Tôm Thái Lan trước “phép thử” mới từ thị trường Mỹ

Thông báo được đăng trên Công báo Liên bang Mỹ (Federal Register) cho biết, các sai sót được xếp vào nhóm “ministerial errors”, tức là lỗi hành chính phát sinh trong quá trình xử lý dữ liệu, áp dụng công thức tính toán hoặc tổng hợp kết quả. Sau khi tiếp nhận kiến nghị từ các doanh nghiệp liên quan, DOC đã tiến hành rà soát và ban hành kết quả điều chỉnh chính thức.

Theo kết quả mới, mức thuế chống bán phá giá áp dụng đối với Thai Union Group được điều chỉnh xuống còn 1,24%. Trong khi đó, Charoen Pokphand Foods (CPF) – doanh nghiệp thuộc diện áp dụng dữ liệu bất lợi sẵn có (AFA) trong quá trình xem xét – có mức thuế được điều chỉnh lên 26,66%, tăng đáng kể so với mức 17,38% công bố trước đó.

DOC nhấn mạnh, việc điều chỉnh lần này không đồng nghĩa với thay đổi chính sách chống bán phá giá của Mỹ đối với mặt hàng tôm nhập khẩu từ Thái Lan, cũng không phải là một cuộc điều tra mới. Việc sửa đổi chỉ nhằm bảo đảm kết quả phản ánh chính xác dữ liệu và phương pháp tính toán được sử dụng trong kỳ rà soát.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng, điều chỉnh mức thuế có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí xuất khẩu của từng doanh nghiệp, từ đó tác động đến năng lực cạnh tranh của tôm Thái Lan tại thị trường Mỹ – một trong những thị trường nhập khẩu thủy sản lớn nhất thế giới.

Hiện nay, thuế chống bán phá giá đối với tôm Thái Lan vẫn được duy trì và được DOC rà soát định kỳ nhằm bảo đảm mức thuế phản ánh đúng biên độ phá giá thực tế của từng doanh nghiệp xuất khẩu.

Vùng nuôi tôm tại Thái Lan. 

Thái Lan là một trong những quốc gia xuất khẩu tôm lớn trên thế giới, cùng với Ecuador, Ấn Độ và Việt Nam. Khu vực phía Nam nước này được xem là trung tâm sản xuất tôm trọng điểm, đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng thủy sản xuất khẩu.

Theo số liệu của Bộ Thương mại Thái Lan, kim ngạch xuất khẩu tôm của nước này năm 2025 đạt 40,9 tỷ baht, tương đương khoảng 1,2 tỷ USD, chiếm khoảng 18% tổng giá trị xuất khẩu thủy sản của cả nước. Dù Mỹ điều chỉnh thuế chống bán phá giá, Hiệp hội Tôm Thái Lan cho rằng, tác động đến hoạt động xuất khẩu trong ngắn hạn sẽ không quá lớn.

Ông Ekapoj Yodpinit, đại diện Hiệp hội Tôm Thái Lan nhận định, ngành tôm nước này đang cho thấy những tín hiệu phục hồi tích cực trong năm 2026 bất chấp môi trường thương mại quốc tế còn nhiều biến động.

Theo ông Ekapoj Yodpinit, Thái Lan đặt mục tiêu đạt sản lượng khoảng 400.000 tấn tôm trong năm nay. Nếu hoàn thành kế hoạch này, lượng tôm xuất khẩu có thể vượt 250.000 tấn. Ông cho biết hiện tôm Thái Lan xuất khẩu sang Mỹ đang chịu tổng mức thuế khoảng 17,01%, bao gồm 15% thuế toàn cầu và 2,01% thuế chống bán phá giá.

So với các quốc gia cạnh tranh khác, mức thuế này được đánh giá vẫn ở ngưỡng có thể duy trì khả năng cạnh tranh. Theo đó, tôm Indonesia đang chịu mức thuế 18,7%, Ecuador từ 15% đến 28,7%, Việt Nam khoảng 22,4% và Ấn Độ ở mức 24,5%.

