đến kết tinh và thu hoạch. Toàn bộ quá trình diễn ra dưới nắng gắt, đòi hỏi sức lao động lớn và sự kiên trì của người làm nghề.

Theo ông Nguyễn Hữu Chánh, Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất muối 2 Sa Huỳnh, nguyên nhân chính khiến giá muối tăng mạnh là do nguồn cung sụt giảm trong khi nhu cầu tiêu thụ tăng cao. Đợt mưa bão cuối năm 2025 đã gây thiệt hại nghiêm trọng, cuốn trôi hàng nghìn tấn muối, riêng hợp tác xã mất khoảng 800 tấn.

Diêm dân thu hoạch muối dưới nắng gắt, lưu giữ nghề truyền thống hơn 200 năm

“Thông thường giá muối tăng trước vụ mới, nhưng do thiếu kho bãi, nhiều diêm dân buộc phải bán ngay sau thu hoạch với giá thấp. Đây là điểm nghẽn cần được tháo gỡ thông qua chính sách hỗ trợ xây dựng hệ thống lưu trữ, giúp nâng cao giá trị sản phẩm và ổn định thu nhập cho người dân”, ông Chánh nhấn mạnh.

Với lịch sử hơn 200 năm, nghề làm muối Sa Huỳnh không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn là di sản văn hóa đặc sắc, được Bộ VHTTDL công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây được xem là cơ hội để địa phương vừa bảo tồn nghề truyền thống, vừa khai thác hiệu quả giá trị thương hiệu.

Trong bối cảnh giá muối đang ở đỉnh cao, bài toán đặt ra không chỉ là tận dụng cơ hội thị trường, mà còn cần những giải pháp dài hạn về hạ tầng, kỹ thuật và liên kết tiêu thụ. Khi những “nút thắt” này được tháo gỡ, hạt muối Sa Huỳnh sẽ không chỉ là sản phẩm mưu sinh, mà còn có thể trở thành động lực phát triển kinh tế bền vững cho vùng ven biển Quảng Ngãi.

Như Đồng