Xuất khẩu thủy sản 4 tháng đầu năm đạt 3,59 tỷ USD

Thị trường phân hóa, thủy sản phục hồi

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tháng 4/2026 ước đạt 6,05 tỷ USD, giảm 3,8% so với tháng trước và giảm nhẹ 0,8% so với cùng kỳ năm 2025. Tuy nhiên, tính chung 4 tháng đầu năm, toàn ngành vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực, đạt 23,04 tỷ USD, tăng 5,4%.

Trong cơ cấu xuất khẩu, nhóm nông sản chiếm tỷ trọng lớn nhất với 12,16 tỷ USD, tăng 1,5%. Lâm sản đạt 5,82 tỷ USD, tăng 0,8%. Đáng chú ý, thủy sản đạt 3,59 tỷ USD, tăng 11,9% so với cùng kỳ, trở thành một trong những nhóm có tốc độ tăng trưởng cao.

Xét theo khu vực, châu Á tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của nông, lâm, thủy sản Việt Nam, chiếm 44,1% tổng kim ngạch và tăng 11,5% so với cùng kỳ. Ở cấp độ quốc gia, Trung Quốc, Mỹ và Nhật Bản là ba thị trường xuất khẩu lớn nhất, với thị phần lần lượt đạt 21,1%, 18,5% và 7%. Trong đó, Trung Quốc ghi nhận mức tăng trưởng mạnh 28,8%. Ngược lại, xuất khẩu sang Mỹ giảm 4,8% và sang Nhật Bản tăng nhẹ 1,3%.

Ảnh minh họa.

Riêng lĩnh vực thủy sản, tháng 4/2026, kim ngạch xuất khẩu ước đạt 947,8 triệu USD. Lũy kế 4 tháng đạt 3,59 tỷ USD, tăng 11,9% so với cùng kỳ năm trước. Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ thị trường Trung Quốc với mức tăng trên 50%. Trong khi đó, xuất khẩu sang Mỹ giảm 7,4%, phản ánh nhu cầu suy yếu và tác động từ các rào cản thương mại.

Dù tăng trưởng tích cực, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đang đối mặt với xu hướng phân hóa rõ nét giữa các thị trường. Bên cạnh châu Á, xuất khẩu sang châu Âu và châu Đại Dương tăng lần lượt 3,7% và 19,8%. Tuy nhiên, khu vực châu Mỹ giảm 3,5% và châu Phi giảm sâu 26%, cho thấy những khó khăn tại các thị trường này.

Ở chiều ngược lại, nhập khẩu nông, lâm, thủy sản 4 tháng đầu năm 2026 ước đạt 17,65 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, nhập khẩu nông sản đạt 11,51 tỷ USD (tăng 16,2%), sản phẩm chăn nuôi đạt 1,75 tỷ USD (tăng 25,3%), thủy sản đạt 1,05 tỷ USD (tăng 2,7%) và lâm sản đạt 1,15 tỷ USD (tăng 24,1%).

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, phần lớn hàng nhập khẩu là nguyên liệu phục vụ sản xuất và chế biến, cho thấy hoạt động sản xuất trong nước đang được duy trì và mở rộng. Tuy nhiên, việc nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu đang tạo áp lực nhất định lên cán cân thương mại toàn ngành.

Doanh nghiệp thủy sản đối mặt nhiều thách thức

Tại Hội nghị bàn giải pháp thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2026 do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức ngày 4/5, ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho rằng, ngành thủy sản vẫn có dư địa tăng trưởng trong năm nay.

Theo ông Nam, nếu duy trì được đà hiện tại và tháo gỡ các vướng mắc, kim ngạch xuất khẩu thủy sản năm 2026 có thể tăng thêm khoảng 1 tỷ USD so với mức khoảng 11,3 tỷ USD của năm 2025. Nhiều nhóm sản phẩm ghi nhận tăng trưởng, dù có sự phân hóa; trong đó, cá tra giảm khoảng 6% nhưng các mặt hàng khác vẫn giữ được đà tăng.

Về thị trường, Trung Quốc và Hong Kong (Trung Quốc) tiếp tục mở rộng nhập khẩu, với kim ngạch hơn 1 tỷ USD chỉ trong 4 tháng đầu năm. Ngược lại, thị trường Mỹ – vốn là thị trường lớn nhất của thủy sản Việt Nam giảm khoảng 6% do tác động từ chính sách và các rào cản thương mại.

Ông Nam thông tin, thời gian gần đây, Mỹ và các nước châu Âu liên tục điều chỉnh quy định liên quan đến nhập khẩu thủy sản, từ tiêu chuẩn kỹ thuật đến yêu cầu về lao động, môi trường. Đáng chú ý, tại Mỹ, ngành thủy sản đang đối mặt với các cuộc điều tra liên quan đến chống trợ cấp và các vấn đề thương mại, đặc biệt với mặt hàng tôm – sản phẩm chủ lực của Việt Nam.

Trong khi đó, tại châu Âu, yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, bảo vệ môi trường và trách nhiệm xã hội ngày càng chặt chẽ. Việc duy trì “thẻ vàng” đối với thủy sản khai thác tiếp tục là rào cản lớn, làm gia tăng chi phí và thủ tục cho doanh nghiệp. Ngoài ra, doanh nghiệp còn chịu áp lực từ chi phí tuân thủ trong nước. Nhiều cơ sở chế biến phải đầu tư hệ thống xử lý môi trường riêng, dù đã hoạt động trong khu công nghiệp, làm gia tăng chi phí sản xuất và giảm sức cạnh tranh.

Trước bối cảnh thị trường biến động và cạnh tranh gia tăng, các chuyên gia cho rằng, ngành nông, lâm, thủy sản cần tiếp tục nâng cao giá trị gia tăng, đẩy mạnh chế biến sâu và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào một số đối tác lớn. Đồng thời, việc cải thiện môi trường kinh doanh, cắt giảm chi phí tuân thủ và tăng cường đối thoại giữa cơ quan quản lý với doanh nghiệp được xem là giải pháp quan trọng, giúp ngành thích ứng nhanh với những thay đổi từ thị trường quốc tế.

Về dài hạn, xu hướng tăng nhập khẩu nguyên liệu cùng với yêu cầu ngày càng cao từ các thị trường nhập khẩu cho thấy, ngành nông, lâm, thủy sản đang bước vào giai đoạn tái cơ cấu sâu hơn, trong đó chất lượng tăng trưởng, khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng và thích ứng thị trường sẽ là yếu tố quyết định.

Vũ Hải