Ngành tôm trước biến động bất lợi

Vùng quảng canh – Căng mình chống nóng

Trung tuần tháng 4, nắng nóng gay gắt bao trùm hầu khắp các vùng nuôi tôm tại Đồng bằng sông Cửu Long. Nhiệt độ ngoài trời liên tục duy trì ở mức cao, trong khi lượng nước trong vuông ít được thay khiến rong tảo phát triển mạnh, làm gia tăng nguy cơ biến động môi trường. Trước diễn biến bất lợi này, người nuôi tôm quảng canh đang phải căng mình ứng phó, nỗi lo rủi ro theo đó cũng ngày một lớn hơn.

Tại xã Tây Yên (An Giang), anh Nguyễn Văn Mực cho biết dù mực nước trong vuông đã được duy trì ở mức tương đối, nhưng với nền nhiệt phổ biến 38 – 39°C, ít gió, nguy cơ tôm bị sốc nhiệt vẫn rất đáng lo ngại. Cùng chung tâm trạng, ông Trần Tập (xã Vĩnh Hòa, An Giang) cho rằng, trong điều kiện nắng nóng kéo dài, việc theo dõi, bổ sung nước định kỳ để hạn chế biến động nhiệt độ là yêu cầu bắt buộc, kéo theo chi phí sản xuất có xu hướng tăng lên.

Đến thời điểm này, phần lớn diện tích nuôi quảng canh tại An Giang và Cà Mau đã hoàn tất thả giống, một số nơi bắt đầu thu hoạch. Tuy nhiên, khác với áp lực về giá vật tư đầu vào như ở các mô hình thâm canh, mối lo lớn nhất của nuôi quảng canh hiện nay là yếu tố thời tiết, đặc biệt là biến động nhiệt độ nước. Nếu không kiểm soát tốt, môi trường ao nuôi dễ bị xáo trộn, làm phát sinh dịch bệnh và gây thiệt hại cho tôm nuôi.

Thực tế, đa số hộ nuôi quảng canh không có ao lắng, việc cấp nước phụ thuộc chủ yếu vào con nước tự nhiên. Trong những thời điểm không trùng kỳ triều cường, người dân buộc phải sử dụng máy bơm, làm gia tăng chi phí nhiên liệu. Nếu nắng nóng tiếp tục kéo dài, chi phí sản xuất sẽ còn tăng cao, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả vụ nuôi. Bên cạnh đó, nguy cơ từ những cơn mưa đầu mùa cũng là yếu tố đáng lưu ý, bởi sự thay đổi đột ngột về nhiệt độ và độ mặn có thể khiến tôm bị sốc, dẫn đến thiệt hại lớn.

Nuôi mật độ cao – Áp lực giá và dịch bệnh

Nếu như mô hình nuôi quảng canh phần nào giảm bớt áp lực về chi phí đầu vào và biến động giá thì đối với các mô hình nuôi mật độ cao như bán thâm canh, thâm canh và siêu thâm canh, đây lại là yếu tố mang tính quyết định hiệu quả của cả vụ nuôi. Trong bối cảnh giá vật tư liên tục biến động, cộng với nguy cơ dịch bệnh luôn hiện hữu, người nuôi đang phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn.

Đáng chú ý, trước những dự báo lạc quan về giá tôm trong những tháng đầu năm 2026, nhiều hộ nuôi đã chủ động thả giống sớm ở các mô hình thâm canh và siêu thâm canh với kỳ vọng đạt giá cao. Tuy nhiên, việc gia tăng mật độ và thả nuôi sớm cũng làm gia tăng nguy cơ phát sinh dịch bệnh, đặc biệt là các bệnh liên quan đến vi bào tử trùng (EHP) xuất hiện từ các ao nuôi bán thâm canh, sau đó lây lan sang các khu vực lân cận, gây khó khăn cho công tác quản lý dịch bệnh trên diện rộng.

Theo ông Võ Văn Phục, Tổng Giám đốc Công ty CP Thủy sản sạch Việt Nam (Vinacleanfood), từ khi xảy ra biến động địa chính trị tại Trung Đông, giá nhiều loại vật tư đầu vào phục vụ nuôi tôm đã tăng mạnh, trong đó thức ăn tôm có những đợt điều chỉnh tăng liên tiếp. Trong cơ cấu chi phí, thức ăn thường chiếm khoảng 60%, thậm chí cao hơn khi tôm gặp các bệnh như phân trắng hoặc chậm lớn do EHP. Vì vậy, chỉ cần giá thức ăn tăng thêm một tỷ lệ nhỏ cũng đủ tác động đáng kể đến hiệu quả sản xuất. Thực tế tại doanh nghiệp cho thấy, với ao nuôi diện tích 1,3 ha, sản lượng ước khoảng 50 tấn, lượng thức ăn tiêu thụ mỗi ngày lên tới hơn 2 tấn, khiến chi phí phát sinh rất lớn khi giá thức ăn tăng.

