Phụ gia tăng cường sức khỏe nâng cao lợi nhuận nuôi cá hồi vân

Ngành nuôi cá hồi chịu sức ép lớn cả về kinh tế lẫn quy định quản lý, bao gồm biến động giá bột cá và dầu cá, các quy định xả thải ngày càng nghiêm ngặt và điều kiện khí hậu cực đoan gia tăng. Trong bối cảnh này, các chỉ số thành công truyền thống như tổng sản lượng sinh khối không còn đủ để đảm bảo lợi nhuận. Thay vào đó, trọng tâm đã chuyển sang hiệu quả sản xuất, tính ổn định và khả năng bảo toàn biên lợi nhuận. Việc cải thiện hiệu quả sinh học đồng thời giảm thiểu rủi ro trở thành ưu tiên hàng đầu trong nuôi cá hồi, với sức khỏe vật nuôi đóng vai trò cốt lõi.

Chìa khóa hiệu quả và lợi nhuận

Trước đây, sức khỏe cá trong nuôi cá hồi vân thường được nhìn nhận chủ yếu dưới góc độ dịch bệnh. Khi xảy ra dịch, người nuôi xử lý như những sự kiện riêng lẻ bằng kháng sinh hoặc các biện pháp điều trị khác. Tuy nhiên, trong hệ thống nuôi cá hồi quy mô công nghiệp hiện đại, cách tiếp cận này không còn phù hợp. Sức khỏe cá hiện được hiểu là một trạng thái sinh lý liên tục, quyết định mức độ hiệu quả mà cá có thể chuyển hóa thức ăn thành tăng trưởng, đồng thời tác động trực tiếp và tích lũy lên hiệu quả kinh tế.

Do chi phí thức ăn chiếm hơn một nửa tổng chi phí sản xuất, hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) trở thành chỉ số tài chính then chốt, trong đó tình trạng sức khỏe của cá là yếu tố ảnh hưởng lớn. Tác động càng trở nên nghiêm trọng khi các vấn đề sức khỏe xuất hiện ở giai đoạn cuối chu kỳ nuôi. Tỷ lệ chết trong giai đoạn nuôi thương phẩm, đặc biệt khi cá gần đạt kích cỡ thu hoạch, có thể gây tổn thất kinh tế rất lớn. Tại nhiều trại nuôi cá hồi vân, rủi ro này thường tăng cao vào cuối mùa xuân và mùa hè, khi nhiệt độ nước tăng, mật độ sinh khối lớn và áp lực dịch bệnh từ các vi khuẩn như Lactococcus garvieae trở nên mạnh hơn.

Bệnh lactococcosis, chủ yếu do Lactococcus garvieae gây ra, phổ biến tại châu Âu và biểu hiện dưới dạng nhiễm trùng huyết xuất huyết cấp tính với tỷ lệ chết cao. Dịch bệnh thường bùng phát khi nhiệt độ nước vượt 16-18°C. Trong các đợt bùng phát tự nhiên, tỷ lệ chết có thể lên tới 70%, gây thiệt hại nghiêm trọng cho người nuôi (Khalil và cộng sự, 2024).

Điều kiện môi trường có ảnh hưởng lớn đến diễn biến của các thách thức sức khỏe này. Là loài cá nước lạnh, cá hồi vân đặc biệt nhạy cảm với nhiệt độ cao; nhiệt độ tăng không chỉ làm giảm khả năng hòa tan ôxy trong nước mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho mầm bệnh phát triển. Đồng thời, tình trạng thiếu ôxy kéo dài làm giảm lượng thức ăn tiêu thụ, ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa và làm suy yếu hệ miễn dịch, khiến cá dễ mắc bệnh hơn. Trong những điều kiện như vậy, ngay cả các rối loạn sức khỏe nhỏ cũng có thể nhanh chóng chuyển thành suy giảm năng suất hoặc gia tăng tỷ lệ chết. Sự cộng hưởng giữa bệnh lactococcosis và stress nhiệt là ví dụ điển hình cho mối tương tác này (Khalil và cộng sự, 2024).

Phụ gia tăng sức khỏe

Thức ăn chức năng bổ sung các phụ gia tăng cường sức khỏe đang ngày càng được ứng dụng rộng rãi nhằm cải thiện khả năng chống chịu của cá, đồng thời giảm stress và áp lực dịch bệnh. Các phụ gia sức khỏe như axit hữu cơ hoặc phytobiotics (chiết xuất thảo dược) thường có thành phần phức tạp và nhiều cơ chế tác động khác nhau.

