Làng cá An Bình – Dấu ấn nghề biển vùng cửa sông Tắc Cậu

Làng cá An Bình nằm tại khu vực ấp An Bình trước đây, nay thuộc ấp An Thới, xã Bình An, tỉnh An Giang (trước đây thuộc huyện Châu Thành, tỉnh Kiên Giang). Quá trình hình thành và phát triển của làng cá gắn liền với lịch sử khai phá vùng đất ven sông, ven biển cùng các hoạt động khai thác, thu mua và vận chuyển thủy sản tại khu vực Tắc Cậu.

Tọa lạc gần hệ thống cửa sông Cái Lớn – Cái Bé và kết nối trực tiếp với các tuyến giao thông thủy ra vùng biển vịnh Thái Lan, An Bình sở hữu điều kiện tự nhiên rất thuận lợi cho việc phát triển nghề cá và giao thương hàng hóa. Khác với mô hình các làng chài cư trú tập trung dọc bãi biển, An Bình mang đặc trưng nét sinh hoạt của một cộng đồng nghề cá vùng cửa sông. Tại đây, hoạt động khai thác hải sản luôn phát triển song hành cùng hệ thống dịch vụ thu mua, bảo quản, vận chuyển và chế biến. Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính vào năm 2025, xã Bình An mới được thành lập trên cơ sở sáp nhập ba xã Bình An, Vĩnh Hòa Hiệp và Vĩnh Hòa Phú với tổng diện tích tự nhiên 73,43 km².

Làng cá An Bình. Ảnh: Khánh Duy/Báo Vĩnh Long

Hoạt động kinh tế cốt lõi của cộng đồng cư dân An Bình tập trung vào khai thác thủy sản và dịch vụ hậu cần. Lợi thế cạnh tranh nổi bật của làng cá là nằm kế cận Cảng cá Tắc Cậu – cảng cá loại I được quy hoạch phát triển gắn với Trung tâm nghề cá lớn của ngư trường Tây Nam Bộ.

Theo số liệu rà soát năm 2026, toàn xã Bình An hiện có 464 tàu cá khai thác thủy sản, trong đó nhóm tàu có chiều dài từ 12 mét trở lên đạt 283 chiếc, chiếm khoảng 61% tổng số đội tàu. Tại không gian An Bình – Tắc Cậu, chuỗi hoạt động từ thu mua, phân loại, bảo quản, chế biến đến cung ứng nhiên liệu, nước đá và vật tư nghề cá đã tạo ra nhiều việc làm cùng nguồn thu nhập ổn định cho người dân. Sự kết nối chặt chẽ giữa ngư dân, chủ tàu, thương lái và các cơ sở dịch vụ hình thành nên một hệ sinh thái kinh tế nghề cá đa dạng, gắn kết hoạt động sản xuất trên biển với kinh doanh trên đất liền.

Cùng với nhịp đập kinh tế, đời sống cộng đồng nơi đây mang đậm dấu ấn văn hóa sông nước Nam Bộ. Những tri thức dân gian về thời tiết, thủy triều, luồng lạch, kỹ thuật sử dụng ngư cụ và phương pháp bảo quản hải sản được tích lũy, truyền qua nhiều thế hệ.

Đời sống tinh thần của ngư dân An Bình gắn liền với các phong tục, tín ngưỡng dân gian, thể hiện ước vọng về những chuyến biển bình an, thời tiết thuận lợi. Sinh hoạt tín ngưỡng địa phương có sự gắn kết chặt chẽ với không gian văn hóa chung của khu vực Tắc Cậu và các địa bàn lân cận.

Trên địa bàn xã Bình An, Đình Vĩnh Hòa Hiệp (Đình Tà Niên) là di tích lịch sử – văn hóa có giá trị đặc biệt, gắn liền với Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực. Đây không chỉ là nơi tưởng nhớ các bậc tiền nhân mà còn là không gian sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng quan trọng, góp phần tăng cường sự đoàn kết và gắn kết cộng đồng cư dân làm nghề biển.

Sở hữu lợi thế về vị trí địa lý, hệ thống hạ tầng và truyền thống lao động, làng cá An Bình đang đứng trước cơ hội phát triển theo hướng văn minh, hiện đại, đóng góp vào mục tiêu xây dựng nông thôn mới bền vững. Trong đó, định hướng trọng tâm là phát triển nghề cá có trách nhiệm, nâng cao hiệu quả quản lý tàu thuyền, bảo đảm an toàn khai thác và tuân thủ nghiêm túc các quy định về phòng, chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Bên cạnh đó, địa phương hướng tới việc nâng cao chất lượng dịch vụ hậu cần, tăng cường liên kết sản xuất và tiêu thụ nhằm nâng cao chuỗi giá trị sản phẩm. Công tác bảo vệ môi trường tại các khu vực sản xuất, thu mua và chế biến thủy sản cũng được chú trọng thông qua việc xử lý chất thải, giảm rác thải nhựa và bảo vệ nguồn nước. Với tiềm năng sẵn có, An Bình còn hướng tới phát triển các mô hình giới thiệu nghề biển, quảng bá sản phẩm địa phương và tổ chức các hoạt động trải nghiệm đời sống cộng đồng.

Tuệ Lâm