Khoa học công nghệ là “đòn bẩy” đưa thủy sản phát triển bền vững

Hội nghị sẽ diễn ra trong hai ngày 27 – 28/4 tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC), Thành phố Hồ Chí Minh; dự kiến quy tụ khoảng 300 đại biểu là nhà quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp, tổ chức trong và ngoài nước, cùng đại diện các địa phương và ngư dân, được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến.

Toàn cảnh Họp báo. Ảnh: Tùng Đinh/ Báo NN&MT

Phát biểu tại họp báo, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, Hội nghị được tổ chức nhằm cụ thể hóa mục tiêu tăng trưởng 4 – 5%/năm của ngành thủy sản, đồng thời định hướng xây dựng Chương trình khoa học công nghệ trọng tâm giai đoạn 2026 – 2030, phục vụ phát triển bền vững, kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi số.

Theo lãnh đạo Bộ, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt và yêu cầu hội nhập sâu rộng, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo không còn là lựa chọn mà đã trở thành yếu tố cốt lõi, quyết định năng lực cạnh tranh của ngành. Hội nghị sẽ là diễn đàn để các thành tựu nghiên cứu, công nghệ, thiết bị được giới thiệu, kết nối và từng bước đưa vào thực tiễn sản xuất.

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến phát biểu tại Họp báo. Ảnh: Tùng Đinh/ Báo NN&MT

“Đây là dịp để các thành tựu khoa học công nghệ thực sự đi vào đời sống, trở thành động lực nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng cho ngành thủy sản, đồng thời thúc đẩy liên kết vùng, đặc biệt tại các khu vực trọng điểm như Đồng bằng sông Cửu Long”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Theo thông tin tại họp báo, giai đoạn 2021 – 2025, ngành thủy sản đã đạt nhiều kết quả tích cực nhờ đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ. Toàn ngành đã triển khai 113 nhiệm vụ khoa học công nghệ, trong đó 60 nhiệm vụ đã được nghiệm thu và đưa vào thực tiễn.

Các kết quả nghiên cứu đã đóng góp thiết thực vào sản xuất, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất giống. Hiện nay, hơn 80% con giống thủy sản chủ lực đã được chủ động nguồn cung trong nước, trong đó trên 95% đạt tiêu chuẩn sạch bệnh.

Song song đó, các quy trình công nghệ nuôi, sử dụng chế phẩm sinh học, xử lý môi trường, phòng trị bệnh, khai thác và bảo quản đã được ứng dụng rộng rãi, với quy mô khoảng 90% diện tích và sản lượng nuôi trồng. Nhờ đó, ngành duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định từ 4 – 5%/năm.

Năm 2025, sản lượng thủy sản của Việt Nam đạt gần 10 triệu tấn, kim ngạch xuất khẩu khoảng 11,3 tỷ USD, đưa Việt Nam vươn lên vị trí thứ tư thế giới về sản lượng và thứ ba về giá trị xuất khẩu. Ngành cũng tạo sinh kế cho hơn 4 triệu lao động, đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế biển và bảo đảm chủ quyền quốc gia trên biển.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ngành thủy sản đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt sản lượng 9,8 triệu tấn, kim ngạch xuất khẩu từ 14 – 16 tỷ USD, đồng thời phát triển nuôi biển thành ngành công nghiệp quy mô lớn. Tầm nhìn đến năm 2045, thủy sản tiếp tục giữ vai trò then chốt trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp và kinh tế biển, đưa Việt Nam trở thành trung tâm chế biến thủy sản sâu, thuộc nhóm ba quốc gia hàng đầu thế giới.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo được xác định là nền tảng cốt lõi, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.

Trong giai đoạn tới, ngành sẽ tập trung vào các hướng trọng tâm như: phát triển giống thủy sản sạch bệnh, tăng trưởng nhanh; ứng dụng công nghệ cao, công nghệ sinh học và công nghệ số; phát triển nuôi trồng thủy sản thông minh; hiện đại hóa khai thác, giảm tổn thất sau thu hoạch; thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và kinh tế xanh.

