(TSVN) – Nước trước khi đưa vào ao nuôi cần trải qua nhiều công đoạn từ lọc thô, lắng, khử trùng đến kiểm soát tồn dư hóa chất. Mỗi khâu đều ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nguồn nước và nguy cơ phát sinh mầm bệnh trong vụ nuôi.
Xử lý nước ngay từ đầu vào
Trước khi lấy nước, người nuôi cần đánh giá tình trạng nguồn cấp, tránh thời điểm nước có màu bất thường, xuất hiện tảo nở hoa, nhiều chất lơ lửng hoặc có dấu hiệu ô nhiễm. Nước được đưa qua hệ thống lọc gồm lưới lọc, túi lọc hoặc bể lọc để loại bỏ cá tạp, giáp xác, sinh vật trung gian và chất rắn có kích thước lớn. Đây là bước quan trọng nhằm hạn chế sinh vật mang mầm bệnh xâm nhập ao lắng.
Sau khi tiếp nhận, nước được giữ trong ao để các chất lơ lửng, bùn đất lắng xuống. Thời gian lắng phụ thuộc vào độ đục, hàm lượng chất rắn lơ lửng và điều kiện nguồn nước. Trong giai đoạn này, cần hạn chế khuấy động đáy ao để tránh làm phát tán chất hữu cơ trở lại cột nước. Với nguồn nước có độ đục cao, có thể sử dụng biện pháp hỗ trợ lắng phù hợp, nhưng phải đánh giá thành phần nước và kiểm soát lượng hóa chất sử dụng.
Tiếp theo là công đoạn khử trùng nhằm giảm mật độ vi khuẩn, virus và sinh vật gây hại. Chlorine thường được sử dụng trong xử lý nước ao lắng. Liều lượng căn cứ vào hàm lượng chất hữu cơ, nhu cầu Chlorine của nguồn nước và mục tiêu khử trùng. Sau khi xử lý, cần duy trì đủ thời gian tiếp xúc theo hướng dẫn của sản phẩm, đồng thời kiểm tra dư lượng Chlorine trước khi sử dụng nước. Chỉ cấp nước khi hóa chất đã được trung hòa bảo đảm không còn tồn dư ở mức gây ảnh hưởng đến tôm và hệ vi sinh có lợi.
Nước cần được xử lý qua nhiều công đoạn trước khi cấp vào ao nuôi. Ảnh: ST
Duy trì chất lượng nước trong ao lắng
Nước sau xử lý vẫn có thể biến động trong thời gian lưu trữ, do tác động của ánh sáng, nhiệt độ, hoạt động sinh học và quá trình phân hủy chất hữu cơ. Vì vậy, người nuôi cần theo dõi định kỳ các chỉ tiêu môi trường.
Ôxy hòa tan (DO) cần được duy trì ở mức phù hợp, hạn chế tình trạng thiếu ôxy, nhất là ở tầng đáy. Khi ao có nhiều chất hữu cơ, quá trình phân hủy có thể tiêu thụ lượng lớn ôxy, làm tăng nguy cơ phát sinh khí độc. Người nuôi cũng có thể vận hành quạt nước hoặc thiết bị sục khí để tăng trao đổi khí, hạn chế phân tầng và duy trì chất lượng nước đồng đều. Tuy nhiên, bố trí thiết bị hợp lý để không làm khuấy lớp bùn đáy.
Đối với pH, nên đo vào sáng sớm và chiều để theo dõi biên độ dao động trong ngày. Độ kiềm cũng cần được duy trì ổn định, phù hợp với điều kiện ao nuôi. Khi pH hoặc độ kiềm biến động, cần xác định nguyên nhân trước khi điều chỉnh, tránh bổ sung hóa chất liên tục theo kết quả của một lần đo.
Độ mặn và nhiệt độ là hai chỉ tiêu cần được quan tâm khi chuẩn bị cấp nước. Chênh lệch lớn giữa ao lắng và ao nuôi có thể gây biến động môi trường, ảnh hưởng đến khả năng thích nghi của tôm. Người nuôi nên theo dõi thường xuyên, chủ động điều chỉnh nguồn nước hoặc phối trộn theo từng bước nếu cần thiết.
Bên cạnh đó, cần kiểm soát các hợp chất chứa nitơ như NH3, NO2 và khí độc H2S. Những chất này có thể phát sinh khi ao lắng tích tụ nhiều bùn, chất hữu cơ hoặc xác sinh vật. Khi phát hiện chỉ tiêu bất thường, xác định nguồn phát sinh, kiểm tra đáy ao, giảm tải hữu cơ và tăng cường sục khí. Không nên xử lý bằng cách bổ sung chế phẩm hoặc hóa chất khi chưa xác định được nguyên nhân.
Kiểm soát trước khi cấp nước
Trước mỗi lần chuyển nước sang ao nuôi, cần lấy mẫu đại diện để đánh giá lại chất lượng. Các chỉ tiêu cơ bản gồm nhiệt độ, pH, DO, độ mặn, độ kiềm, độ trong; tùy tình trạng nguồn nước, cần phân tích thêm NH3, NO2, H2S và các chỉ tiêu vi sinh.
Đối với nước đã khử trùng bằng Chlorine, phải kiểm tra dư lượng Chlorine bằng bộ thử phù hợp. Không sử dụng nước khi vẫn còn tồn dư ở mức có thể gây độc cho tôm hoặc ảnh hưởng đến hệ vi sinh trong ao nuôi. Khi có điều kiện, nên xét nghiệm mật độ Vibrio tổng số và các tác nhân gây bệnh theo nguy cơ của vùng nuôi. Kết quả này giúp đánh giá hiệu quả xử lý thay vì chỉ dựa vào màu sắc và độ trong của nước.
Nếu các chỉ tiêu đạt yêu cầu, nước được chuyển qua hệ thống ống riêng, có lưới lọc tại đầu cấp nhằm ngăn sinh vật và chất rắn xâm nhập trở lại. Quá trình cấp cần thực hiện từ từ, theo dõi sự thay đổi của mực nước, độ mặn và các thông số môi trường trong ao nuôi. Không nên cấp trực tiếp lượng nước lớn khi điều kiện giữa hai ao chênh lệch đáng kể.
Nguyễn Hằng