Tăng cường chế tài đối với các hành vi vi phạm trong khai thác thủy sản

Ngày 29/6/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 246/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản. Nghị định quy định đầy đủ các hành vi vi phạm, hình thức xử phạt, mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, đồng thời quy định thẩm quyền lập biên bản, xử phạt và tổ chức thi hành đối với các hành vi vi phạm trong lĩnh vực thủy sản. Thời hiệu xử phạt là 2 năm theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 6 Luật Xử lý vi phạm hành chính.

Đối với một hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản, hình thức xử phạt chính được áp dụng là phạt tiền. Ngoài ra, tùy tính chất, mức độ vi phạm, tổ chức, cá nhân còn có thể bị áp dụng nhiều hình thức xử phạt bổ sung như tước quyền sử dụng giấy phép khai thác thủy sản, giấy chứng nhận đăng ký tàu cá, chứng chỉ thuyền trưởng; đình chỉ hoạt động sản xuất giống, nuôi trồng, chế biến, xuất nhập khẩu thủy sản; tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm.

Bên cạnh đó, Nghị định quy định nhiều biện pháp khắc phục hậu quả như buộc thả thủy sản còn sống trở lại môi trường tự nhiên, thu hồi hoặc tiêu hủy giống thủy sản, thức ăn thủy sản, sản phẩm xử lý môi trường nuôi trồng thủy sản vi phạm; buộc khôi phục hiện trạng ban đầu; tháo dỡ công trình nuôi trồng trái phép; tái xuất tàu cá hoặc thủy sản nhập khẩu vi phạm; thu hồi giấy chứng nhận, giấy phép bị sửa chữa, tẩy xóa hoặc cấp sai quy định.

Nghị định số 246/2026/NĐ-CP quy định mức xử phạt rất cao đối với các hành vi vi phạm trong khai thác thủy sản. Ảnh: Phương Anh/Báo Lao động

Về mức phạt, Nghị định chỉ rõ, phạt tiền tối đa đối với cá nhân vi phạm trong lĩnh vực thủy sản lên tới 1 tỷ đồng, trong khi tổ chức vi phạm bị xử phạt bằng 2 lần mức phạt áp dụng đối với cá nhân.

Một trong những nội dung trọng tâm của Nghị định là tăng cường chế tài đối với các hành vi vi phạm trong khai thác thủy sản. Nghị định quy định mức xử phạt rất cao đối với các hành vi sử dụng tàu cá không có giấy phép khai thác, vượt ranh giới vùng biển được phép khai thác, vô hiệu hóa hoặc không duy trì hoạt động của thiết bị giám sát hành trình, tàng trữ hoặc gửi trái phép thiết bị giám sát hành trình, không thực hiện quy định về nhật ký khai thác và quản lý hoạt động tàu cá. Đối với các hành vi nghiêm trọng, mức xử phạt có thể lên đến hàng trăm triệu đồng, kèm theo các hình thức xử phạt bổ sung như tước giấy phép khai thác thủy sản, tước chứng chỉ thuyền trưởng, tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.

Nghị định cũng quy định rõ việc xử lý đối với trường hợp tàu cá Việt Nam bị nước ngoài bắt giữ, xử lý do khai thác trái phép. Trong đó, việc xác minh căn cứ trên bản án, quyết định của cơ quan có thẩm quyền nước ngoài hoặc văn bản xác nhận của Bộ Ngoại giao, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài cùng các tài liệu liên quan để làm căn cứ xử lý theo quy định của pháp luật Việt Nam.

Trong lĩnh vực bảo vệ nguồn lợi thủy sản, Nghị định bổ sung nhiều quy định xử phạt đối với các hành vi gây suy giảm môi trường sống của các loài thủy sản, lấn chiếm hoặc gây hại khu bảo tồn biển, khu bảo vệ nguồn lợi thủy sản, khai thác trong khu vực cấm theo mùa vụ, khai thác loài thủy sản nguy cấp, quý, hiếm trái quy định và vi phạm các quy định về đồng quản lý trong bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Mức phạt từ 30 – 200 triệu đồng tùy từng hành vi vi phạm mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Đối với lĩnh vực giống thủy sản, tổ chức, cá nhân sản xuất, ương dưỡng giống không đáp ứng điều kiện, không có giấy chứng nhận theo quy định hoặc sản xuất giống không nằm trong danh mục được phép kinh doanh sẽ bị xử phạt và có thể bị đình chỉ hoạt động, buộc tiêu hủy hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng đối với giống thủy sản vi phạm. Mức phạt tối đa cho vi phạm hành chính trong hoạt động này là 50 triệu đồng.

