Hà Nội hướng tới phát triển thủy sản sinh thái trên 28 hồ chứa

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường vừa ký ban hành Kế hoạch số 434/KH-UBND ngày 5/11/2026 về phát triển nuôi trồng thủy sản trên sông, hồ chứa giai đoạn 2026 – 2030.

Theo kế hoạch, phạm vi triển khai tập trung vào hoạt động nuôi trồng thủy sản trên sông và 28 hồ chứa thủy lợi do thành phố quản lý theo phân cấp. Mục tiêu xuyên suốt là phát triển nuôi trồng thủy sản theo hướng sinh thái, hiệu quả, an toàn và bền vững; từng bước nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị sản phẩm, đồng thời bảo đảm không ảnh hưởng đến chức năng của sông, hồ, an toàn công trình và các hoạt động sử dụng mặt nước khác.

Đáng chú ý, đến năm 2030, Hà Nội phấn đấu có trên 50% cơ sở, hộ nuôi tại các hồ chứa tổ chức sản xuất theo mô hình tổ hợp tác, hợp tác xã hoặc tham gia chuỗi liên kết. Trên 20% số cơ sở nuôi lồng bè trên sông, hồ chứa áp dụng quy trình thực hành nuôi trồng thủy sản tốt (VietGAP hoặc tương đương), hoặc quy trình kỹ thuật tiên tiến, thân thiện với môi trường; sử dụng vật liệu làm lồng bè thân thiện với môi trường.

Thành phố cũng đặt mục tiêu 100% cơ sở nuôi tại các hồ chứa thực hiện truy xuất nguồn gốc, được kiểm soát môi trường và an toàn thực phẩm; 100% cơ sở nuôi trồng thủy sản trên sông, hồ chứa cập nhật thông tin vào cơ sở dữ liệu quốc gia về thủy sản. Toàn bộ cơ sở, hộ nuôi trồng thủy sản lồng bè thuộc đối tượng phải đăng ký sẽ thực hiện đăng ký theo quy định.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, một trong những nhiệm vụ trọng tâm là điều tra, khảo sát và đánh giá toàn diện điều kiện của các hồ chứa. Nội dung khảo sát bao gồm diện tích mặt nước, độ sâu, chế độ thủy văn, khả năng điều tiết nước, địa hình đáy hồ, nguồn nước cấp và chất lượng môi trường xung quanh. Trên cơ sở đó, thành phố xác định danh mục hồ có khả năng nuôi lồng bè, hồ phù hợp với hình thức thả nuôi trực tiếp, đồng thời lựa chọn đối tượng, mật độ và phương thức nuôi tương ứng với điều kiện từng khu vực.

Các loài thủy sản có giá trị kinh tế cao như cá trắm đen, cá lăng vàng được ưu tiên nghiên cứu lựa chọn để phát triển phù hợp với điều kiện sinh thái và khả năng tiếp nhận của từng hồ.

Ảnh minh họa: Nuôi cá lồng kết hợp làm du lịch trên hồ chứa. Ảnh: Thùy Khánh 

Hà Nội định hướng đa dạng hóa các mô hình nuôi trồng thủy sản, trong đó phát triển nuôi lồng bè tại những khu vực sông, hồ đủ điều kiện, bảo đảm quy định về mật độ lồng nuôi, an toàn đê điều và hành lang giao thông đường thủy. Thành phố khuyến khích sử dụng vật liệu làm lồng bè thân thiện với môi trường như HDPE, composite; áp dụng quy trình nuôi VietGAP, hữu cơ, sử dụng con giống có nguồn gốc rõ ràng, bảo đảm an toàn thực phẩm.

Cùng với phát triển sản xuất, hoạt động thả tái tạo nguồn lợi thủy sản cũng được chú trọng, ưu tiên các loài cá bản địa, quý hiếm, gắn với khai thác hợp lý và bảo tồn hệ sinh thái thủy vực. Thành phố khuyến khích kết hợp nuôi trồng thủy sản với du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm nhằm gia tăng giá trị sản phẩm, khai thác hiệu quả tiềm năng các hồ chứa và tạo thêm sinh kế cho người dân.

