Thủ phủ tôm hùm Đắk Lắk chật vật khôi phục sản xuất sau thiên tai

Khó khăn chồng chất

Những ngày này, mặt nước đầm Cù Mông – một trong những vùng nuôi tôm hùm trọng điểm của tỉnh Đắk Lắk trở nên trầm lắng khác thường. Thời điểm vốn được xem là chính vụ nuôi tôm hùm nhưng khung cảnh nhộn nhịp trước đây gần như không còn. Nhiều lồng bè được kéo lên phơi khô, một số bè chỉ thả lác đác tôm giống hoặc chuyển sang nuôi cá bớp, cá biển có giá trị thấp hơn để cầm cự.

 Vùng nuôi tôm hùm của nhiều hộ bị thiệt hại nặng. Ảnh: Diễn đàn Tây Nguyên

Không ít người dân từng gắn bó với nghề nuôi tôm hùm nay phải quay lại với nghề khai thác thủy sản truyền thống như thả lưới bắt cá, bắt ốc để mưu sinh qua ngày. Thu nhập bấp bênh, chi phí sinh hoạt tăng cao khiến cuộc sống của người nuôi trồng thủy sản tại khu vực này gặp nhiều khó khăn.

Gia đình ông Phạm Bá Phong, ở phường Sông Cầu, là một trong những hộ chịu thiệt hại nặng nề sau đợt thiên tai cuối năm 2025. Trước bão, ông thả nuôi hơn 5.000 con tôm hùm trên đầm Cù Mông. Sau mưa lũ, hơn 4.000 con tôm bị sốc nước chết, lồng bè hư hại nghiêm trọng, tổng thiệt hại ước gần 1 tỷ đồng.

Bước vào vụ nuôi mới, dù đã chuẩn bị lồng bè, ông Phong chỉ có thể vay mượn để thả lại hơn 500 con tôm giống và nuôi thêm cá bớp để duy trì thu nhập. Theo ông, giá tôm giống hiện khá cao trong khi nguồn vốn gia đình đã cạn kiệt, khiến việc khôi phục quy mô nuôi như trước gần như không thể.

Ông Phong mong muốn được bố trí vị trí nuôi theo quy hoạch để có cơ hội tiếp cận chính sách hỗ trợ khi thiên tai xảy ra, đồng thời đảm bảo sản xuất ổn định lâu dài.

Tình cảnh tương tự cũng xảy ra với nhiều hộ nuôi khác tại đầm Cù Mông và vịnh Xuân Đài. Anh Huỳnh Ngọc Đại, phường Xuân Đài cho biết, hơn 3.000 con tôm hùm của gia đình bị chết do sốc nước trong đợt mưa lũ năm 2025, khiến gia đình thua lỗ nặng. Hiện không còn vốn để tái đầu tư, anh Đại chuyển sang chèo thúng đi đánh bắt cá, ốc trên đầm để kiếm sống. Dù mong muốn quay lại nghề nuôi tôm hùm, nhưng anh cho biết việc tham gia vùng nuôi quy hoạch gặp nhiều khó khăn, trong khi chưa nhận được hỗ trợ để phục hồi sản xuất.

Theo ghi nhận tại các xã, phường vùng Đông của tỉnh, nhiều hộ dân chỉ có thể tái sản xuất với quy mô nhỏ hoặc chuyển sang nuôi các loài thủy sản có giá trị thấp. Ngay cả những hộ còn vốn cũng không dám thả nuôi số lượng lớn vì lo ngại thiên tai, môi trường ô nhiễm và nguy cơ dịch bệnh.

Đợt thiên tai tháng 11/2025 đã gây thiệt hại nghiêm trọng đối với ngành nuôi trồng thủy sản vùng Đông tỉnh Đắk Lắk. Theo thống kê, khoảng 127.000 lồng bè nuôi trồng thủy sản bị ảnh hưởng, tổng thiệt hại ước tính trên 2.000 tỷ đồng.

Riêng tại đầm Cù Mông và vịnh Xuân Đài, khoảng 54.000 lồng bè bị hư hại, khiến nhiều vùng nuôi gần như tê liệt. Đây là khu vực được xem là thủ phủ tôm hùm của địa phương, đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế biển.

