Đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp phía Nam: Dấu ấn tiên phong của Tập đoàn Việt Úc với công nghệ gen và AI

Nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng, từ dựa chủ yếu vào mở rộng quy mô, sản lượng sang nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh. Trong quá trình này, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giữ vai trò then chốt, tạo nền tảng đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và phát triển các chuỗi giá trị bền vững. 

Báo cáo tại hội nghị, TS. Lữ Đức Bryce, Phó Tổng Giám đốc Di truyền và hệ Gen, Tập Đoàn Việt Úc, cho biết nâng cao chất lượng con giống thuỷ sản, doanh nghiệp đã tập trung ứng dụng công nghệ di truyền, trí tuệ nhân tạo (AI) và nghiên cứu chỉnh sửa hệ gen. 

Cụ thể, đối với tôm thẻ chân trắng, Việt Úc xây dựng hệ thống dữ liệu phục vụ chương trình chọn giống, với hơn 1,2 triệu cá thể được đánh giá các tính trạng và hơn 100.000 cá thể có dữ liệu hệ gen.

TS. Lữ Đức Bryce, Phó Tổng Giám đốc Tập Đoàn Việt Úc báo cáo kết quả chương trình chọn giống tôm thẻ chân trắng

Các tính trạng được theo dõi gồm: tăng trưởng, tỷ lệ sống, khả năng thích nghi với môi trường, kháng bệnh, sinh sản và màu sắc tôm. Để khai thác nguồn dữ liệu này, doanh nghiệp sử dụng công nghệ giải trình tự gen, phần mềm chuyên môn và các mô hình toán học. Hoạt động thu thập thông tin được triển khai tại 2 trung tâm giống và 6 địa điểm đánh giá di truyền.

“Thông qua phân tích hệ gen, chúng tôi xác định ảnh hưởng của các gen và đoạn DNA đến những tính trạng mong muốn, đồng thời kiểm tra quan hệ huyết thống, kiểm soát cận huyết, quản lý đa dạng di truyền và truy xuất nguồn gốc. Kết quả cho thấy, độ chính xác của giá trị gây giống ước tính (EBV) đối với tính trạng tăng trưởng được cải thiện 12%, trong khi tính trạng sống sót tăng 52% so với phương pháp truyền thống. Công nghệ này góp phần nâng cao hiệu quả và rút ngắn quá trình cải tiến di truyền qua các thế hệ”, ông thông tin. 

Công nghệ giải mã trình tự gen cho phép Việt Úc lựa chọn những tính trạng vượt trội của từng cá thể tôm

Đại diện đơn vị cũng cho biết các dòng tôm Siêu 60, Siêu Hạ Mặn, Siêu Bền Bỉ, Siêu Chống Chịu được tạo ra từ quá trình này. Dòng tôm Siêu 60 đang mang lại kết quả nuôi đạt trung bình 40 con/kg sau 60 ngày nuôi, giúp người nuôi rút ngắn vụ nuôi, giảm rủi ro dịch bệnh. Những kết quả này khẳng định giá trị thực tiễn của công nghệ hệ gen trong việc nâng cao hiệu quả chọn lọc, rút ngắn quá trình cải tiến giống và từng bước phát triển những dòng tôm có năng suất, sức sống và khả năng thích nghi tốt hơn. Việt Úc cũng đang vận hành một chương trình chọn giống tương tự cho tôm sú, phục vụ mục tiêu nuôi quảng canh và thâm canh mật độ cao.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng thăm quan khu vực trưng bày của Việt Úc trong khuôn khổ Hội nghị

Bên cạnh tôm thẻ chân trắng, Việt Úc đang phát triển chương trình chọn giống cá tra, hướng đến cải thiện tốc độ tăng trưởng, tỷ lệ sống, hiệu quả sử dụng thức ăn và chất lượng sản phẩm thương phẩm (tỷ lệ thịt phi lê, màu sắc phi lê). Trong đó, màu sắc thịt phi lê là tính trạng có ý nghĩa kinh tế quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến việc phân loại chất lượng, giá thu mua và giá trị thương mại của cá tra. Tuy nhiên, việc thu thập và đánh giá tính trạng này đòi hỏi nguồn lực đáng kể về nhân sự, thiết bị và quy trình kỹ thuật, đồng thời cần bảo đảm tính khách quan và nhất quán của dữ liệu.

