Protein đơn bào có thể đạt 500.000 tấn vào năm 2030

Tiềm năng thay thế bột cá

CFI nhận định SCP đang trở thành giải pháp thay thế tiềm năng cho bột cá trong thức ăn thủy sản. Nhiều nghiên cứu và thử nghiệm cho thấy SCP có thể thay thế hoàn toàn bột cá trong khẩu phần thức ăn tôm và khoảng 50% đối với một số loài cá, trong khi vẫn duy trì, thậm chí cải thiện tăng trưởng, sức khỏe và hiệu quả sử dụng thức ăn.

SCP có thể thay thế hoàn toàn bột cá trong khẩu phần thức ăn tôm. Ảnh: Unibio

Tuy vậy, phần lớn dữ liệu hiện nay vẫn đến từ các thử nghiệm quy mô nhỏ hoặc trong điều kiện kiểm soát, chưa được ứng dụng rộng rãi ở quy mô thương mại. Vì vậy, SCP hiện vẫn ở giai đoạn đầu thương mại hóa, dù được đánh giá có tiềm năng phát triển dài hạn đáng kể.

Theo ước tính của CFI, sản lượng SCP toàn cầu phục vụ ngành thức ăn thủy sản đạt khoảng 30.000 – 40.000 tấn trong năm 2025. Với các dự án đầu tư đã được công bố, sản lượng này có thể tăng lên 150.000 – 500.000 tấn vào năm 2030, tương ứng mức tăng hơn 10 lần chỉ trong vòng 5 năm.

CFI cho rằng tốc độ mở rộng của SCP phụ thuộc lớn vào công nghệ sản xuất, chi phí năng lượng và nguồn nguyên liệu đầu vào. Trong đó, các hệ thống sử dụng vi khuẩn tiêu thụ methane được đánh giá có khả năng mở rộng nhanh nhờ tận dụng công nghệ lên men và nguồn khí giá rẻ.

Bên cạnh đó, các mô hình sử dụng khí công nghiệp hoặc methanol cũng được xem là hướng phát triển tiềm năng nhờ khả năng tích hợp với hạ tầng hiện hữu. Tuy nhiên, chi phí sản xuất vẫn là rào cản lớn khi giá SCP hiện dao động khoảng 700 – 3.900 USD/tấn, tùy theo công nghệ và quy mô sản xuất.

Theo CFI, phần lớn các dự án SCP hiện mới dừng ở quy mô thử nghiệm hoặc sản xuất hạn chế. Việc mở rộng quy mô công nghiệp và đảm bảo nguồn cung ổn định sẽ là yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh với bột cá trong tương lai.

Ngành tôm mở ra dư địa lớn cho SCP

Trong các lĩnh vực ứng dụng, ngành tôm được đánh giá là thị trường tiềm năng nhất đối với SCP nhờ khả năng thay thế bột cá ở tỷ lệ cao trong khẩu phần thức ăn. Một số thử nghiệm cho thấy SCP có thể thay thế hoàn toàn bột cá trong điều kiện kiểm soát mà không ảnh hưởng đến tăng trưởng hay tỷ lệ sống của tôm.

Dù vậy, theo CFI, trong ngắn hạn SCP vẫn chủ yếu đóng vai trò nguồn protein bổ sung thay vì thay thế hoàn toàn bột cá. Xu hướng phối trộn nhiều loại nguyên liệu nhằm tối ưu chi phí và giá trị dinh dưỡng được dự báo tiếp tục chiếm ưu thế.

Ngoài thủy sản, SCP cũng đang mở rộng sang lĩnh vực thức ăn thú cưng, chăn nuôi và dinh dưỡng cho người nhờ nhu cầu ngày càng tăng đối với các nguyên liệu bền vững, giàu giá trị sinh học.

CFI cảnh báo ngành thủy sản có thể đối mặt nguy cơ thiếu hụt bột cá từ khoảng năm 2028, tạo thêm áp lực lên chuỗi cung ứng thức ăn toàn cầu. Trong bối cảnh đó, SCP được xem là giải pháp tiềm năng nhờ khả năng sản xuất từ vi sinh vật, giúp giảm phụ thuộc vào nguồn khai thác biển tự nhiên.

Tuy nhiên, để SCP trở thành nguyên liệu phổ biến, ngành vẫn cần tiếp tục đầu tư công nghệ, mở rộng quy mô sản xuất và hoàn thiện chính sách hỗ trợ. Các chuyên gia cũng nhấn mạnh vai trò hợp tác giữa doanh nghiệp SCP, nhà sản xuất thức ăn và người nuôi thông qua các hợp đồng dài hạn nhằm thúc đẩy thương mại hóa.

Theo CFI, dù vẫn ở giai đoạn phát triển ban đầu, protein đơn bào đang dần chuyển từ giải pháp thử nghiệm sang một thành phần quan trọng trong chiến lược đảm bảo an ninh nguyên liệu thức ăn thủy sản toàn cầu trong thập kỷ tới.

Phương Nhi
(Theo Aquafeed)