Việc xây dựng sức bền sinh học cho cá cần bắt đầu từ giai đoạn sớm của chu kỳ nuôi, vì vậy việc bổ sung phụ gia sức khỏe mang tính phòng ngừa là yếu tố quan trọng để đảm bảo hiệu quả đầu tư vào chiến lược quản lý sức khỏe. Về lâu dài, các biện pháp phòng ngừa này giúp ổn định sản xuất và duy trì lợi nhuận.

Hiện, hãng dinh dưỡng Adisseo đang cung cấp các sản phẩm hỗ trợ cá tăng cường khả năng chống chịu, giảm mức độ nhiễm bệnh và thích ứng tốt hơn với các thách thức trong quá trình nuôi. Việc nâng cao năng lực miễn dịch của cá hồi vân qua bổ sung phòng ngừa có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, vì giúp tăng cường hệ phòng vệ tự nhiên của cá, giảm mức độ nghiêm trọng của nhiễm trùng và hạn chế tổn thất kinh tế trong nuôi trồng thủy sản.

Lợi ích phòng ngừa của việc bổ sung phụ gia thể hiện rõ qua khả năng giảm mức độ nghiêm trọng của nhiễm bệnh. Trong một thử nghiệm kéo dài 8 tuần, việc sử dụng giải pháp sức khỏe của Adisseo trên cá hồi vân đã cải thiện đáng kể hiệu suất tăng trưởng: khối lượng cuối tăng 8%, tốc độ tăng trưởng đặc hiệu (SGR) tăng 9% và FCR giảm 12% so với nhóm đối chứng.

Sau khi gây nhiễm thử nghiệm bằng phương pháp ngâm với vi khuẩn Lactococcus garvieae, tỷ lệ chết lũy kế sau 14 ngày giảm từ 60% ở nhóm đối chứng xuống còn 40% ở nhóm được bổ sung phụ gia, tương đương mức cải thiện tỷ lệ sống lên tới 50% (Chen và cộng sự, 2025).

Các kết quả này phù hợp với các nghiên cứu trước đó cho thấy giải pháp của Adisseo giúp cá hồi vân kiểm soát stress và nhiễm trùng tốt hơn thông qua việc tăng cường khả năng chống ôxy hóa, nâng cao số lượng hồng cầu và hàm lượng hemoglobin, đồng thời cải thiện năng lực chống ôxy hóa của gan thông qua sự gia tăng hoạt động của các enzyme GPx và GR.

Bên cạnh đó, sức khỏe đường ruột cũng được cải thiện rõ rệt với chiều cao nhung mao ruột lớn hơn, hoạt tính enzyme tiêu hóa tăng lên và hệ vi sinh đường ruột ổn định hơn, với tỷ lệ vi khuẩn có hại như Aeromonas, Yersinia, Acinetobacter và Streptococcus giảm xuống, trong khi vi khuẩn có lợi như Lactobacillus gia tăng (Yarahmadia và cộng sự, 2023).

Các kết quả này cho thấy, phụ gia dinh dưỡng tăng cường sức khỏe không chỉ cải thiện hiệu suất tăng trưởng mà còn nâng cao khả năng chống chịu bệnh của cá.

Khoản đầu tư chiến lược

Ngành nuôi cá hồi vân hiện đại vận hành trong bối cảnh chịu nhiều ràng buộc sinh học và kinh tế, trong đó hiệu quả và tính ổn định là yếu tố then chốt quyết định lợi nhuận. Trong hệ thống này, sức khỏe cá trở thành yếu tố sản xuất quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sử dụng thức ăn, tỷ lệ sống và chất lượng sản phẩm.

Các chiến lược phòng ngừa dựa trên thức ăn chức năng, an toàn sinh học và quản lý môi trường giúp tăng cường sức bền sinh học của cá và giảm áp lực dịch bệnh. Khi được áp dụng như một phần của cách tiếp cận tích hợp, các phụ gia dinh dưỡng tăng cường sức khỏe có thể làm giảm mức độ nghiêm trọng của nhiễm trùng, qua đó bảo vệ hiệu suất sản xuất và giá trị kinh tế của ngành nuôi cá hồi.

Vũ Đức
Theo Aquafeed