Một yêu cầu quan trọng được đặt ra là bảo vệ môi trường nước trong suốt quá trình phát triển nuôi trồng thủy sản. Thành phố sẽ tổ chức quan trắc môi trường định kỳ, xây dựng hệ thống cảnh báo sớm ô nhiễm và dịch bệnh, đánh giá sức tải môi trường nước để xác định mật độ nuôi và kiểm soát số lượng lồng bè phù hợp. Việc sử dụng thức ăn, thuốc thú y thủy sản, hóa chất và các sản phẩm xử lý, cải tạo môi trường cũng được tăng cường kiểm soát, hạn chế nguy cơ gây ô nhiễm và phát sinh dịch bệnh.

Đặc biệt, việc phát triển nuôi trồng thủy sản sẽ được quản lý riêng theo từng hồ chứa, căn cứ chức năng công trình, hiện trạng sử dụng mặt nước, điều kiện tự nhiên, chất lượng nguồn nước và yêu cầu bảo đảm an toàn. Theo đó, 28 hồ chứa thuộc phạm vi quản lý của thành phố sẽ được rà soát, đánh giá và phân thành ba nhóm: hồ có khả năng tổ chức nuôi trồng thủy sản; hồ cần hạn chế hoặc chỉ tổ chức nuôi theo hình thức, quy mô phù hợp; hồ không phù hợp để phát triển nuôi trồng thủy sản do yêu cầu cấp nước, an toàn công trình, bảo vệ nguồn nước hoặc các chức năng sử dụng khác.

Đối với những hồ đủ điều kiện phát triển, thành phố sẽ xác định cụ thể khu vực, diện tích mặt nước, hình thức, đối tượng, quy mô và mật độ nuôi. Nguyên tắc là không phát triển nuôi vượt quá khả năng tiếp nhận của nguồn nước và sức tải môi trường; không tổ chức nuôi tại các khu vực có nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn công trình, hành lang bảo vệ công trình, hoạt động cấp nước, giao thông thủy và các mục đích sử dụng nước khác.

Trong khâu chế biến và tiêu thụ, Hà Nội định hướng xây dựng các chuỗi sản xuất, chế biến, tiêu thụ sản phẩm thủy sản trên sông, hồ chứa, hướng tới xây dựng nhãn hiệu thủy sản hồ chứa Hà Nội. Các sản phẩm sẽ được kết nối với hệ thống siêu thị, bếp ăn tập thể, cửa hàng thực phẩm; đồng thời gắn với chương trình OCOP và hoạt động du lịch sinh thái để mở rộng thị trường tiêu thụ.

Cùng với đó, thành phố tăng cường quản lý, giám sát và kiểm tra hoạt động nuôi trồng thủy sản; đẩy mạnh phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước, UBND cấp xã, đơn vị quản lý, khai thác hồ và các tổ chức, cá nhân tham gia nuôi. Dữ liệu về hoạt động nuôi trồng thủy sản được cập nhật, tích hợp vào cơ sở dữ liệu quốc gia về thủy sản, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý và tổ chức sản xuất.

Công tác đào tạo, tập huấn cũng được chú trọng nhằm nâng cao năng lực cho đội ngũ công chức, viên chức địa phương và người nuôi về ứng dụng khoa học công nghệ, kỹ thuật nuôi, kiểm soát dịch bệnh, an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường. Qua đó, từng bước nâng cao nhận thức về kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển thủy sản bền vững.

Trong giai đoạn 2026 – 2030, Hà Nội ưu tiên phân loại, đánh giá sức tải môi trường đối với các hồ chứa đủ điều kiện nuôi trồng thủy sản; xây dựng mô hình điểm nuôi thủy sản lồng bè ứng dụng công nghệ cao, đạt tiêu chuẩn VietGAP gắn với du lịch sinh thái. Thành phố cũng sẽ xây dựng các quy hoạch, kế hoạch, chương trình, đề án, dự án phát triển nuôi lồng bè trên sông, hồ chứa phù hợp với điều kiện thực tế từng địa phương; thực hiện cấp Giấy xác nhận nuôi trồng thủy sản lồng bè theo phân cấp, hỗ trợ truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu và phát triển chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm.

Nguyệt An