Trong lĩnh vực thức ăn thủy sản và sản phẩm xử lý môi trường nuôi trồng thủy sản, Nghị định quy định xử phạt đối với hành vi không cập nhật thông tin sản phẩm, sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, sản xuất hoặc nhập khẩu sản phẩm chứa thành phần cấm hoặc chưa được phép lưu hành. Mức phạt tối đa cho vi phạm trong lĩnh vực này là 70 triệu đồng. Ngoài ra, cơ sở vi phạm còn có thể bị đình chỉ hoạt động và buộc tiêu hủy hoặc tái xuất sản phẩm.

Đối với hoạt động nuôi trồng thủy sản, Nghị định bổ sung các quy định xử phạt đối với hành vi không đáp ứng điều kiện về môi trường, không đăng ký nuôi trồng theo quy định, nuôi vượt hạn mức được giao, nuôi đối tượng thủy sản ngoài danh mục được phép hoặc nuôi khi chưa được giao, cho thuê đất, mặt nước, khu vực biển theo quy định. Các cơ sở vi phạm có thể bị đình chỉ hoạt động, buộc tháo dỡ công trình, khôi phục hiện trạng hoặc tiêu hủy đối tượng nuôi trái phép.

Theo quy định tại Nghị định này, mức phạt vi phạm hành chính trong khai thác thủy sản rất cao. Trong đó, phạt tới 1 tỷ đồng với một trong các hành vi như sau: Sử dụng tàu cá có chiều dài lớn nhất từ 24 mét trở lên khai thác thủy sản trên biển không có Giấy phép khai thác thủy sản hoặc Giấy phép khai thác thủy sản đã hết hạn.

Khai thác thủy sản tại vùng biển của quốc gia, vùng lãnh thổ khác hoặc vùng biển thuộc quyền quản lý của Tổ chức nghề cá khu vực mà không có Giấy phép khai thác thủy sản hoặc Giấy phép khai thác thủy sản hết hạn hoặc không có giấy chấp thuận hoặc giấy chấp thuận hết hạn.

Sử dụng tàu cá nước ngoài hoạt động trong vùng biển Việt Nam mà không có Giấy phép khai thác thủy sản hoặc Giấy phép khai thác thủy sản hết hạn; Sử dụng tàu cá không quốc tịch hoặc mang quốc tịch của quốc gia không phải thành viên để khai thác thủy sản trái phép trong vùng biển thuộc quyền quản lý của Tổ chức nghề cá khu vực; Sử dụng tàu cá để khai thác thủy sản không theo quy định về khai thác, bảo vệ nguồn lợi thủy sản trong vùng biển quốc tế không thuộc quyền quản lý của Tổ chức nghề cá khu vực.

Khai thác thủy sản không đúng quy định tại vùng biển thuộc quyền quản lý của Tổ chức nghề cá khu vực; Che giấu, giả mạo hoặc hủy chứng cứ vi phạm quy định về khai thác, bảo vệ nguồn lợi thủy sản trong trường hợp tái phạm; Khai thác thủy sản quá hạn mức do Tổ chức nghề cá khu vực cấp phép trong trường hợp tái phạm.

Nghị định số 246/2026/NĐ-CP một lần nữa hoàn thiện khung pháp lý về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, bảo vệ nguồn lợi thủy sản, bảo tồn đa dạng sinh học và tăng cường thực thi các quy định về chống khai thác IUU. Đồng thời là cơ sở pháp lý quan trọng để các cơ quan chức năng xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, góp phần phát triển ngành thủy sản theo hướng hiện đại, bền vững và hội nhập quốc tế.

Phạm Thu