Các nghiên cứu của Việt Úc cho thấy màu sắc phi lê là tính trạng có khả năng di truyền từ cá bố mẹ sang thế hệ con. Phát hiện này tạo cơ sở để đưa màu sắc thịt vào chương trình chọn giống, bên cạnh những tính trạng truyền thống như tăng trưởng và khả năng sống sót. Để nâng cao hiệu quả đánh giá, Việt Úc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), đặc biệt là các phương pháp học máy (Machine Learning) và học sâu (Deep Learning), trong phân tích hình ảnh và tự động chấm điểm màu sắc phi lê. Công nghệ này giúp chuẩn hóa phương pháp đánh giá, giảm sự phụ thuộc vào nhận định cảm quan, đồng thời hỗ trợ xử lý khối lượng lớn hình ảnh với tính nhất quán cao. Khi kết hợp dữ liệu hình ảnh đã được định lượng với thông tin di truyền, các nhà nghiên cứu có thể đánh giá chính xác hơn tiềm năng di truyền của cá thể và lựa chọn những dòng cá phù hợp với yêu cầu thị trường. 

Đây là minh chứng cụ thể cho việc ứng dụng chuyển đổi số trong nghiên cứu chọn giống, khi dữ liệu hình ảnh được chuyển hóa thành thông tin khoa học phục vụ phân tích, dự báo và hỗ trợ quyết định chọn lọc. Ngoài ra, Việt Úc cũng đang phát triển năng lực nghiên cứu chỉnh sửa hệ gen trên cá ngựa vằn, có ý nghĩa quan trọng trong nghiên cứu chức năng gen, tìm hiểu cơ chế di truyền và mở rộng khả năng cải tiến giống trong tương lai.

Việt Úc kiên định đầu tư vào công nghệ thủy sản, làm chủ công nghệ di truyền và hệ gen để chủ động hoàn toàn nguồn tôm bố mẹ, tôm giống chất lượng cao

“Những công nghệ này còn có tiềm năng ứng dụng trên các đối tượng vật nuôi và cây trồng khác nhau, bao gồm gia súc, gia cầm và cây nông nghiệp. Thông qua việc kết hợp dữ liệu hệ gen, AI và công nghệ sinh học, Việt Úc định hướng nâng cao tính chính xác trong chọn giống, rút ngắn thời gian nghiên cứu và cải thiện chất lượng giống. Đây cũng là hướng tiếp cận có tiềm năng đóng góp vào quá trình hiện đại hóa sản xuất giống, và phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao”, Phó Tổng Giám đốc Tập Đoàn Việt Úc nhấn mạnh.

Việc xây dựng cơ sở dữ liệu di truyền quy mô lớn, ứng dụng công nghệ hệ gen trong chọn giống, tích hợp trí tuệ nhân tạo vào phân tích dữ liệu và từng bước làm chủ công nghệ chỉnh sửa gen đã thể hiện định hướng phát triển dựa trên khoa học công nghệ của Tập đoàn Việt Úc.

Những thành tựu này không chỉ góp phần nâng cao chất lượng nguồn giống, hiệu quả sản xuất và khả năng cạnh tranh của ngành thủy sản, mà còn tạo nền tảng để Việt Úc chuyển mình từ doanh nghiệp thủy sản thành Tập đoàn Công nghệ Thủy sản (Aquatech), từng bước hiện thực hóa chiến lược “Lead Local – Go Global”.

Thông qua khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Việt Úc hướng đến mục tiêu đóng góp thiết thực cho sự phát triển của ngành thủy sản và nông nghiệp Việt Nam theo hướng hiện đại, bền vững và có giá trị gia tăng cao.

Oanh Võ