67 năm ngành thủy sản: Tiếp nối truyền thống, hướng tới tương lai

Dấu ấn 67 năm phát triển

Vào những ngày cuối tháng 3, đầu tháng 4 năm 1959, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đến thăm các làng cá và bà con ngư dân ở các đảo Tuần Châu, Cát Bà. Tại đây, Bác đã căn dặn: “Biển bạc của ta do nhân dân ta làm chủ”. Lời dạy của Bác đã khơi dậy ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng và phát huy vai trò làm chủ của nhân dân trong việc phát triển nền kinh tế biển quốc gia. Đến năm 1995, Thủ tướng Chính phủ Võ Văn Kiệt đã chính thức chọn ngày 1/4 hàng năm làm Ngày cá Việt Nam, ghi nhận sự đóng góp to lớn của ngành đối với nền kinh tế đất nước.

Từ một nghề cá thủ công, quy mô nhỏ và chủ yếu hoạt động ven bờ, ngành thủy sản Việt Nam đã có bước chuyển dịch mạnh mẽ thành một nghề cá cơ giới, tăng cường năng lực vươn khơi bám biển xa bờ. Trong hơn sáu thập kỷ qua, hệ thống quản lý nhà nước của ngành cũng không ngừng được củng cố và hoàn thiện, từ việc thành lập Tổng cục Thủy sản năm 1960, Bộ Hải sản năm 1976, Bộ Thủy sản năm 1981, cho đến khi hợp nhất vào Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn vào cuối năm 2007. Sự hiện diện thường xuyên của hơn 1 triệu ngư dân cùng hơn 84.000 tàu thuyền trực tiếp khai thác trên biển không chỉ đóng góp lớn cho kinh tế mà còn là những “cột mốc sống” bảo vệ vững chắc chủ quyền vùng biển, đảo của Tổ quốc.

Đến nay, ngành thủy sản đã phát triển toàn diện, đồng bộ trên các lĩnh vực: khai thác, nuôi trồng, hậu cần dịch vụ, chế biến và xuất khẩu. Nuôi trồng thủy sản trở thành ngành sản xuất hàng hóa tập trung, ứng dụng kỹ thuật tiên tiến, phát triển đa dạng các đối tượng nuôi ở cả vùng nước ngọt, nước lợ và nước mặn theo hướng bền vững. Song song đó, lĩnh vực chế biến và xuất khẩu đã tiếp cận công nghệ hiện đại, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe để thiết lập uy tín và đứng vững trên nhiều thị trường lớn nhất thế giới như EU, Nhật Bản, Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Nga. Hệ thống hậu cần dịch vụ tuyến khơi xa, tuyến đảo và ven bờ gắn với các trung tâm dịch vụ nghề cá cũng bước đầu được hình thành và phát huy hiệu quả.

Sôi nổi hoạt động kỷ niệm

Hướng tới kỷ niệm 67 năm Ngày truyền thống, Cục Thủy sản và Kiểm ngư đã đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố tổ chức nhiều hoạt động thiết thực, trong đó trọng tâm là tuyên truyền, phát động phong trào toàn dân tham gia bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Tại khu vực phía Bắc, tỉnh Quảng Ninh đã tổ chức thả giống quy mô lớn vào ngày 31/3/2026. Tại xã Thống Nhất, chính quyền và nhân dân đã thả 8.000 con giống thủy sản nước ngọt bản địa như cá mè hoa, cá chép, cá rô phi xuống khu vực Hồ Rộc Cả nhằm ổn định sinh kế và cân bằng hệ sinh thái. Chiều cùng ngày, tại khu vực bãi biển Tuần Châu, lãnh đạo địa phương cùng nhân dân và học sinh đã chung tay thả gần 22 vạn giống thủy sản có giá trị kinh tế cao gồm cá song, cá vược và tôm sú về môi trường tự nhiên.

Tại miền Trung, tỉnh Khánh Hòa tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền ngư dân nỗ lực chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU), tháo gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban Châu Âu, đồng thời khuyến khích người dân chuyển đổi sang nuôi biển công nghệ cao bằng hệ thống lồng HDPE. Các địa phương cũng tích cực tổ chức trao đổi, đối thoại để gỡ khó cho ngư dân và doanh nghiệp nhằm thúc đẩy sản xuất.

Tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, tỉnh Cà Mau phát động phong trào toàn dân tham gia bảo vệ nguồn lợi thủy sản, kết hợp tuyên truyền ngư dân nâng cao nhận thức, không khai thác ngay sau thời điểm thả giống để đảm bảo hiệu quả tái tạo. Dọc lưu vực sông Tiền và sông Hậu, chính quyền và người dân tỉnh Đồng Tháp đang quyết liệt ngăn chặn tình trạng khai thác tận diệt bằng các thiết bị kích điện, chú trọng bảo vệ đàn cá tự nhiên nhằm giữ gìn “mạch sống” mưu sinh. Điểm sáng tiêu biểu là khu vực Đình Thần An Bình (phường Hồng Ngự), nơi cộng đồng chung sức bảo vệ quần thể cá tự nhiên ước tính hơn 60 tấn, chủ yếu là cá tra, tạo nên một biểu tượng sống động về tinh thần bảo vệ sinh kế lâu dài cho các thế hệ tương lai.

Hướng tới phát triển bền vững

Kỷ niệm 67 năm Ngày truyền thống không chỉ là dịp ôn lại lịch sử tự hào mà còn là thời điểm quan trọng để toàn ngành thủy sản nhìn lại chặng đường đã qua, xác định rõ mục tiêu vươn lên trong giai đoạn mới. Mục tiêu cốt lõi hiện nay là việc phát triển kinh tế biển phải luôn luôn song hành với các yếu tố thân thiện môi trường, duy trì sinh kế bền vững cho hàng triệu cộng đồng dân cư. Quá trình này không chỉ tạo ra giá trị kinh tế mà còn góp phần thực hiện công cuộc xóa đói giảm nghèo, cải thiện cuộc sống cho người dân ở các vùng ven biển, trung du, miền núi và cả Tây Nguyên.

Để làm được điều đó, cần sự chung tay đồng bộ, quyết liệt từ các cơ quan quản lý nhà nước, cộng đồng ngư dân và cộng đồng doanh nghiệp. Các doanh nghiệp giữ vai trò nòng cốt, xung kích trong việc ứng dụng công nghệ bảo quản và chế biến sâu, xây dựng chuỗi giá trị liên kết chặt chẽ với ngư dân, từng bước minh bạch hóa thị trường tiêu thụ

Đồng thời, các địa phương cần đẩy mạnh xây dựng các mô hình đồng quản lý, huy động tối đa sự tham gia của người dân vào công tác bảo tồn đa dạng sinh học biển, phục hồi rạn san hô và gắn kết với du lịch sinh thái. Bên cạnh đó, nỗ lực thực thi nghiêm túc pháp luật về thủy sản, tháo gỡ dứt điểm “thẻ vàng” IUU và tuân thủ các quy định quốc tế về khai thác có trách nhiệm là nhiệm vụ vô cùng cấp bách nhằm giữ vững uy tín của thủy sản Việt Nam.

Hành trình vẻ vang 67 năm qua chính là một bệ phóng vững chắc để toàn ngành thủy sản Việt Nam tiếp tục đổi mới, nâng cao giá trị gia tăng, từng bước hiện thực hóa khát vọng đưa nước ta trở thành một quốc gia mạnh về biển và giàu lên từ biển.

Sao Mai