Mô hình lúa – tôm tại Cà Mau phát huy hiệu quả

Hệ thống canh tác lúa – tôm đã hình thành ở Việt Nam gần 50 năm, tập trung chủ yếu tại vùng ĐBSCL, nơi có điều kiện tự nhiên đặc thù với quy luật mặn – ngọt theo mùa. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp, tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn xảy ra thường xuyên khiến nhiều vùng sản xuất lúa thuần kém hiệu quả, mô hình lúa  tôm nổi lên như một giải pháp thích ứng linh hoạt, bền vững và mang lại giá trị kinh tế cao.

Diện tích và hiệu quả sản xuất lúa – tôm trên địa bàn tỉnh Cà Mau không ngừng được nâng lên. Ảnh: Báo Nhân dân điện tử

Tại Cà Mau, mô hình sản xuất lúa – tôm được triển khai thực hiện từ những năm 2000 với việc trồng lúa vào mùa mưa và nuôi tôm vào mùa khô. Nhiều tiến bộ khoa học – kỹ thuật được áp dụng như cải tạo hệ thống thủy lợi nội đồng, quản lý mặn – ngọt theo mùa, sử dụng giống lúa chất lượng cao, lúa đặc sản gắn với nuôi tôm càng xanh và tôm sú sinh thái. Đặc biệt, mô hình lúa – tôm được xác định là một trong những hướng sản xuất chủ lực trong tái cơ cấu ngành nông nghiệp tỉnh, phù hợp với điều kiện tự nhiên và xu thế sản xuất nông nghiệp sinh thái, hữu cơ.

Nhờ đó, diện tích và hiệu quả sản xuất lúa – tôm trên địa bàn tỉnh không ngừng được nâng lên, trở thành sinh kế ổn định cho hàng chục nghìn hộ dân nông thôn, đồng thời góp phần quan trọng vào mục tiêu phát triển nông nghiệp thích ứng biến đổi khí hậu và bảo vệ hệ sinh thái đất ngập nước đặc thù của vùng Cà Mau.

Thời điểm này, nông dân nhiều địa phương trong tỉnh Cà Mau bước vào cao điểm thu hoạch lúa trên đất nuôi tôm, đồng thời chuẩn bị cho vụ tôm đầu năm 2026. Không khí lao động trên các cánh đồng lúa – tôm trở nên nhộn nhịp, phấn khởi khi cả lúa và tôm đều trúng mùa, được giá, mang lại niềm vui lớn cho bà con trước thềm Tết Bính Ngọ.

Tại vùng lúa – tôm xã Biển Bạch, hoạt động thu hoạch tôm càng xanh diễn ra sôi động. Thương lái vào tận ruộng thu mua với giá từ 70.000 – 90.000 đồng/kg, tùy kích cỡ. Mặc dù giá giảm khoảng 30.000 đồng/kg so với đầu vụ, nhưng bù lại năng suất tôm năm nay đạt cao, kích cỡ đồng đều nên người nuôi vẫn đảm bảo lợi nhuận.

Còn tại ấp Nhụy Cầm, xã Vĩnh Lộc, đi trên những cánh đồng lúa – tôm những ngày này dễ dàng cảm nhận không khí thu hoạch rộn ràng. Theo ông Trần Văn Vũ, Tổ trưởng Tổ hợp tác sản xuất ấp Nhụy Cầm, ngoài lợi nhuận từ lúa, người dân còn có thu nhập đáng kể từ tôm càng xanh, với giá dao động từ 80.000 – 120.000 đồng/kg, cùng các loại cá đồng khác, tổng thu nhập tăng thêm hàng chục triệu đồng mỗi hecta.

Theo UBND xã Vĩnh Lộc, mô hình lúa – tôm không chỉ giúp nâng cao thu nhập mà còn góp phần cải tạo môi trường đất, giảm sử dụng hóa chất, hướng đến sản xuất sinh thái, hữu cơ. Từ hiệu quả thực tế, địa phương đã phối hợp với các ngành chức năng quy hoạch vùng sản xuất tập trung, áp dụng quy trình kỹ thuật đồng bộ, đồng thời thành lập các hợp tác xã, tổ hợp tác làm cầu nối giữa nông dân và doanh nghiệp trong khâu thu mua, chế biến, tiêu thụ sản phẩm. Bên cạnh đó, chính quyền còn vận động người dân tận dụng bờ bao trồng thêm rau màu nhằm đa dạng sinh kế, tăng thu nhập.

Toàn tỉnh Cà Mau hiện có hơn 93.000 ha sản xuất theo mô hình lúa – tôm. Theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường Cà Mau, hiệu quả canh tác mô hình này ngày càng được nâng cao, giúp nông dân chủ động thích ứng với rủi ro thời tiết, đồng thời mở ra hướng đi mới trong nâng cao giá trị nông sản theo quy trình sinh thái, hữu cơ.

Theo quy trình canh tác, tôm càng xanh thường được thả nuôi vào khoảng tháng 7 – 8 âm lịch, cùng thời điểm gieo sạ lúa. Sau 4 – 6 tháng chăm sóc, khi lúa chín, nông dân tiến hành tháo nước để thu hoạch tôm. Hiện toàn tỉnh Cà Mau có khoảng 90.000 ha sản xuất lúa – tôm, trong đó diện tích nuôi tôm càng xanh khoảng 30.000 ha, năng suất bình quân đạt 150 – 200 kg/ha, lợi nhuận từ 12 – 16 triệu đồng/ha. Đáng chú ý, phương thức thu hoạch cũng được cải tiến khi người dân sử dụng máy “đuôi tôm” để quậy bùn đáy mương, khiến tôm ngộp sình và tự tấp vào mé bờ, giúp giảm đáng kể công lao động so với cách lội bùn thủ công trước đây.

Thời gian tới, ngành nông nghiệp tỉnh sẽ tiếp tục mở rộng vùng sản xuất tập trung, áp dụng quy trình kỹ thuật đồng bộ, kiểm soát chặt chẽ chất lượng đầu vào – đầu ra, đẩy mạnh cấp mã số vùng trồng, mã số ao nuôi và truy xuất nguồn gốc, từng bước hình thành chuỗi giá trị lúa – tôm khép kín, bền vững.

Thanh Hiếu