Mặc dù vậy, các doanh nghiệp trong ngành vẫn theo dõi sát diễn biến chính sách thương mại của Mỹ. Theo đánh giá của khu vực tư nhân Thái Lan, các chính sách thuế quan hiện nay chịu tác động lớn từ quan điểm điều hành của Tổng thống Donald Trump và có thể thay đổi trong thời gian ngắn. Hiện Mỹ đang áp dụng mức thuế toàn cầu 10% đối với hàng hóa nhập khẩu và không loại trừ khả năng tiếp tục điều chỉnh lên mức cao hơn trong thời gian tới.

Ảnh minh họa. Nguồn: AI

Trong bối cảnh đó, ngành tôm Thái Lan vẫn ghi nhận những tín hiệu tích cực từ sản xuất. Theo Hiệp hội Tôm Thái Lan, niềm tin của người nuôi đang được cải thiện nhờ triển vọng xuất khẩu khả quan và nhu cầu tiêu thụ nội địa gia tăng.

Số lượng tôm giống được thả nuôi trong quý I năm nay được dự báo tăng hơn 50% so với cùng kỳ năm trước, phản ánh xu hướng mở rộng sản xuất trở lại sau thời gian dài ngành tôm đối mặt với nhiều khó khăn về dịch bệnh, chi phí đầu vào và biến động thị trường.

Liên quan đến yếu tố thời tiết, dù có dự báo xuất hiện hiện tượng El Niño mạnh gây nắng nóng và khô hạn, ông Ekapoj Yodpinit cho rằng, điều kiện này có thể thuận lợi hơn cho hoạt động nuôi tôm so với thời tiết lạnh hoặc mưa nhiều. Theo ông, môi trường nuôi ổn định hơn có thể góp phần giảm nguy cơ phát sinh dịch bệnh, từ đó hạn chế rủi ro đứt gãy nguồn cung. Bên cạnh việc duy trì sản xuất, ngành tôm Thái Lan đang đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa thị trường xuất khẩu nhằm giảm sự phụ thuộc vào Mỹ.

Nếu trước đây thị trường Mỹ từng chiếm tới khoảng 60% tổng lượng tôm xuất khẩu của Thái Lan thì hiện tỷ trọng này đã giảm xuống còn khoảng 20%. Trong khi đó, Nhật Bản và Trung Quốc hiện mỗi thị trường chiếm khoảng 20% kim ngạch xuất khẩu tôm của Thái Lan. Khu vực ASEAN cùng thị trường nội địa đóng góp khoảng 20-25%.

Theo Hiệp hội Tôm Thái Lan, việc phân bổ lại thị trường xuất khẩu giúp ngành tôm giảm thiểu rủi ro trước những biến động về chính sách thương mại và tạo nền tảng ổn định hơn cho người nuôi trong dài hạn. Để mở rộng thêm dư địa tăng trưởng, Hiệp hội đang đề nghị Chính phủ Thái Lan đẩy nhanh tiến trình đàm phán các hiệp định thương mại tự do (FTA), đặc biệt với Liên minh châu Âu (EU).

Theo ông Ekapoj Yodpinit, sau khi mất ưu đãi từ Hệ thống ưu đãi phổ cập (GSP), lượng tôm xuất khẩu của Thái Lan sang châu Âu đã giảm mạnh từ khoảng 60.000 tấn mỗi năm xuống chỉ còn khoảng 200 tấn.

Nếu đạt được FTA với EU, xuất khẩu tôm sang khu vực này có thể phục hồi lên mức 30.000-40.000 tấn mỗi năm. Bên cạnh đó, các thỏa thuận thương mại với Canada và Hàn Quốc cũng được đánh giá có ý nghĩa quan trọng đối với mục tiêu mở rộng thị trường.

Hiệp hội Tôm Thái Lan cho biết, sẽ tiếp tục kiến nghị Chính phủ đưa ngành tôm vào nhóm chương trình ưu tiên quốc gia, đồng thời tăng cường các giải pháp kiểm soát dịch bệnh, nâng cao năng suất và hỗ trợ người nuôi.

Vũ Hải