Nuôi ốc hương tạo sinh kế mới cho người dân ven biển Ninh Bình

Tại Hợp tác xã Nuôi trồng thủy sản An Hòa Hải Hậu, xã Hải Quang, mô hình nuôi ốc hương ứng dụng công nghệ tuần hoàn đang mang lại hiệu quả rõ nét. Đây là một trong những hợp tác xã tiên phong đưa tiến bộ kỹ thuật vào nuôi ốc hương thương phẩm tại địa phương.

Sau 3 năm triển khai nuôi thả, trung bình mỗi năm hợp tác xã cung ứng ra thị trường gần 20 tấn ốc hương thương phẩm, cho lợi nhuận gần 3 tỷ đồng sau khi trừ chi phí. Thành công của mô hình không chỉ tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho các thành viên hợp tác xã mà còn trở thành địa chỉ để nhiều hộ dân đến tham quan, học hỏi kinh nghiệm.

Những mẻ ốc hương chất lượng sẵn sàng cung ứng ra thị trường. Ảnh: Báo Ninh Bình

Anh Trần Tiến Đức, đại diện Hợp tác xã Nuôi trồng thủy sản An Hòa Hải Hậu cho biết, ốc hương là đối tượng nuôi có giá trị kinh tế cao, phù hợp với điều kiện vùng nước ven biển tại địa phương. Thức ăn chủ yếu của ốc là cá biển, tôm, tép moi tươi sống. Ngoài ra, người nuôi cũng từng bước tận dụng thêm một số phụ phẩm như gan lợn, gan bò để bổ sung dinh dưỡng cho vật nuôi, qua đó góp phần giảm chi phí đầu vào và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Theo anh Đức, so với nhiều đối tượng thủy sản khác, ốc hương có ưu điểm ít dịch bệnh, chi phí chăm sóc không quá lớn, kỹ thuật nuôi tương đối đơn giản nên người dân dễ quản lý môi trường và theo dõi quá trình sinh trưởng. Đây cũng là yếu tố giúp mô hình nhanh chóng được nhân rộng tại nhiều địa phương ven biển.

Không riêng các hợp tác xã, nhiều hộ dân cũng mạnh dạn chuyển đổi mô hình sản xuất để nâng cao hiệu quả kinh tế. Gia đình anh Bùi Văn Kiên, xã Hải Tiến trước đây chủ yếu nuôi tôm nhưng thường xuyên đối mặt với rủi ro dịch bệnh, giá cả thị trường biến động khiến năng suất và thu nhập không ổn định.

Sau quá trình tìm hiểu và tiếp cận các kỹ thuật nuôi mới, anh Kiên quyết định đầu tư chuyển đổi sang nuôi ốc hương thương phẩm. Đến nay, mô hình đã mang lại hiệu quả tích cực khi mỗi năm gia đình anh cung ứng ra thị trường khoảng 10 tấn ốc thương phẩm.

Để duy trì nguồn hàng ổn định, gia đình anh áp dụng phương pháp thả giống gối vụ, trung bình cứ khoảng 2 tháng thu hoạch một lứa. Nhờ đó, sản phẩm được cung ứng thường xuyên cho thị trường, hạn chế tình trạng phụ thuộc vào thời vụ.

Tuy nhiên, theo anh Kiên, nuôi ốc hương đòi hỏi người nuôi phải đặc biệt cẩn trọng trong từng khâu chăm sóc và quản lý môi trường ao nuôi. Độ mặn thích hợp để ốc phát triển dao động khoảng 25-35‰. Người nuôi phải duy trì ổn định nhiệt độ và độ mặn của nước, nhất là sau các đợt mưa lớn bởi nếu môi trường thay đổi đột ngột, ốc rất dễ bị sốc và chết hàng loạt.

Bên cạnh đó, chế độ dinh dưỡng của ốc hương cũng khá khắt khe, thức ăn phải là các loại cá biển, tôm, tép tươi sống. Sau mỗi bữa ăn, người nuôi phải thu gom sạch thức ăn thừa nhằm giữ môi trường đáy ao luôn thông thoáng, hạn chế phát sinh dịch bệnh.

Anh Phạm Văn Cường (xóm Hữu Nghị, xã Hải Tiến) kiểm tra sự sinh trưởng, phát triển của ốc hương. Ảnh: Báo Ninh Bình

Ngành chuyên môn nhận định, điều kiện tự nhiên vùng ven biển Ninh Bình khá thuận lợi cho hoạt động ương dưỡng giống và nuôi thương phẩm ốc hương. Đặc biệt, kỹ thuật nuôi không quá phức tạp, phù hợp với khả năng đầu tư cũng như khả năng tiếp cận khoa học kỹ thuật của người dân địa phương.

Ốc hương bắt đầu được đưa vào nuôi thử nghiệm tại Ninh Bình từ khoảng năm 2020. Tuy nhiên, phải đến giai đoạn từ năm 2022 đến nay, khi người dân từng bước làm chủ kỹ thuật, cải thiện môi trường nuôi thì mô hình mới phát triển mạnh và mang lại hiệu quả rõ rệt. Hiện diện tích nuôi ốc hương trên địa bàn tỉnh đạt khoảng 50ha, tập trung chủ yếu tại các xã Giao Ninh, Hải Tiến và Hải Xuân. Sản lượng đạt khoảng 600 tấn mỗi năm.

Giá bán ốc hương trên thị trường hiện dao động từ 220.000-500.000 đồng/kg tùy kích cỡ và thời điểm, mang lại nguồn thu hấp dẫn cho người nuôi. Nhiều hộ dân đã thu lãi từ vài trăm triệu đến hàng tỷ đồng nhờ chuyển đổi từ các diện tích nuôi tôm, nuôi thủy sản kém hiệu quả sang nuôi ốc hương thương phẩm.

Dù vậy, bên cạnh những tín hiệu tích cực, nghề nuôi ốc hương tại Ninh Bình vẫn đang đối mặt với không ít khó khăn, đặc biệt là vấn đề con giống. Hiện phần lớn giống ốc hương phải nhập từ các tỉnh Nam Trung Bộ nên chi phí vận chuyển cao, nguồn cung chưa ổn định và tiềm ẩn nguy cơ phát sinh dịch bệnh trong quá trình vận chuyển, thả nuôi.

Theo thống kê, toàn tỉnh hiện có 455 cơ sở sản xuất, ương dưỡng giống thủy sản nhưng mới chỉ có duy nhất một cơ sở sản xuất, ương dưỡng giống ốc hương. Điều này khiến người nuôi chưa chủ động được nguồn giống tại chỗ, ảnh hưởng đến kế hoạch mở rộng quy mô sản xuất trong thời gian tới.

Bà Nguyễn Thị Thúy, Trưởng phòng Nuôi trồng thủy sản, Chi cục Thủy sản – Kiểm ngư tỉnh Ninh Bình cho biết, ngành nông nghiệp địa phương đang khuyến khích người dân đa dạng hóa đối tượng nuôi thủy sản; trong đó ốc hương là đối tượng có giá trị kinh tế cao, phù hợp với điều kiện sản xuất tại địa phương. Theo bà Thúy, việc phát triển nuôi ốc hương thương phẩm không chỉ góp phần nâng cao giá trị sản xuất ngành thủy sản mà còn tạo thêm sinh kế, tăng thu nhập cho người dân vùng ven biển.

Bình Nguyên