Nông dân Vĩnh Long thắng lớn với mô hình tôm càng xanh lột

Từ nhiều năm nay, vùng Thạnh Phú của tỉnh Vĩnh Long mới (địa phận huyện Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre cũ) được biết đến là nơi phát triển mạnh mô hình nuôi tôm càng xanh trong ruộng lúa và mương vườn. Đây là hình thức sản xuất tận dụng điều kiện tự nhiên, phù hợp với vùng đất chịu ảnh hưởng xâm nhập mặn và mang lại nguồn thu ổn định cho nhiều hộ dân.

Tuy nhiên, phần lớn sản phẩm trước đây chủ yếu được bán dưới dạng tôm thương phẩm vỏ cứng thông qua thương lái nên giá trị gia tăng chưa cao. Giá cả đầu ra thường xuyên biến động khiến người nuôi đối mặt nhiều rủi ro, trong khi tiềm năng của con tôm địa phương vẫn chưa được khai thác tương xứng.

Trăn trở trước thực tế đó, kỹ sư Nguyễn Hữu Nam, ngụ xã Thạnh Phú đã nghiên cứu quy trình nuôi tôm càng xanh lột vỏ kết hợp chế biến cấp đông nhằm nâng cao giá trị sản phẩm. Sau hơn một năm thử nghiệm, mô hình bước đầu cho kết quả tích cực và mở ra hướng phát triển mới cho ngành hàng tôm càng xanh tại địa phương.

Tôm càng xanh. Nguồn: Báo Dân Việt 

Theo anh Nam, tôm càng xanh sau khi nuôi trong ruộng lúa khoảng 5 tháng thường đạt giá khoảng 180.000 đồng/kg. Tuy nhiên, nếu tiếp tục chăm sóc thêm khoảng một tháng để tôm bước vào giai đoạn lột vỏ mềm, giá bán có thể tăng lên khoảng 360.000 đồng/kg, cao gấp đôi so với trước đây.

Anh Nam cho biết, tôm lột có chất lượng thịt thơm ngon, mềm, giá trị dinh dưỡng cao và thuận tiện cho người tiêu dùng khi chế biến. Trong khi đó, tôm vỏ cứng khi cấp đông lâu ngày thường bị hao hụt nước, giảm chất lượng thịt.

“Với nền tảng chuyên môn trong lĩnh vực thủy sản, tôi tập trung tìm giải pháp nâng cao giá trị sản phẩm thông qua thay đổi cách thức nuôi và chế biến. Sau nhiều thử nghiệm, quy trình đã được hoàn thiện và bước đầu mang lại hiệu quả rõ rệt”, anh Nguyễn Hữu Nam chia sẻ.

Theo quy trình hiện nay, sau thời gian nuôi trong ruộng lúa hoặc mương vườn, tôm được chuyển vào các bể xi măng có hệ thống sục ôxy để tiếp tục chăm sóc và theo dõi quá trình lột vỏ. Khi tôm đạt yêu cầu, sản phẩm được xử lý hút chân không và cấp đông để giữ độ tươi ngon.

Nhờ kiểm soát tốt các khâu kỹ thuật, sản phẩm đầu ra có chất lượng đồng đều, màu sắc đẹp và giữ được hương vị đặc trưng. Đặc biệt, người tiêu dùng có thể sử dụng nguyên con mà không cần bóc vỏ, phù hợp xu hướng tiêu dùng hiện đại.

Nhận thấy hiệu quả của mô hình, Hợp tác xã Nông nghiệp – Dịch vụ An Thạnh đã lựa chọn đây là hướng sản xuất trọng tâm nhằm nâng cao giá trị cho con tôm địa phương. Hợp tác xã hiện có 151 thành viên với tổng diện tích nuôi tôm càng xanh trong ruộng lúa khoảng 50 ha.

Đại diện hợp tác xã cho biết, đơn vị đã xây dựng được mạng lưới thu mua nguyên liệu ngay tại địa phương, từng bước hình thành chuỗi liên kết khép kín từ nuôi trồng, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm. Đây được xem là yếu tố quan trọng giúp người nuôi yên tâm sản xuất, hạn chế phụ thuộc thương lái.

Hiện sản phẩm tôm càng xanh lột cấp đông của hợp tác xã được bán với giá khoảng 360.000 đồng/kg đối với loại 12 con/kg và 320.000 đồng/kg đối với loại 16 con/kg. Dù nhu cầu thị trường khá lớn nhưng sản lượng hiện chưa đáp ứng được các đơn hàng lớn do vùng nguyên liệu còn hạn chế.

Không chỉ tiêu thụ tại địa phương, sản phẩm hiện đã liên kết với hai đơn vị tại Thành phố Hồ Chí Minh để mở rộng thị trường, đồng thời được bán qua các nền tảng trực tuyến.

Theo anh Nam, khó khăn lớn nhất hiện nay là diện tích nuôi của các hộ còn nhỏ lẻ, nguồn nguyên liệu chưa ổn định. Hợp tác xã đã kiến nghị địa phương xem xét cho thuê khoảng 10 ha đất công để xây dựng vùng nuôi tập trung nhằm chủ động nguồn cung cho chế biến.

“Nhiều doanh nghiệp đã đặt hàng với số lượng lớn nhưng hợp tác xã chưa thể đáp ứng. Nếu có vùng nuôi tập trung, chúng tôi sẽ chủ động hơn về sản lượng và nâng cao năng lực cạnh tranh”, anh Nam nói.

Ngoài hiệu quả kinh tế, mô hình còn được đánh giá phù hợp định hướng phát triển nông nghiệp bền vững trong điều kiện biến đổi khí hậu. Việc nuôi tôm càng xanh trong ruộng lúa giúp tận dụng diện tích đất nông nghiệp, giảm áp lực môi trường và tạo thêm sinh kế cho người dân vùng ven biển.

Sản phẩm “Tôm càng lột xứ dừa” hiện đã được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao và đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ. Đây được xem là nền tảng quan trọng để địa phương xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ trong thời gian tới.

Theo ông Lê Văn Tiến, nguyên Trưởng phòng Nông nghiệp và Môi trường huyện Thạnh Phú trước đây, ngay từ giai đoạn đầu triển khai, cơ quan chuyên môn đã hỗ trợ hợp tác xã trong việc xây dựng sản phẩm OCOP, phát triển nhãn hiệu và nâng cao giá trị sản phẩm.

Ông Tiến đánh giá, mô hình nuôi và chế biến tôm càng xanh lột là hướng đi phù hợp trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và gia tăng giá trị cho sản phẩm địa phương.

Thành công bước đầu của mô hình không chỉ giúp nâng thu nhập cho người dân mà còn cho thấy tiềm năng lớn của việc phát triển chuỗi sản xuất gắn với chế biến sâu. Nếu tiếp tục được đầu tư đồng bộ và mở rộng vùng nguyên liệu, mô hình này được kỳ vọng sẽ góp phần nâng tầm thương hiệu tôm càng xanh Việt Nam trên thị trường trong nước và xuất khẩu.

Vũ Hải