Vướng mắc từ nuôi tự phát ngoài quy hoạch

Trước tình hình này, tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 05/NQ-HĐND nhằm hỗ trợ người dân khôi phục sản xuất. Tuy nhiên, quá trình triển khai gặp nhiều vướng mắc khi phần lớn hộ nuôi không đủ điều kiện nhận hỗ trợ.

Các địa phương như phường Xuân Đài, phường Sông Cầu và xã Xuân Lộc đã đề xuất không áp dụng hỗ trợ đối với ngành thủy sản do nhiều bất cập trong quản lý vùng nuôi, đăng ký thả nuôi và kê khai thiệt hại.

Theo báo cáo của UBND phường Xuân Đài, địa phương có 4 khu vực nuôi trồng thủy sản được quy hoạch với diện tích hơn 113 ha. Hiện phường đang triển khai sắp xếp lại lồng bè theo Đề án 190 của UBND tỉnh Phú Yên (cũ).

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, phần lớn người dân nuôi ngoài vùng quy hoạch, không đăng ký kê khai và không cung cấp được giấy tờ liên quan đến con giống. Điều này khiến chính quyền không thể xác định vị trí lồng bè để thẩm định thiệt hại.

Danh sách kê khai thiệt hại của người dân cũng tăng nhiều so với số liệu quản lý, dẫn đến nguy cơ hỗ trợ sai đối tượng, gây khiếu kiện và mất công bằng.

Phó Chủ tịch UBND phường Xuân Đài Lê Thanh Vũ cho biết, qua rà soát, hầu hết hộ nuôi trồng thủy sản không đủ điều kiện nhận hỗ trợ. Do đó, địa phương kiến nghị cấp trên không đề xuất hỗ trợ đối với ngành nuôi trồng thủy sản, đồng thời sẽ kiểm tra và sắp xếp lại toàn bộ lồng bè theo đúng quy hoạch trong thời gian tới.

Tăng cường quản lý vùng nuôi

Tại phường Sông Cầu, chính quyền địa phương cũng đang phối hợp với Chi cục Thủy sản và Biển đảo tỉnh để rà soát, sắp xếp lại vùng nuôi.

Phó Chủ tịch UBND phường Sông Cầu Huỳnh Đình Quang cho hay, phần lớn hộ dân chưa thực hiện kê khai đăng ký từ đầu năm, nuôi ngoài quy hoạch và không tuân thủ mật độ. Điều này khiến việc xác định vị trí lồng bè gặp nhiều khó khăn.

Thời gian tới, địa phương sẽ tăng cường tuyên truyền, vận động người dân đưa lồng bè vào khu vực được phép nuôi, ứng dụng khoa học kỹ thuật và thực hiện kê khai đầy đủ trước khi thả nuôi để làm cơ sở hỗ trợ khi xảy ra thiên tai.

Nghề nuôi tôm hùm tại các đầm, vịnh ven biển vùng Đông tỉnh Đắk Lắk từ lâu được xem là ngành kinh tế mũi nhọn, mang lại thu nhập cao cho người dân. Tuy nhiên, việc nuôi tự phát, “mạnh ai nấy chiếm” mặt nước đã khiến công tác quản lý gặp nhiều khó khăn.

Vùng nuôi dày đặc lồng bè không chỉ làm tăng nguy cơ ô nhiễm môi trường mà còn khiến thiệt hại trở nên nghiêm trọng hơn khi thiên tai xảy ra.

Theo ông Đào Quang Minh, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Biển đảo tỉnh, nguyên nhân chính khiến nhiều hộ không được hỗ trợ là do không nuôi theo quy hoạch và không khai báo từ đầu vụ.

Hiện các địa phương đang tiến hành rà soát, kiểm đếm số lượng lồng bè để sắp xếp lại vùng nuôi theo lộ trình đến năm 2030. Người dân cần đăng ký kê khai ngay từ đầu vụ và thực hiện đầy đủ thủ tục để địa phương có cơ sở xác định thiệt hại khi thiên tai xảy ra.

Bên cạnh đó, trước diễn biến bão lũ ngày càng cực đoan, người nuôi cần chủ động điều chỉnh thời điểm thả nuôi, áp dụng các biện pháp kỹ thuật, gia cố lồng bè và tăng cường giải pháp ứng phó thiên tai để giảm thiểu rủi ro.

Minh Khuê