Một trong những điểm nhấn của Hội nghị là thúc đẩy liên kết giữa “ba nhà”: Nhà quản lý – Nhà khoa học – Doanh nghiệp, cùng với sự tham gia của các địa phương. Theo ông Nguyễn Hữu Ninh, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ, mục tiêu xuyên suốt của Hội nghị là xây dựng hệ sinh thái liên kết bền vững, giúp giảm thiểu rủi ro, nâng cao năng lực sản xuất và gia tăng giá trị cho toàn chuỗi thủy sản.

Ông Nguyễn Hữu Ninh, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ. Ảnh: Tùng Đinh/ Báo NN&MT

Hội nghị sẽ bao gồm phiên toàn thể, các tiểu ban chuyên môn và khu triển lãm công nghệ. Nội dung thảo luận tập trung vào các lĩnh vực then chốt như nuôi trồng, dinh dưỡng, công nghệ sinh học, quản lý dịch bệnh, bảo vệ nguồn lợi, khai thác, bảo quản và chế biến thủy sản.

Đặc biệt, các tiểu ban sẽ đi sâu vào các ngành hàng chủ lực như tôm và cá tra, đồng thời đề xuất giải pháp giảm khai thác không bền vững, hạn chế thất thoát sau thu hoạch, nâng cao giá trị sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Bên cạnh đó, vấn đề bảo tồn đa dạng sinh học, quản lý nguồn lợi và bảo vệ hệ sinh thái biển cũng được đặt ra như một yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh biến đổi khí hậu và suy giảm tài nguyên.

Trong khuôn khổ Hội nghị, khu triển lãm khoa học công nghệ được xem là điểm nhấn quan trọng, với hàng trăm gian hàng trưng bày các thành tựu, thiết bị, giải pháp công nghệ trong lĩnh vực thủy sản và kiểm ngư. Đây không chỉ là nơi giới thiệu sản phẩm mà còn là không gian kết nối, nơi các ý tưởng được kiểm chứng trong thực tiễn và các giá trị khoa học được chuyển hóa thành hiệu quả kinh tế.

Cùng với đó, “Triển lãm quốc tế khoa học công nghệ thủy sản Việt Nam lần thứ I – VinaFis Expo 2026” sẽ diễn ra từ ngày 28 – 30/4 tại SECC, Thành phố Hồ Chí Minh. Sự kiện có sự tham gia của nhiều tổ chức, doanh nghiệp trong nước và quốc tế, cùng các hội nghề cá trong khu vực.

Ông Nguyễn Hữu Dũng, Tổng Thư ký Hội Thủy sản Việt Nam. Ảnh: Tùng Đinh/ Báo NN&MT

Ông Nguyễn Hữu Dũng, Tổng Thư ký Hội Thủy sản Việt Nam, Đại diện Ban tổ chức cho biết, đã mời các đối tác đến từ Malaysia, Indonesia, Philippines, Trung Quốc và nhiều nhà mua hàng quốc tế tham dự, tạo cơ hội mở rộng hợp tác, chuyển giao công nghệ và phát triển thị trường. Trong khuôn khổ sự kiện, lễ thả cá tái tạo nguồn lợi thủy sản dự kiến được tổ chức vào chiều 27/4, thể hiện cam kết bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

Theo đánh giá của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Hội nghị khoa học, công nghệ thủy sản và kiểm ngư toàn quốc năm 2026 không chỉ là dịp tổng kết giai đoạn phát triển 2021 – 2025 mà còn là điểm khởi đầu cho một hành trình mới. Thông qua Hội nghị, các định hướng lớn về phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo sẽ được xác lập, góp phần hoàn thiện cơ chế, chính sách và xác định các nhiệm vụ trọng tâm cho giai đoạn 2026 – 2030, định hướng đến năm 2035.

Đặc biệt, việc tăng cường kết nối giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và người dân được kỳ vọng sẽ hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong ngành thủy sản – yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh và giá trị gia tăng. Trong bối cảnh ngành đang hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu và hội nhập sâu rộng, Hội nghị được xem là “đòn bẩy” quan trọng, góp phần đưa khoa học công nghệ thực sự trở thành động lực tăng trưởng.

Qua đó, không chỉ nâng cao vị thế của thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế, mà còn góp phần bảo đảm sinh kế cho hàng triệu lao động, phát triển kinh tế biển và giữ vững chủ quyền quốc gia trên biển trong dài hạn.

Thùy Khánh