Trong khi đó, giá tôm thương phẩm lại có xu hướng giảm liên tục từ đầu tháng 3 đến nay, càng làm gia tăng áp lực cho người nuôi, nhất là khi nhiều vùng đang bước vào giai đoạn thu hoạch. Ông Ngô Công Luận, Giám đốc Hợp tác xã Nông ngư 14/10, Hòa Nhờ A, xã Hòa Tú (TP Cần Thơ), chia sẻ: “Với mặt bằng giá hiện tại, chỉ những ao nuôi đạt năng suất cao và kích cỡ lớn mới có khả năng đảm bảo lợi nhuận; còn lại, phần lớn chỉ có thể hòa vốn hoặc đối mặt nguy cơ thua lỗ. Đặc biệt, đối với tôm thẻ chân trắng kích cỡ trung bình, việc đạt điểm hòa vốn trong giai đoạn này đã là một thách thức không nhỏ“.

Vững tin vào khả năng phục hồi

Dù bức tranh vụ tôm từ đầu năm đến nay còn nhiều gam màu trầm, song vẫn xuất hiện những tín hiệu tích cực, tạo thêm niềm tin để người nuôi tiếp tục bám nghề. Cụ thể, trong quý I/2026, diện tích thả nuôi, sản lượng và kim ngạch xuất khẩu tôm đều ghi nhận mức tăng so cùng kỳ, cho thấy ngành tôm chưa rơi vào trạng thái bi quan như lo ngại.

Ở góc độ sản xuất, nhiều hộ nuôi mật độ cao cho rằng nắng nóng, dù gây không ít khó khăn, nhưng cũng mang lại một số thuận lợi nhất định. Nếu kiểm soát tốt môi trường ao nuôi, tôm có thể sinh trưởng nhanh, thuận lợi cho việc nuôi đạt kích cỡ lớn. Trong khi đó, giá tôm thẻ chân trắng và tôm sú cỡ lớn hiện vẫn duy trì ở mức có thể đảm bảo lợi nhuận khi đạt năng suất, góp phần thúc đẩy xu hướng gia tăng diện tích nuôi tôm sú mật độ cao trong thời gian gần đây. Thực tế cho thấy, một số hộ chuyển đổi sang nuôi tôm sú theo mô hình ao lót bạt đáy đã hạn chế được rủi ro về giá, qua đó duy trì hiệu quả kinh tế.

Nuôi tôm sú theo mô hình ao lót bạt đáy giúp hạn chế được rủi ro về giá. Ảnh: Tép Bạc

Đối với tôm thẻ chân trắng, quy trình nuôi nhiều giai đoạn đang được áp dụng rộng rãi như một giải pháp thích ứng trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng và giá bán biến động. Thay vì thu tỉa dần như trước, người nuôi chuyển sang san thưa để tập trung nuôi tôm đạt kích cỡ lớn, qua đó duy trì môi trường ao nuôi ổn định, giảm hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR), góp phần hạ giá thành và nâng cao hiệu quả. Bên cạnh đó, một số hộ lựa chọn thả nuôi rải vụ theo từng giai đoạn nhằm phân bổ rủi ro, đồng thời kỳ vọng có thể tận dụng được các thời điểm giá thuận lợi. Cách làm này còn giúp tận dụng hiệu quả hạ tầng sẵn có theo hướng “lấy ao trước nuôi ao sau”, qua đó tiết giảm chi phí đầu tư.

Trong bối cảnh nhiều thách thức đan xen, người nuôi tôm vẫn chủ động điều chỉnh phương thức sản xuất, linh hoạt thích ứng với điều kiện thực tế. Niềm tin vào khả năng phục hồi của thị trường cùng kinh nghiệm tích lũy qua nhiều vụ nuôi tiếp tục là điểm tựa để họ duy trì sản xuất, kỳ vọng vào những tín hiệu tích cực hơn trong thời gian tới.

Xuân Trường